II SA/Łd 78/07
WyrokWSA w Łodzi2007-04-25
Skład orzekający: Arkadiusz Blewązka, Jolanta Rosińska, Sławomir Wojciechowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy możliwe jest zatwierdzenie projektu budowlanego w celu legalizacji obiektu budowlanego, wobec którego orzeczono ostateczną decyzją nakaz rozbiórki?Ratio decidendi
Postępowanie legalizacyjne nie może znaleźć zastosowania w sytuacji, gdy wobec obiektu budowlanego lub jego części orzeczono ostateczną decyzją nakaz rozbiórki. Orzeczony nakaz rozbiórki stanowi przeszkodę dla prowadzenia postępowania legalizacyjnego, nawet jeśli skarżąca nie była bezpośrednim adresatem decyzji o rozbiórce, ponieważ skutki decyzji dotyczą również przedmiotu objętego nakazem. Nakaz rozbiórki konstrukcji obiektu budowlanego uniemożliwia prowadzenie postępowania legalizacyjnego tak w stosunku do całego obiektu, jak i jego elementów nieobjętych nakazem.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku H. G. o zatwierdzenie projektu budowlanego w celu legalizacji hali targowej, która została wzniesiona samowolnie. Wcześniej wobec obiektu orzeczono nakaz rozbiórki konstrukcji stalowej. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą zatwierdzenia projektu i orzekł o odmowie uwzględnienia wniosku. WSA w Łodzi oddalił skargę H. G. na decyzję organu odwoławczego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Protokolant Asystent sędziego Żywilla Król, po rozpoznaniu w Łodzi na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2007 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Ł. J. K. sprawy ze skargi H. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku o zatwierdzenie projektu budowlanego w celu legalizacji hali targowej oddala skargę. -
Decyzją z dnia [...] Nr [...] (znak:[...]) [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. na podstawie przepisu art. 138 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.) oraz art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...] z dnia [...] Nr [...] znak: [...] odmawiającą wydania decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego hali targowej, zlokalizowanej w R. przy ul. A. i ul. B. (działki nr 260/1; 260/2; 260/3; 260/4; 260/5) i na podstawie przepisu art. 49 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane orzekł o odmowie uwzględnienia wniosku H. M. o zatwierdzenie projektu budowlanego w celu legalizacji hali targowej, wzniesionej bez wymaganego pozwolenia na budowę zlokalizowanej w R. przy ul. A. i ul. B.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w dniu 10 października 2003 r. G. G. złożyła w organie pierwszej instancji wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego – hali targowej położonego w R. przy ul. A. na działce o nr ewidencyjnym 260.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...] decyzją z dnia [...] Nr [...] (znak:[...]) umorzył postępowanie administracyjne w tejże sprawie.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] (znak:[...]) [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. utrzymał w mocy powyższą decyzję organu pierwszej instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 11 marca 2005 r. wydanym w sprawie sygn. akt: II SA/Łd 152/04 uchylił powyższą decyzję organu odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...] decyzją z dnia [...] Nr [....] (znak:[...]) odmówił wydania decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego hali targowej, zlokalizowanej w R., przy ul. A. i ul. B. W uzasadnieniu wskazał, że sprawa samowolnej budowy hali targowej na terenie działki nr 260, obecnie podzielonej i oznaczonej jako działki o nr 260/1; 260/2; 260/3; 260/4; 260/5, o której legalizację wnosiła H. G. była już przedmiotem postępowania zakończonego decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w P. z dnia [...] Nr [...] (znak:[...]) nakazującą inwestorowi – A. G. rozbiórkę konstrukcji stalowej hali. Decyzję tę utrzymano następnie w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] Nr[...]. Również Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi, badający zgodność z prawem wydanego rozstrzygnięcia, wyrokiem z dnia 28 listopada 1995 r. wydanym w sprawie sygn. akt SA/Łd 1426/95 oddalił skargę S. C. i A. G. na powyższą decyzję Wojewody.
Ponadto Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...] stwierdził, że obiekt, którego legalizacji żądała H. G., jako zlokalizowany na działkach oznaczonych dawniej nr 260 i 261 nie mógł być przedmiotem postępowania legalizacyjnego co do części wybudowanej na działce nr 260. Ponadto, wobec funkcjonującego w obrocie prawnym nakazu rozbiórki hali, niemożliwe było prowadzenie postępowania legalizacyjnego w stosunku do pozostałych elementów obiektu i dlatego wydano decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego.
W odwołaniu od tej decyzji H. G. wniosła o jej uchylenie i orzeczenie zgodnie z wnioskiem zarzucając naruszenie przepisu art. 49 ust. 1 oraz ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego. Wnioskowała – powołując się na regulację art. 48 i art. 191 Kodeksu cywilnego – o zatwierdzenie projektu budowlanego hali targowej w części, w jakiej przysługuje jej prawo własności działki dawniej oznaczonej nr 260. Podała, że niewłaściwym było połączenie postępowania o wydanie decyzji zatwierdzającej projekt budowlany z postępowaniem zakończonym decyzją nakazującą rozbiórkę stalowej konstrukcji hali wydaną w stosunku do A. G. z uwagi na ich odmienny zakres podmiotowo – przedmiotowy.
Organ odwoławczy uchylając zaskarżoną decyzję wskazał, że w czasie kontroli przeprowadzonej w dniu [...] stwierdzono samowolne przystąpienie do robót budowlanych na działkach nr 260 i 261. Inwestorami robót byli S. C. i A. G. Wykonali oni wykopy pod stopy fundamentowe o wymiarach 26 m x 204 m. Obydwaj inwestorzy kontynuowali roboty pomimo, iż decyzją wydaną w stosunku do A. G. w dniu [...], a w stosunku do S. C. w dniu [...] Wójt Gminy R. wstrzymał roboty i nałożył na inwestorów obowiązek przedłożenia dokumentacji projektowej. W tym stanie rzeczy Kierownik Urzędu Rejonowego w P. decyzjami z dnia [...] nakazał A. G. i S. C. rozbiórkę konstrukcji stalowej hali. Wojewoda [...] decyzje te utrzymał w mocy, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi inwestorów na powyższe rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy wskazał, iż w uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd podkreślił, że inwestorzy cały czas, również po złożeniu skargi do sądu prowadzili roboty budowlane. Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu [...] stwierdzono, że roboty budowlane w części hali należącej do A. G. zostały zakończone.
Dalej organ odwoławczy wskazał, iż skutkiem prawnym decyzji Wojewody [...] Nr [...] i Nr [...] była niedopuszczalność prowadzenia egzekucji administracyjnej w stosunku do zobowiązanych, z uwagi na niewykonalność decyzji utrzymujących w mocy decyzje organu pierwszej instancji nakazujące rozbiórkę konstrukcji stalowej, w sytuacji, gdy w dacie orzekania ([...]) inwestorzy realizowali już budowę obiektu, a nie samą konstrukcję.
W ocenie organu odwoławczego powyższy stan sprawy mógł utrudniać identyfikację obiektu w postępowaniach sądowo – administracyjnych prowadzonych z odrębnych wniosków J. C. i H. G. Wyjaśnienie kwestii tożsamości obiektu samowolnie wybudowanego w 1995 r. z obiektem, o którego legalizację ubiegały się współwłaścicielki działek miało podstawowe znaczenie dla prawidłowości wydania merytorycznej decyzji w niniejszej sprawie.
Przeprowadzone przez organ nadzoru budowlanego dodatkowe postępowanie dowodowe, mające na celu ustalenie tożsamości hali targowej (wykonanie zdjęć obiektu oraz przesłuchanie projektantów hali) wykazało, że złożony w dniu [...] projekt budowlany dotyczył tego samego obiektu, który był przedmiotem opisanego powyżej postępowania, zakończonego decyzją ostateczną. Zwrócono uwagę, że w postępowaniu przed organami administracji obu instancji oraz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w 1995 r. – jako inwestorzy ujawnieni zostali wyłącznie S. C. i A. G. Na żadnym z etapów postępowania nie zgłaszali oni jednak, że inwestorami są inne osoby, z którymi weszli w spółkę po wszczęciu postępowania tj. po [...]. Okoliczność, iż H. G. zawarła w dniu 24 grudnia 2004 r. z G., A. i Z. G. spółkę cywilną "A" nie zmieniał faktu, że w [...] a więc w dacie wszczęcia postępowania w sprawie samowolnej budowy hali inwestorem był A. G. Ponoszone natomiast przez spółkę – w związku z dalszą realizacją zakończonej w 1995 r. samowoli budowlanej – koszty były dowodem na to, że H. G. jest współinwestorem prowadzonej od daty powstania spółki budowy hali, tak samo jak A. G. (w stosunku do którego wydany został nakaz rozbiórki) oraz G. i Z. G. Organ odwoławczy podkreślił, iż nie było możliwe wybudowane obiektu, bez uprzedniego odpowiedniego zaprojektowania i wykonania jego konstrukcji, umożliwiającej zainstalowanie elementów wykończeniowych. Skoro obiekt, o którego legalizację występowała H. G. był, ponad wszelką wątpliwość, obiektem w stosunku do którego prowadzono postępowanie administracyjne w latach [...], zakończone wydaniem ostatecznej decyzji o nakazie rozbiórki konstrukcji stalowej hali w stosunku do A. G., to nie było możliwe prowadzenie postępowania legalizacyjnego w zakresie pozostałych elementów samowolnie wybudowanej hali.
Organ odwoławczy nie podzielił poglądu skarżącej, iż łączenie postępowania o legalizację hali z postępowaniem w sprawie wydania nakazu rozbiórki było nieuzasadnione. Okoliczność bowiem, że w stosunku do H. G. nigdy nie wydano decyzji nakazującej rozbiórkę nie stanowi podstawy do wydania decyzji pozytywnej, z tego tylko względu, iż przedłożona dokumentacja – w ocenie skarżącej – czyni zadość wymogom przepisu art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego, z pominięciem rzeczywistego stanu faktyczno – prawnego obiektu.
W dniu [...] H. G. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zarzucając jej naruszenie przepisów art. 49 ust. 1 i art. 49 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane poprzez ich niezastosowanie oraz art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez jego niezastosowanie, żądając uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej
W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż organ odwoławczy wysnuł twierdzenia na temat tożsamości obiektu budowlanego, którego legalizacji się domagała z obiektem w stosunku, do którego prowadzono postępowanie w latach [...] bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego. Ponadto w jej ocenie odwoławczy naruszył przepis art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nakazujący przy ponownym rozpatrzeniu sprawy uwzględnić wskazania Sądu określone w wyroku z dnia 11 marca 2005 r. wydanym w sprawie sygn. akt: II SA/Łd 152/04 co do dalszego postępowania.
Połączenie postępowania o wydanie decyzji zatwierdzającej projekt budowlany z postępowaniem zakończonym decyzją nakazującą rozbiórkę stalowej konstrukcji hali strona skarżąca uznała za całkowicie nieuzasadnione z uwagi na to, że nie zachodziła tożsamość obu postępowań, mających inny zakres podmiotowo – przedmiotowy. Skarżąca wskazała również, że decyzję o rozbiórce stalowej konstrukcji wydano w stosunku do A. G., natomiast z wnioskiem o zatwierdzenia projektu budowlanego w celu legalizacji inwestycji wystąpiła H. G. jako współwłaścicielka działek, na których znajduje się hala targowa. Skoro więc żaden organ nie wydał w stosunku do skarżącej decyzji nakazującej rozbiórkę hali to, po spełnieniu warunków określonych w przepisie art. 49 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane była ona uprawniona do złożenia wniosku o zatwierdzenie projektu budowlanego.
Dodatkowo zwrócono uwagę w skardze, iż projekt zagospodarowania działki skarżącej był zgodny z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a projekt budowlany – kompletny i zawierający wymagane opinie, uzgodnienia, pozwolenia i sprawdzenia. Ponadto został on wykonany przez osoby posiadające wymagane uprawnienia budowlane. Skarżąca zaznaczyła, że budynek hali, jak i instalacje w zakresie stosunków własnościowych podzielone zostały identycznie jak własność działek dawniej oznaczonych nr 260 i 261.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o jej oddalenie. Za niezasadny uznał zarzut nieprzeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w przedmiocie ustalenia tożsamości obiektu w sytuacji, gdy w uzasadnieniu decyzji dokonano szczegółowej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, z przywołaniem dokumentów z lat [...] oraz postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji w [...] a także wykazania tożsamości działek gruntu, na których zlokalizowano obiekt poprzez wyjaśnienie numerów ewidencyjnych działek z roku [...] i działek wskazanych we wniosku skarżącej o legalizację hali.
Organ odwoławczy podniósł także, że wątpliwości w zakresie tożsamości hali skarżąca miała możliwość wyjaśnić zapoznając się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, z którego to prawa nie skorzystała. Uznając, iż pozostałe zarzuty zawarte w skardze H. G. pokrywają się z zarzutami rozpatrywanymi w toku postępowania odwoławczego organ podtrzymał w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 3 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) (w skrócie: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. 1 par. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej
Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1. uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach,
3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 par. 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji opisanych powyżej uchybień, a tym samym wobec nieuwzględnienia skargi oddalił ją (art. 151 p.p.s.a.).
Rozważania w niniejszej sprawie wypada rozpocząć od wskazania, iż przedmiotem oceny legalności jest rozstrzygnięcie organów nadzoru budowlanego podjęte na skutek wniosku inwestorki o zatwierdzenie projektu budowlanego w celu legalizacji obiektu budowlanego. Przy czym należy podkreślić – bowiem w tym zasadza się istota niniejszego postępowania – iż obiekt ten nie tylko wzniesiony został w warunkach samowoli budowlanej, ale również w stosunku, do którego konstrukcji decyzją ostateczną orzeczony został nakaz rozbiórki.
Nie budzi wątpliwości, iż przedmiotowy obiekt budowlany został już zrealizowany, a tym samym na gruncie ustawy – Prawo budowlane należy uznać, iż jego budowa została zakończona. W takiej sytuacji niewątpliwym jest, iż nie ma podstawy do wydawania rozstrzygnięć wstrzymujących prowadzenie robót budowlanych, właściwych sytuacji gdy budowa nie została zakończona, a roboty budowlane są jeszcze prowadzone (art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.)).
W przypadku zakończenia budowy przepisy regulujące postępowanie legalizacyjne samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego stanowią, iż organ nadzoru budowlanego w razie ustalenia,
1) zgodności projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
2) kompletności projektu budowlanego i posiadania wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń,
3) wykonania projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane
wydaje decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego (art. 49 ust. 4 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane). W świetle tego co zostało powyżej powiedziane nie wzbudza uwag krytycznych oparcie rozstrzygnięcia wydanego w niniejszej sprawie przez organy administracji na treści tegoż przepisu ustawy – Prawo budowlane.
W sposób nie budzący wątpliwości zostało również wskazane, iż wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego w celu legalizacji obiektu budowlanego pochodził z dnia 10 października 2003 r, a zatem był późniejszy niż ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718 ze zm.), nowelizująca z dniem 11 lipca 2003 r. ustawę – Prawo budowlane w zakresie, który ma bezpośredni związek z przedmiotem niniejszego postępowania. Tym samym – nie wzbudza uwag krytycznych konstatacja organów nadzoru budowlanego – iż wprowadzona powyższą ustawą nowela przepisu art. 49 ustawy – Prawo budowlane ma zastosowanie w niniejszej sprawie.
Z uwag o charakterze porządkującym należy jeszcze wskazać, iż organy obu instancji w podstawie prawnej wydanych rozstrzygnięć wskazały na przepisy ustawy – Prawo budowlane w brzmieniu wynikającym z nieaktualnego urzędowego publikatora. Bez wątpienia stanowi to naruszenie prawa. Skoro jednak przepis art. 49 ust. 1 i 4 ustawy – Prawo budowlane w takim zakresie, w jakim stanowił podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie nie uległ zmianie w okresie od jego ogłoszenia w Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016, to tym samym należy uznać, iż powyższa wada nie ma istotnego charakteru i z pewnością nie wpływa na treść wydanego rozstrzygnięcia. Ponadto nie ulega wątpliwości, iż brzmienie przepisów stanowiących zarówno podstawę rozstrzygnięcia decyzji, jak i przedmiot analizy zawartej w uzasadnieniach tychże decyzji odpowiadają aktualnemu brzmieniu art. 49, ogłoszonemu w Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118.
Na marginesie powyższej uwagi należy wskazać, iż organ odwoławczy zapewne zmianę ustawy – Prawo budowlane dostrzegał. Jednak w sposób oczywiście błędny aktualny publikator urzędowy ustawy – Prawo budowlane przypisał przywołanej również w podstawie prawnej rozstrzygnięcia ustawie – Kodeks postępowania administracyjnego.
Przechodząc do zasadniczych rozważań w niniejszej sprawie należy na wstępie wskazać, iż ustawa – Prawo budowlane nie zawiera wprost regulacji prawnej, z której można wyprowadzić konkluzję o niemożliwości zatwierdzenia projektu samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego w sytuacji, gdy wobec tego obiektu lub jego części orzeczono decyzją ostateczną nakaz rozbiórki. Nie ulega wątpliwości, iż powyższe zapatrywanie jest podstawą, o którą skarżąca opiera swój wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego. .
Niezależnie jednak od powyższej konstatacji należy wskazać, iż z innych przepisów ustawy – Prawo budowlane można wyprowadzić normę prawną, z której wynika jednoznaczny brak możliwości stosowania przepisów legalizacyjnych w stosunku do obiektu budowlanego, wobec którego orzeczono decyzją ostateczną nakaz rozbiórki. Jak się wydaje powyższe zapatrywanie prawne legło u podstawy rozstrzygnięć organów administracji i w pełni zasługuje ono na akceptację.
Ustawa – Prawo budowlane, zmieniona przywołaną już powyżej ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718 ze zm.), wprowadziła do systemu prawa możliwość legalizowania samowolnie wykonanych obiektów budowlanych. Niezależnie jednak od owych uregulowań nadal zasadą wyrażoną w treści art. 48 ustawy – Prawo budowlane jest nakazanie rozbiórki obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Oznacza to, iż instytucja nakazania rozbiórki samowoli budowlanej – po dniu wejścia w życie wskazanej powyżej ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw – nie odeszła do przeszłości lecz nadal jest sankcją prawną stosowaną przez organy administracji publicznej. Z drugiej zaś strony przepisy regulujące instytucję legalizacji samowolnie wykonanych obiektów budowlanych w żadnym zakresie nie znoszą skutków wywołanych przez ostateczne decyzje nakazujące rozbiórkę.
Pojawia się zatem zasadnicze pytanie, czy przepisy regulujące instytucję legalizacji obiektu budowlanego można stosować bez ograniczeń do wszystkich obiektów samowolnie wykonywanych bądź już wykonanych, a jedynymi warunkami umożliwiającymi legalizację jest spełnienie przez inwestora wymagań określonych w przepisach regulujących instytucję legalizacji. Odpowiedź na tak postawione pytanie nie może być twierdząca. W szczególności należy wskazać, iż postępowanie legalizacyjne nie może znaleźć zastosowania w tych sytuacjach, gdy wobec obiektu budowlanego lub jego części orzeczony został decyzją ostateczną nakaz rozbiórki. Odmienne zapatrywanie w powyższej kwestii musiałoby prowadzić do wniosku, iż istnieje możliwość obejścia prawa i uchylenia się od skutków sankcji, jaka w postaci nakazu rozbiórki została już nałożona na inwestora. Skoro żaden przepis prawa nie wskazuje na możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji nakazującej rozbiórkę w następstwie wszczęcia bądź zakończenia postępowania legalizacyjnego wobec obiektu budowlanego objętego owym nakazem rozbiórki, to tym samym należy uznać, iż orzeczony wobec tegoż obiektu nakaz rozbiórki tamuje możliwość prowadzenia postępowania zmierzającego do legalizacji owego samowolnie wykonanego obiektu.
Powyższe zapatrywanie prawne – jak się wydaje, bowiem nie zostało ono wyrażone expresis werbis w uzasadnieniach kwestionowanych decyzji – legło u podstaw rozstrzygnięć wydanych w niniejszym postępowaniu przez organy nadzoru budowlanego. Stanowisko to uznać wypada za prawidłowe.
W realiach niniejszej sprawy należy podnieść, iż okoliczności związane z wydanym nakazem rozbiórki wskazuję, iż nie obejmuje on całego obiektu budowlanego a jedynie jego konstrukcję. W tym jednak zakresie organ odwoławczy prawidłowo konkludował, iż konstrukcja obiektu budowlanego oznacza sposób powiązania elementów tegoż obiektu w taki sposób aby obiekt mógł przeciwstawić się oddziaływaniu praw fizyki i sił przyrody. Organ wskazując na elementy konstrukcyjne, takie: jak fundamenty, ściany nośne, belki, stropy, wiązary podkreślił, iż bez ich odpowiedniego zaprojektowania i wykonania nie jest możliwe wykonanie dalszych prac przy budowie i wykończeniu obiektu. Zatem nakaz rozbiórki orzeczony wobec konstrukcji obiektu budowlanego jest w istocie nakazem skierowanym wobec tych elementów obiektu bez których jego dalsza budowa i wykończenie nie byłyby możliwe. Poprawna jest zatem konkluzja, iż decyzja nakazująca rozbiórkę konstrukcji obiektu budowlanego uniemożliwia prowadzenie postępowania legalizacyjnego tak w stosunku do całego obiektu budowlanego, jak i jego elementów nie objętych nakazem rozbiórki.
Nie wzbudza uwag krytycznych stanowisko organu odwoławczego wobec zarzutu skarżącej, iż nie jest podmiotem wobec którego orzeczony został nakaz rozbiórki, a zatem nie rozciągają się na nią skutki prawne tegoż nakazu. Owszem okoliczność, iż skarżąca nie jest adresatką nakazu rozbiórki konstrukcji obiektu budowlanego powoduje, iż nie ma prawnych możliwości domagania się od niej wykonania tegoż nakazu rozbiórki. Jednakże skutki wydanego nakazu rozbiórki nie odnoszą się wyłącznie do podmiotu, ale również skierowane są wobec przedmiotu objętego nakazem. Okoliczność, iż dany obiekt objęty został nakazem rozbiórki nie ulega zatarciu i pominięciu bez względu na to jak kształtuje się następstwo prawne wobec nieruchomości zabudowanej takim obiektem. Tym samym owych skutków wywołanych wobec przedmiotu objętego nakazem rozbiórki nie znosi nawet pierwotny, a więc nie pochodzący od poprzednika prawnego sposób nabycia prawa do nieruchomości zabudowanej takim obiektem budowlanym.
W świetle tego co powiedziano powyżej nie nastręcza uwag krytycznych zapatrywanie organu odwoławczego deprecjonujące stanowisko skarżącej w zakresie braku ograniczeń w możliwości ubiegania się o legalizację przedmiotowego obiektu z uwagi na brak rozciągnięcia nakazu rozbiórki również na skarżącą.
Odnosząc się natomiast do zarzutu nienależytego wykazania przez organy nadzoru budowlanego, iż obiekt budowlany objęty w niniejszej sprawie wnioskiem o zatwierdzenie projektu budowlanego, jest obiektem wybudowanym na konstrukcji, wobec której orzeczony został nakaz rozbiórki, to wskazać należy, iż strona skarżąca nie wskazała jakie to elementy postępowania dowodowego przeczą tej tezie, albo też jakie dowody należałoby przeprowadzić aby tezie tej można było zaprzeczyć. W ocenie sądu materiał dowodowy zgromadzony dla wykazania powyższej okoliczności nie wykazuje braków, a jego ocena jest wszechstronna. Tym samym działania organów administracji w tym zakresie czynią zadość uregulowaniom art. 7, art. 77 par. 1 i art. 80 k.p.a.. Zmiany stanu faktycznego wywołane z jednej strony zmianami numeracji działek, na których wzniesiona była konstrukcja hali objęta nakazem rozbiórki, a drugiej zmiany podmiotowe w zakresie prawa do tych działek zostały przez organ odwoławczy należycie przedstawione i ocenione. Zgodzić się należy z organami nadzoru budowlanego, iż wynikiem dokonanej oceny materiału dowodowego jest brak podstawy do negowania tezy, iż obiekt, o którego legalizację wystąpiła skarżąca został wykonany bazując na konstrukcji, wobec której w następstwie postępowania administracyjnego prowadzonego w latach [...] orzeczony został nakaz rozbiórki.
W tym zakresie sąd nie jest skłonny w jakimkolwiek zakresie podzielić zarzutów skargi dotyczących naruszenia przez organy nadzoru budowlanego przepisu art. 153 p.p.s.a. poprzez zaniechanie wykonania wskazań określonych w uzasadnieniu wyroku WSA w Łodzi z dnia 11 marca 2005 r. w sprawie sygn. akt. II SA/Łd 152/04.
Nie można również uznać za zrozumiałe zarzuty skargi tyczące połączenia sprawy prowadzonej w przedmiocie legalizacji obiektu budowlanego ze sprawą zakończoną decyzją nakazującą rozebranie konstrukcji obiektu budowlanego. Z akt niniejszego postępowania nie wynika aby sprawy te były ze sobą formalnie połączone w jakikolwiek sposób znany przepisom postępowania administracyjnego. Niewątpliwy jest natomiast funkcjonalny związek pomiędzy oboma sprawami i tylko w tym zakresie organy nadzoru budowlanego korzystały z materiału dowodowego znajdującego się w altach sprawy zakończonej nakazem rozbiórki. Powyższy związek nie oznacza jednak możliwości łącznego rozpoznania tych spraw, a tym bardziej rozstrzygnięcia. Ponadto wydaje się iż skarżącej umknęła z pola widzenia okoliczność, iż jedna z tych spraw od wielu lat jest już zakończona decyzją ostateczną i znajduje się obecnie na etapie postępowania egzekucyjnego.
Nie wzbudza również uwag krytycznych oparcie rozstrzygnięcia organu odwoławczego na treści przepisu art. 138 pkr. 1 pkt 2 k.p.a. stanowiącej, iż organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji. Potrzeba uchylenia decyzji organu pierwszej instancji była oczywista, skoro organ ten wydając decyzję w treści rozstrzygnięcia: "odmówił wydania decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego". Co prawda powyższy błąd miał wyłącznie charakter redakcyjny, bowiem z uzasadnienia decyzji jednoznacznie wynikało, iż organ ten w istocie odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego, tym niemniej utrzymanie w mocy decyzji z tak oczywistym błędem prowadziłoby do stanu, w którym nie zostałaby rozstrzygnięta istota złożonego wniosku o zatwierdzenie projektu budowlanego.
Co się zaś tyczy merytorycznego charakteru, wydanego przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia, to w tym zakresie organ był związany zapatrywaniem prawnym wyrażonym w uzasadnieniu wyroku WSA w Łodzi z dnia 11 marca 2005 r. w sprawie sygn. akt. II SA/Łd 152/04. Pogląd ten wiąże również sąd w niniejszej sprawie (art. 153 p.p.s.a.).
W tym stanie rzeczy skargę jako bezzasadną należało oddalić (art. 151 p.p.s.a.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło