VI SA/Wa 46/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Asesor WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi P. Ł. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego P. Ł. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Komisja egzaminacyjna do spraw aplikacji radcowskiej w obszarze właściwości Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. stwierdziła, że P. Ł. podczas egzaminu konkursowego uzyskał łącznie 189 punktów. Odpis tej uchwały doręczono adresatowi dnia [...] sierpnia 2006 r. P. Ł. złożył odwołanie od tej powyższej uchwały w którym podniósł, że Komisja Egzaminacyjna nieprawidłowo oceniła odpowiedź jakiej udzielił na pytanie nr 121. W ocenie odwołującego się, zakwestionowane pytanie zostało sformułowane w sposób niezgodny z art. 33 (9) ustawy o radcach prawnych (Dz. U. Nr 123 z 2002 r., ze zm., dalej powoływanej jako u.r.pr. Strona wskazuje, że w kluczu odpowiedzi jako prawidłową na pytanie 121 wskazano odpowiedź "B" ("Za zobowiązania spółki cywilnej powstałe przed dniem jej przekształcenia w spółkę jawną, wspólnicy odpowiadają po jej przekształceniu: A. tak, jak wspólnicy spółki jawnej, B. na dotychczasowych zasadach przez okres trzech lat, licząc od tego dnia, C. na dotychczasowych zasadach w każdym czasie.") Natomiast, zdaniem P. Ł., odpowiedzi A i B nie są prawidłowe, gdyż w odniesieniu do odpowiedzi "A", żaden przepis nie reguluje zagadnienia objętego pytaniem. Co do odpowiedzi "B" nie jest ona prawidłowa, gdyż regulacja art. 584 k.s.h. nie ma zastosowania do przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną . W ocenie strony, za prawidłową należy uznać odpowiedź "C", którą zakreślił. Po rozpatrzeniu odwołania, Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] października 2006 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę, uznając zarzuty za pozbawione uzasadnionych podstaw. Minister Sprawiedliwości stwierdził, że w przypadku pytania 121 prawidłową odpowiedzią jest odpowiedź "B". Minister Sprawiedliwości podniósł, że spółka cywilna ulega przekształceniu w spółkę jawną wedle reguł określonych w art. 26 § 4-6 kodeksu spółek handlowych. Przepisy k.s.h. nie przewidują procedury przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną, w odróżnieniu od jej przekształcenia w inne spółki (art. 551 § 2 i 3), gdyż w istocie przekształcenie, o którym mowa, polega na wpisaniu spółki do rejestru, jako spółki jawnej. Brak procedury przekształceniowej nie oznacza, że do przekształcenia spółki cywilnej w jawną nie stosuje się żadnych unormowań działu III tytułu IV k.s.h. Wprawdzie art. 26 § 5 zd. 3 k.s.h. odsyła do odpowiedniego tylko stosowania art. 553 § 2 i 3 k.s.h., ale w rachubę wchodzą także przepisy art. 574 i art. 584 k.s.h., normujące odpowiedzialność wspólników spółki przekształcanej za jej zobowiązania powstałe przed dniem przekształcenia. Powołując się na systematykę k.s.h., organ wskazał, iż właśnie art. 584 k.s.h. stanowi, że wspólnicy spółki przekształcanej odpowiadają za zobowiązania spółki powstałe przed dniem przekształcenia na dotychczasowych zasadach przez okres trzech lat licząc od tego dnia. Przepis ten dotyczy także wspólników spółki cywilnej przekształconej w spółkę jawną. Na poparcie tych argumentów organ wskazał, że "pogląd taki można też spotkać w komentarzach do k.s.h., które jednak z reguły pomijają poruszane zagadnienia. Na przykład A. Witosz /w:/ kodeks spółek handlowych, Komentarz, orzecznictwo pod red. J.A. Strzępki, Warszawa, 2001, s.1273 pisze: przepis ten dotyczy także wspólników spółki cywilnej, jako spółki przekształcanej w inną spółkę osobową". Podsumowując Minister Sprawiedliwości stwierdził, że wnikliwa analiza akt osobowych skarżącego, zwłaszcza zawartego w nich testu i karty odpowiedzi oraz całości dokumentacji związanej z przeprowadzonym egzaminem prowadziła do ustalenia, iż egzamin przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy o radcach prawnych i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania i odwoływania członków komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i radcowskiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2164 ze zm.). Z jego przebiegu sporządzono prawidłowy pod względem formalnym protokół, podpisany przez Przewodniczącego i członków Komisji Egzaminacyjnej. Skarżący zaś nie zawarł w odwołaniu uzasadnionych zarzutów mogących w pozostałym zakresie skutecznie podważyć wynik osiągnięty przez niego podczas egzaminu co do liczby uzyskanych punktów. Dlatego też Komisja Egzaminacyjna prawidłowo ustaliła w uchwale negatywny wynik egzaminu, bowiem skarżący nie uzyskał wymaganych przez ustawę co najmniej 190 punktów, niezbędnych do uznania wyniku egzaminu za pozytywny. Nie zgadzając się z powyższą decyzją, P. Ł. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zakwestionowanej decyzji zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego, a w szczególności: przepisu art. 33(1) ust. 3 i art. 33 (9) ust.1 u.r.pr. oraz art. 26 § 5 , art. 551 §2 i 3 oraz art. 574 i art. 584 kodeksu spółek handlowych. W uzasadnieniu skargi ponowił argumentację zawartą w odwołaniu i zaakcentował, że na przywołane pytanie nie można było udzielić prawidłowej odpowiedzi opartej o normę prawną, żaden przepis nie reguluje tego zagadnienia w zakresie poruszonym w pytaniu. Odpowiedź "B" uznana jako prawidłowa nie wynika z przepisu prawa lecz z poglądu doktryny, tymczasem pytania egzaminacyjne powinny zawierać tylko jedną prawidłową odpowiedź, która musi mieć oparcie w przepisach Konstytucji, ustaw, ratyfikowanych umów międzynarodowych lub rozporządzeń. Niezależnie od powyższego, pogląd przytoczony przez Ministra - w ocenie strony - jest odosobniony w nauce prawa, w ogóle niepodjęty ani tym bardziej niepotwierdzony w publikacjach innych autorów, a więc nieugruntowany. Zdaniem skarżącego Minister dokonał interpretacji tak dalece rozszerzającej, że należałoby ją uznać za dowolną, a zarazem sprzeczną z prawem. W odpowiedzi na skargę, Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 33 (1) ust. 3 ustawy o radcach prawnych poprzez wadliwe sformułowanie pytania nr 121 organ zauważył, że wbrew stanowisku skarżącego pytanie konkursowe zostało sformułowane jednoznacznie, a jedna prawidłowa odpowiedź była wskazana w kluczu odpowiedzi. Organ podkreślił, że zadaniem osoby egzaminowanej było wybranie tej odpowiedzi, która była prawdziwa w oparciu o dane zawarte tylko i wyłącznie w danym pytaniu, bez czynienia dodatkowych założeń czy poszukiwania odpowiedzi poza treścią pytania. Z tego względu zawarte w skardze zarzuty niejednoznaczności kwestionowanych pytań organ uznał za nieuzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny nie jest kolejną instancją odwoławczą od ostatecznej decyzji administracyjnej a - jak wspomniano wyżej - ocenia ten akt pod względem legalności. Sąd administracyjny może uchylić zaskarżony akt (lub stwierdzić jego nieważność) tylko wówczas, jeśli stwierdzi, że akt ten narusza prawo materialne lub procesowe. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Kompetencja sądu wyraża się w możliwości zastosowania środków przewidzianych w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności organów administracji publicznej wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 3610 ustawy o radcach prawnych, skarżącemu służyło odwołanie dotyczące wyniku egzaminu, a nie odwołanie od zakwalifikowania przez komisję egzaminacyjną wskazanych przez zdającego odpowiedzi jako poprawnych bądź niepoprawnych. W ocenie Sądu, Minister Sprawiedliwości działając w granicach swoich kompetencji, jako organ odwoławczy powinien ustosunkować się jednoznacznie i wyczerpująco do zarzutów odwołania, a swoje stanowisko w tej materii wyjaśnić w uzasadnieniu decyzji. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie można uznać, że organ wywiązał się ze wskazanych obowiązków w sposób prawidłowy. Analizując zakwestionowane przez stronę pytanie nr 121, na które według klucza odpowiedzi za prawidłową należy uznać odpowiedź wskazaną pod literą " B" Minister Sprawiedliwości podnosi, że przepis art. 584 k.s.h. niewątpliwie dotyczy także wspólników spółki cywilnej. Na poparcie swojego stanowiska organ przywołuje bliżej nieokreślone komentarze do k.s.h. przy czym jednocześnie stwierdza, że w komentarzach tych "pominięte są z reguły poruszane zagadnienia". Jak z powyższego wynika, stanowisko organu jest wewnętrznie sprzeczne, a co najmniej niespójne. W dalszej części uzasadnienia, Minister Sprawiedliwości powołuje się na pogląd A. Witosza przedstawiony w komentarzu do k.s.h pod red. J. A. Strzępki. Skarżący zakwestionował takie zapatrywanie ponieważ, zdaniem strony, pogląd A. Witosza jest odosobniony. Analogiczny zarzut podniesiono w skardze do Sądu. W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, koniecznym stało się zwrócenie uwagi, że w doktrynie istnieje rozbieżność poglądów w odniesieniu do omawianego problemu (por. m.in. Szumański /w:/S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja , R. Zabłocki. Kodeks spółek handlowych , Komentarz do art. 459-633, Suplement do Tomu IV , Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004 s.28, M. Pawłyszcze /w:/ Wygaśnięcie odpowiedzialności za długi wspólników przekształcanej spółki osobowej, PPH z 2004 r. nr 9, str. 24, R. Dobrzanowski "Przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną" /w:/ Monitor Prawniczy nr 19/2004). Mając na uwadze powyższe, uznanie przez Ministra Sprawiedliwości, że jedynie pogląd A. Witosza przedstawiony w komentarzu do k.s.h pod red. J. A. Strzępki jest trafny bez wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji motywów wyboru - w kontekście wskazanej wyżej rozbieżności poglądów w omawianej kwestii oraz wewnętrznej sprzeczności w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia nakazuje przyjąć, iż decyzja z dnia [...] października 2006 r. narusza art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu, stwierdzone naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy zważywszy, że kandydatowi na aplikanta radcowskiego brakowało jednego punktu do uzyskania wymaganych przez ustawę co najmniej 190 punktów niezbędnych dla uznania wyniku egzaminu za pozytywny. Ponownie rozpoznając sprawę organ jeszcze raz odniesie się do zarzutów przedstawionych w odwołaniu mając na względzie wyrażony w niniejszej sprawie pogląd oraz uzasadni wydaną decyzję zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Ustalone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym powoduje uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. O niewykonywaniu uchylonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152. Natomiast o kosztach postępowania obejmujących: wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego będącego radcą prawnym, wpisu oraz opłaty od pełnomocnictwa orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.