II SA/Op 441/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie: sędzia WSA Ewa Janowska – spr. Asesor sądowy Elżbieta Naumowicz Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Johan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2006 roku sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w O. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O., decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r., Nr 90, poz. 575 ze zm.), stwierdził u E. K. chorobę zawodową – zespół wibracyjny – postać naczyniowo – nerwowa. Wymieniona choroba ujęta jest w pozycji 22.1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że została ona oparta na orzeczeniu lekarskim nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej, wystawionego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w O. z/s w K., Poradnia Chorób Zawodowych, dotyczącego E. K. zatrudnionego w charakterze szlifierza polerowacza, a ostatnio montera armatury w A spółka z o.o. w O. U badanego stwierdzono zespół wibracyjny – postać naczyniowo - nerwowa. Organ podał, że E. K. pracował w okresie od 16 października1969 r. do 17 lutego 1970 r. w Spółdzielni B w O. w charakterze robotnika transportowego, od 26 stycznia 1971 r. do dnia 15 maja 1971 r. jako betoniarz w zlikwidowanej Spółdzielni C w O. W obu tych zakładach, z powodu likwidacji, brak jest dokumentacji, dlatego ocena narażenia na czynnik szkodliwy, jakim jest wibracja stała się niemożliwa. Od dnia 18 maja 1971 r. E. K. zatrudniony jest w A spółka z o.o. w O., w Zakładzie, który powstał w wyniku kolejnych przekształceń ([...] Zakładów Przemysłu Terenowego Przedsiębiorstwo Państwowe w G., następnie Fabryki Armatury w O.). W spółce A zatrudniony był jako odlewacz kokilowy, następnie jako szlifierz polerowacz do 16 lipca 2001 r., a w okresie od 17 lipca 2001 r. do dnia 15 lipca 2003 r. wykonywał czynności szlifierza polerowacza, montera armatury, przy czym od 16 lipca 2003 r. do 7 lipca 2004 r. dodatkowo mógł obsługiwać półautomaty polerskie, od dnia 8 lipca 2004 r. zatrudniony jest na stanowisku montera armatury. W dokumentacji zakładowej znajdują się wyniki badań środowiskowych, przy czym pomiary środowiskowe w zakresie wibracji przeprowadzone były na stanowisku szlifierza polerowacza w październiku 1994 r. we wrześniu 1999 r., w marcu 2002 r., w maju 2003 r. i nie wykazały one przekroczenia dopuszczalnych norm (krotność wartości dopuszczalnych drgań mieściła się w przedziale od 0,2 do 0,8 normy). Kolejne badania, przeprowadzone w maju 2004 r. potwierdziły, że normy higieniczne w zakresie wibracji były niespełnione. Pomiary sprawdzające wykonane w czerwcu i listopadzie tego samego roku wykazały poprawę warunków higieny pracy, przekroczeń normatywów higienicznych nie stwierdzono. Z analizy wyników badań środowiskowych przeprowadzonych na stanowiskach szlifierza polerowacza wynikało, że niespełnione normy w zakresie wibracji dotyczyły stanowisk, na których występował ponadnormatywny hałas. Organ stwierdził, że E. K. od lipca 2001 r. nie wykonywał czynności zawodowych na szlifierko - polerkach, na których występowały przekroczenia dopuszczalnych norm hałasu, a to w związku z przeciwwskazaniami do pracy w hałasie powyżej 85 dB, wydanymi przez lekarza zakładowego w orzeczeniu lekarskim. Organ wskazał, że pracownik nie pracował w warunkach niespełnionych norm higienicznych w zakresie wibracji, jednak przez długi okres zatrudnienia narażony był na działanie w/w czynnika szkodliwego dla zdrowia, występującego w miejscu pracy, co spowodowało narażenie zawodowe, o którym mowa w § 2 ust. 3 pkt 1 powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów dnia 30 lipca 2002 r. Organ argumentował, że, mimo, iż narażenie występowało w stopniu nie przekraczającym dopuszczalnych norm higienicznych nie można wykluczyć, aby taki poziom drgań nie był przyczyną powstania choroby zawodowej wymienionej na wstępie decyzji, tym bardziej, że wcześniejszego monitorowania drgań na w/w stanowiskach dokumentacji zakładowej brak. Reasumując, organ wskazał, że wszystkie okoliczności mające wpływ na powstanie choroby zawodowej powodujące istnienie związku przyczynowego pomiędzy występowaniem narażenia zawodowego w środowisku pracy, a stwierdzonym schorzeniem, uzasadniają stwierdzenie u E. K. podanej choroby zawodowej. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła spółka z o.o. A w O., zarzucając, iż organ wykazał pozorny związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy warunkami pracy E. K., a ustaloną jednostką chorobową, bez odniesienia się do warunków pomiarowych czynników środowiska pracy, ich wpływu na powstanie choroby zawodowej, a także pominął inne czynniki, które mogły mieć wpływ na taki stan rzeczy. Zdaniem odwołującego, decyzja ta została wydana bez dogłębnej analizy i ustalenia stanu faktycznego. Ponadto zaznaczył, że nie jest znane odwołującemu orzeczenie lekarskie. Dodał, że należy uzupełnić postępowanie wyjaśniające poprzez wykazanie logicznego związku pomiędzy sporadycznym przekroczeniem normy wibracji a chorobą zawodową, z uwzględnieniem innych czynników poza miejscem pracy, które mogłoby być przyczyną tego schorzenia a także wiekiem pracownika. Odwołujący podnosił, że E. K. winien zostać poddany specjalistycznym badaniom w Instytucie Medycyny Pracy, gdzie można stwierdzić, czy narażenie na drgania mechaniczne (bez przekroczenie norm) może być przyczyną powstania choroby wibracyjnej w związku z wykonywana pracą. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O., rozpatrując odwołanie uznał je za bezzasadne i na podstawie art. 138 § 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojej decyzji podkreślił, że orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 25 listopada 2005 r. spełnia przewidziane prawem wymagania: zostało wydane przez poradnię chorób zawodowych wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy wymienioną w § 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, podpisane przez lekarza specjalistę medycyny pracy. Ponadto orzeczenie to zostało w szczegółowy sposób uzasadnione, wyjaśniono w nim, jakim badaniom poddany został E. K. i jakie fakty przemawiają za rozpoznaniem choroby zawodowej. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał brak podstaw do wystąpienia do jednostki orzeczniczej II stopnia o ponowne badanie lekarskie E. K., na podstawie § 8 ust. 2 rozporządzenia. Organ wywiódł, że wg rozporządzenia Rady Ministrów 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania (...) prawo do wnioskowania o skierowanie na badanie do jednostki orzeczniczej II stopnia ma pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia (§ 7 ust. 1) lub właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem orzeczenia, jeśli uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający (§ 8 ust. 20), te przesłanki w niniejszej sprawie nie zaistniały. Analiza wyników pomiarów środowiskowych z zakresu wibracji dowodziła, że E. K. przez ponad 20 lat, obsługując polerki i szlifierki narażony był na działanie wibracji. Organ odwoławczy stwierdził, że dowodzą tego wyniki badań środowiskowych: z 13 września 1994 r., wykonane przez Wojewódzką stację Sanitarno - Epidemiologiczną w C., z 15 września 1999 r. wykonane przez Wojewódzką Stację Sanitarno - Epidemiologiczną w O., z 12 i 14, maja 2003 r. oraz z 26 maja 2004 r. wykonane przez Zakład Usług Technicznych w C. Organ odwoławczy przyznał, że nie każdy z tych pomiarów wykazał przekroczenie wartości dopuszczalnych, jednakże ze względu na własności osobnicze organizmu, nie można wykluczyć szkodliwego działania wibracji na pracownika przy wieloletnim narażeniu, nawet przy poziomie nieprzekraczającym normatywu higienicznego. Biorąc, zatem pod uwagę całość wyników dochodzenia epidemiologicznego, ocenę stanu zdrowia E. K. dokonaną przez upoważnioną do orzekania o chorobach zawodowych jednostkę służby zdrowia, organ uznał, że rozpoznane schorzenie zostało z wysokim prawdopodobieństwem spowodowane narażeniem zawodowym na wibrację, co upoważniało organ odwoławczy do stwierdzenia choroby zawodowej w myśl § 2.1. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (...). Skarga na powyższą decyzję została wniesiona przez A spółka z o.o. w O. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, z uwagi na naruszenie art. 75 § 1,art. 77 § 1 i art. 78 § 1 K.p.a. poprzez: - niedopuszczenie dowodu ze specjalistycznych badań pracownika w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., - niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Skarżący powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu, dodając, że organ II instancji nie odniósł się, w zasadzie do podniesionych w odwołaniu zarzutów, a jedynie obszernie zacytował ustalenia merytoryczne przyjęte w I instancji za podstawę wydania decyzji. Skarżący uznał, że badania przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. powinny być również brane pod uwagę. Zdaniem skarżącego z orzeczenia powyższego Ośrodka nie wynika jednoznacznie, czy tę jednostkę chorobową rozpoznano, czy też są tylko jakieś przesłanki do jej rozpoznania. Skarżący stwierdził, że okoliczności podnoszone przez Spółkę w odwołaniu miały znaczenie dla niniejszej sprawy, zatem powinny być wyjaśnione zgodnie z przepisami art. 77 § 1 i 78 § 1 K.p.a. W odpowiedzi na skargę, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności zaskarżonej decyzji administracyjnej z prawem. Decyzja jest zgodna z prawem, jeżeli odpowiada przepisom prawa materialnego i procesowego. W związku z tym usunięcie decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dotyczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 1 powołanej ustawy. Z zarzutami skargi, dotyczącymi popełnionych przez organy obu instancji uchybień w zakresie sposobu prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie, należy się zgodzić. Sąd Administracyjny w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) ocenia tylko, czy organ administracji prawidłowo ustalił stan faktyczny, a więc czy wyjaśnił wszystkie okoliczności sprawy istotne dla jej rozstrzygnięcia, a zwłaszcza, czy w tym celu w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy (art. 7, art. 77 § 1 K.p.a.). Zatem dokładne i prawidłowe ustalenie stanu faktycznego jest warunkiem sine qua non zastosowania właściwej normy prawnej. W rozpoznawanej sprawie organy inspekcji sanitarnej swoje decyzje wydały na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U/. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.), który je upoważnia do rozstrzygania w formie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do jej wydania. Podkreślić należy, że choroby zawodowe są schorzeniami pozostającymi w związku z pracą i stanowią następstwo niekorzystnych dla zdrowia warunków, w jakich pracownik świadczył pracę. Jednakże chorobami zawodowymi są tylko te choroby, które zostały wymienione w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), zwanego dalej rozporządzeniem. Bezsporną okolicznością jest, że zaskarżone decyzje dotyczyły choroby zawodowej wymienionej w pozycji 22.1 powyższego wykazu (postać naczyniowo nerwowa zespołu wibracyjnego). Skarżący, będąc pracodawcą kwestionuje naruszenie procedury administracyjnej przy stwierdzeniu choroby zawodowej, zatem kwestię sporną stanowią reguły postępowania przed organem administracji publicznej. W tym miejscu należy przywołać art. 37 ustawy z o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, który stanowi, że w postępowaniu przed organami Państwowej Inspekcji Sanitarnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto przepisy § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad (...), wskazują na tryb administracyjny jako procedurę stwierdzania choroby zawodowej przed właściwym państwowym inspektorem sanitarnym. W przywołanym rozporządzeniu wyraźnie zostały określone kompetencje organu t. j. państwowego inspektora sanitarnego do wydania decyzji administracyjnej w sprawie stwierdzenia lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oraz wskazane zostały podmioty, które są uprawnione do wydania orzeczenia lekarskiego w sprawie choroby zawodowej. W przedmiotowej sprawie, należy zwrócić uwagę na tryb postępowania przy stwierdzeniu choroby zawodowej. W myśl § 4 rozporządzenia, właściwy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej, do jednostki orzeczniczej, jako podmiotu specjalistycznego. Jednostka orzecznicza, której przepisy nie przypisały funkcji organu, wydaje orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej rozpoznania, wydane przez lekarza jednostki orzeczniczej I lub II stopnia, o którym mowa w § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia, nie jest decyzją administracyjną, lecz stanowi dowód o zasadniczym znaczeniu w sprawie choroby zawodowej prowadzonej przez właściwego inspektora sanitarnego. Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia, wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, następuje na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz oceny narażenia zawodowego pracownika. Stąd, orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej, podlega ocenie państwowego inspektora sanitarnego, tak jak każdy dowód w sprawie, przy czym organ weryfikuje je nie tylko z punktu widzenia rozpoznania schorzenia, ale również zaistnienia związku przyczynowego między rozpoznaną chorobą a warunkami pracy narażającymi na jej powstanie (por. wyrok SN z dnia 11 marca 1999 r., sygn. akt II RN 128/98, OSNP 1999/24/771). Powtórzyć, zatem przyjdzie, że państwowego inspektora sanitarnego prowadzącego postępowanie administracyjne, które zmierza do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, obowiązuje nie tylko procedura zawarta w rozporządzeniu, ale także przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd zwraca uwagę, że stronami prowadzonego przez właściwego inspektora sanitarnego postępowania w sprawie choroby zawodowej jest pracownik i pracodawca. Zgodnie z wyrażoną w art. 10 § 1 K.p.a., zasadą czynnego udziału w postępowaniu, organy administracji publicznej są zobowiązane do zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu wszystkim podmiotom, którym przysługuje status strony. Jak wyżej stwierdzono, w niniejszej sprawie skarżącemu pracodawcy Spółce A przysługuje status strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. Zatem, państwowy inspektor sanitarny prowadzący postępowanie powinien zawiadomić o wszczęciu postępowania wszystkie podmioty, które są strona w sprawie (art. 64 § 4 K.p.a.) Oznacza to, że w przypadku wszczęcia postępowania po otrzymaniu zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej przez państwowego inspektora sanitarnego, organ ten ma obowiązek powiadomienia o tym pracodawcy i jednostki podstawowej służby medycyny pracy sprawującej profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem – § 4 ust. 1 rozporządzenia. Zauważyć warto, że w niniejszej sprawie skarżący został powiadomiony o wszczęciu postępowania na podstawie art. 61 § 4 K.p.a., choć należało dokonać zawiadomienia w trybie § 4 ust. 1 rozporządzenia, czyli po otrzymaniu zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej, a nie dopiero po otrzymaniu orzeczenia lekarskiego, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. W ramach realizacji zasady wyrażonej w art. 10 K.p.a. organ zobowiązany był umożliwić stronom dostęp do akt oraz zgłaszania dowodów (art. 78 K.p.a.), a w szczególności umożliwić wypowiedzenie się na temat zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji (art. 81 K.p.a.). Przed wydaniem decyzji w sprawie choroby zawodowej należy wszystkim podmiotom, którym przysługuje status strony w postępowaniu administracyjnym umożliwić wypowiedzenie się, co do zebranego materiału dowodowego, w tym orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej. Pracodawcy, który posiada przymiot strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie choroby zawodowej pracownika, nie można ograniczyć uprawnienia strony w postępowaniu dowodowym pracownika, tylko z tego powodu, że przepis § 7 ust. 1 rozporządzenia przyznaje pracownikowi prawo złożenia wniosku o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia oraz, z tego względu, że przepis § 8 ust. 1 rozporządzenia, upoważnia organ administracji do wystąpienia do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację, w ramach postępowania dowodowego. Zgodnie z dyspozycją art. 77 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Strona ma natomiast możliwość spowodowania, poprzez m.in. składania wniosków dowodowych, powołując się na ważne dla niej okoliczności, aby organ zebrał cały materiał dowodowy (art. 10 i 78 § 1 K.p.a.) Organ jest uprawniony do oceny potrzeby przeprowadzenia dowodu (art. 78 § 2 K.p.a.). W świetle przywołanych wyżej przepisów należało stwierdzić, że w przypadku otrzymania przez państwowego inspektora sanitarnego wniosku dowodowego od pracodawcy, a więc od strony postępowania administracyjnego, o przeprowadzenie badań przez jednostkę orzeczniczą II stopnia, wniosek ten podlegał ocenie, jak każdy inny wniosek w sprawie. Nie można podzielić stanowiska organu odwoławczego, że przepis § 7 ust. 1 i § 8 ust. 1 rozporządzenia nie pozwalał na rozpoznanie przez organ, wniosku pracodawcy o przeprowadzenie ponownego badania pracownika. W konsekwencji, stanowisko Państwowego Inspektora Sanitarnego w O., o braku podstaw do rozważenia wniosku dowodowego skarżącego o przeprowadzenie badań przez jednostkę orzeczniczą II stopnia, należało uznać za dokonane z naruszeniem art. 10 § 1, 77 § 1, 78, 80 K.p.a. W przypadku oceny wniosku skarżącego, organ w ramach postępowania dowodowego mógł rozważyć możliwość skorzystania z uprawnienia przewidzianego w § 8 ust. 1 rozporządzenia. Godzi się zauważyć, że odmowa przeprowadzenia dowodu, o jaki wnosi strona jest prawnie dopuszczalne, ale odmowa i jej przyczyny powinny znaleźć wyraźne odzwierciedlenie w aktach sprawy i motywach uzasadnienia decyzji. Podkreślić należy, że nieuzasadniona odmowa przeprowadzenia dowodu z dokumentu stanowi rażące uchybienie przepisom postępowania administracyjnego – art. 75 § 1, 77, § 1 oraz 78 K.p.a. Dodać warto, że w rozpoznawanej sprawie, organ I instancji pominął obowiązek umożliwienia wypowiedzenia się przez skarżącego na temat zebranego materiału dowodowego, w tym i orzeczenia lekarskiego, przed wydaniem decyzji. Organ odwoławczy odnosząc się do kwestii uprawnienia dowodowego, co do orzeczenie lekarskiego, uznał, że przysługuje ono wyłącznie zainteresowanemu pracownikowi i organowi administracji prowadzącemu sprawę. Skład orzekający wypowiada się za poglądem, że stanowiska takiego nie można podzielić, gdyż jak stwierdzono wyżej, pracodawca jest również stroną postępowania w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej i w ramach postępowania dowodowego przysługuje mu uprawnienie zgłaszania wniosków dowodowych, w tym także, co do dokumentów, którym jest orzeczenie lekarskie, mające zasadnicze znaczenie dla sprawy. W ocenie Sądu, błędna interpretacja przez organ przepisów w zakresie możliwości zgłoszenia wniosku dowodowego oraz brak oceny zasadności wniosku skarżącego pod względem skorzystania z regulacji § 8 ust. 1 rozporządzenia, miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Nadto, zdaniem Sądu, zapewnienie prawa strony do wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów odnosi się nie tylko do pouczenia strony, jak to uczynił organ I instancji, o możliwości "uzyskania wszelkich informacji i wyjaśnień" wyjaśnień w godzinach urzędowania, ale również należy pouczyć o możliwości złożenia końcowego oświadczenia w wyznaczonym terminie. Organ, ma bowiem, obowiązek powstrzymania się od wydania decyzji przed upływem wskazanego stronie terminu do złożenia oświadczenia. Strona nie jest zobowiązana do czynnego brania udziału w postępowaniu, lecz ma prawo do skorzystania z przysługującego jej uprawnienia. Dopiero w przypadku rezygnacji strony z udziału w postępowaniu administracyjnym, a w szczególności w postępowaniu dowodowym, brak byłoby podstaw do zarzucenie organowi naruszenia zasady czynnego udziału strony wyrażonej w art. 10 k.p.a. Z powyższych, zatem, względów skarga zasługiwała na uwzględnienie, wobec czego Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 orzekł jak w sentencji. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.