II SA/Op 440/06
WyrokWSA w Opolu2006-09-21
Skład orzekający: Teresa Cisyk, Daria Sachanbińska, Grażyna Jeżewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pracodawca, jako strona postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej pracownika, ma prawo zgłaszać wnioski dowodowe dotyczące przeprowadzenia badań przez jednostkę orzeczniczą II stopnia, a organ administracji ma obowiązek ocenić zasadność takiego wniosku?Ratio decidendi
Pracodawca, jako strona postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej pracownika, posiada uprawnienie do zgłaszania wniosków dowodowych, w tym dotyczących przeprowadzenia badań przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Organ administracji ma obowiązek ocenić zasadność takiego wniosku w ramach postępowania dowodowego, a odmowa przeprowadzenia dowodu musi znaleźć uzasadnienie w aktach sprawy i motywach decyzji. Nieuzasadniona odmowa przeprowadzenia dowodu stanowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o stwierdzeniu u pracownika choroby zawodowej (ubytku słuchu spowodowanego hałasem). Pracodawca (skarżący) kwestionował procedurę administracyjną, zarzucając m.in. brak dogłębnej analizy, nierozpatrzenie wszystkich dowodów i brak możliwości zapoznania się z orzeczeniem lekarskim. Organy sanitarne obu instancji utrzymały w mocy decyzję o chorobie zawodowej, uznając, że pracownik był wieloletnio narażony na hałas, a orzeczenie lekarskie spełniało wymogi formalne. Pracodawca w skardze domagał się uchylenia decyzji, wskazując na naruszenie przepisów KPA, w tym art. 75 § 1, 77 § 1 i 78 § 1, poprzez niedopuszczenie dowodu ze specjalistycznych badań w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego oraz brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając, że decyzje te zostały wydane z naruszeniem prawa.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Daria Sachanbińska Asesor sądowy Grażyna Jeżewska Protokolant st. sekretarz sądowy Katarzyna Johan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2006 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w O. na decyzję Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O., decyzją z dnia [...], Nr [...], wydaną na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.), stwierdził u E. K. chorobę zawodową pod postacią obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem. Wymieniona choroba ujęta jest w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż została ona oparta na podstawie orzeczenia lekarskiego nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej, wystawionego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w O. z siedzibą w K., Poradnia Chorób Zawodowych, które dotyczyło E. K. zatrudnionego w A Spółka z o.o. w O., ul. [...] w charakterze szlifierza polerowacza, a ostatnio montera armatury. U badanego stwierdzono obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuch o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz. Organ dodał, że E. K. pracował w okresie od 16 października 1969 r. do 17 lutego 1970 r. w zlikwidowanej Spółdzielni B w O. w charakterze robotnika transportowego; od 26 stycznia 1971 r. do 15 maja 1971 r. jako betoniarz w zlikwidowanej Spółdzielni C w O. W obu tych zakładach z powodu likwidacji brak jest dokumentacji z w/w okresu i ocena narażenia na czynnik szkodliwy jakim jest hałas stała się niemożliwa. Od dnia 18 maja1971 r. do nadal E. K. zatrudniony jest w A Spółka z o. o. w O. w Zakładzie, który powstał w wyniku kolejnych przekształceń ([...] Zakładów Przemysłu Terenowego Przedsiębiorstwo Państwowe w G., następnie Fabryki Armatury w O.). W spółce A był zatrudniony jako: odlewacz kokilowy (w/g oświadczeń E. K., okres ten wynosił ok. 4 miesięcy). Następnie jako szlifierz polerowacz do 16 lipca 2001 r., a w okresie od 17 lipca 2001 r. do 15 lipca 2003 r. wykonywał czynności szlifierza polerowacza, montera armatury, przy czym od 16 lipca 2003 r. do 7 lipca 2004 r. dodatkowo mógł obsługiwać półautomaty polerskie. Z dniem 8 lipca 2004 r. do nadal w/w zatrudniony jest na stanowisku montera armatury. W dokumentacji zakładowej znajdują się wyniki badań środowiskowych od roku 1991 r., które potwierdzają, że pracownik narażony był przez wiele lat na ponadnormatywny hałas w miejscu pracy. W październiku 1991 r. i sierpniu 1995 r. dopuszczalna norma hałasu została przekroczona o 2 dB, we wrześniu 1994 r., sierpniu 1996 r., w kwietniu i maju 1999 r. o 4 dB. Następne pomiary natężenia hałasu, które zostały przeprowadzone w październiku 1997 r. i 1998 r. potwierdziły, że pracownik pracował również w warunkach szkodliwych dla zdrowia, poziom ekspozycji na hałas wynosił kolejno 2,5 i 3,2 krotności wartości dopuszczalnej. Pomiary z maja 2000 r. wykazały, że na stanowisku szlifierza polerowacza krotność wartości dopuszczalnej wynosiła 0,8; 1,5; 0,5, w maju 2001 r. normy higieniczne na w/w stanowisku były spełnione (1,0; 0,7; 0,8; 0,7; 0,6; 0,5) podobnie w listopadzie 2002 r. (0,7). W marcu 2002 r. tylko na jednym z w/w stanowisk warunki pracy nie były zgodne z wymaganą normą, NDN wynosił kolejno 82 dB,84 dB, 86 dB, również w maju 2003 r. na jednym stanowisku stwierdzono przekroczenie NDN wynosił 0,7; 0,9; 0,6; 1,3. Kolejne wyniki pomiaru natężenia hałasu z listopada 2003 r. również potwierdzają występowanie ponadnormatywnego hałasu na stanowisku szlifierza polerowacza - krotność wartości dopuszczalnej wynosiła 4,3. Ostanie pomiary przeprowadzone zostały przez Zakład w maju 2004 r. na w/w stanowiskach pracy krotność wartości dopuszczalnej wynosiła 1,3; 1,3; 1,1; 1,8. Od dnia 8 lipca 2004 r. E. K. wykonuje czynności montera armatury, badania środowiskowe przeprowadzone na tym stanowisku w maju 2003 r. nie wykazały przekroczeń dopuszczalnych norm (NDN 0,3). W związku z cytowanymi przekroczeniami natężenia hałasu istniał obowiązek stosowania indywidualnych ochrony narządu słuchu. W wyniku badań lekarskich, w tym audiometrycznego, w lipcu 2001 r. lekarz zakładowy wystawił zaświadczenie lekarskie "przeciwwskazana praca w hałasie powyżej 85 dB, praca w nausznikach". Od 17 lipca 2001 r. przeprowadzone pomiary natężenia hałasu nie wykazywały przekroczeń dopuszczalnych norm. W kolejnych okresach również warunki higieny pracy spełniały wymagania normatywów higienicznych. Organ stwierdził, że wieloletnia praca w warunkach narażenia na czynnik szkodliwy dla zdrowia jakim jest hałas występujący w miejscu pracy spowodowała narażenie zawodowe, o którym mowa w § 2 ust. 3, pkt 1 w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Organ wskazał, że wszystkie okoliczności mające wpływ na powstanie choroby zawodowej powodujące istnienie związku przyczynowego pomiędzy występowaniem narażenia zawodowego w środowisku pracy, a stwierdzonym schorzeniem, uzasadniają stwierdzenie u E. K. podanej choroby zawodowe.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła spółka z o.o. A w O., zarzucając, iż organ wykazał pozorny związek przyczynowo-skutkowego pomiędzy warunkami pracy E. K. a ustaloną jednostką chorobową bez odniesienia się do wartości pomiarowych czynników środowiska pracy, ich wpływu na powstanie choroby zawodowej a także pominął inne czynniki, które mogły mieć wpływ na taki stan rzeczy. Zdaniem odwołującego, decyzja ta została wydana bez dogłębnej analizy i ustalenia stanu faktycznego. Ponadto zaznaczył, że nie jest znane odwołującemu orzeczenie lekarskie. Dodał, ze nie dokonano także specjalistycznej interpretacji ponadnormatywnych przekroczeń hałasu biorąc pod uwagę stwierdzone wartości przekroczeń i ich wpływ na organ słuchu w przedziałach czasowych. Nie uwzględniono też wpływu wieku pracownika na ubytek słuchu. Odwołujący uznał, że pracownik winien zostać poddany specjalistycznym badaniom w Instytucie Medycyny Pracy w S., czyli w jednostce wyspecjalizowanej, która w wyniku badań stwierdza także związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy konkretnymi wynikami pomiarów hałasu a stwierdzonym schorzeniem.
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O., rozpatrując odwołanie uznał je za bezzasadne i na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojej decyzji podkreślił, że orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 25 listopada 2005 r. spełnia przewidziane prawem wymagania: zostało wydane przez poradnię chorób zawodowych wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy wymienioną w § 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia; podpisane przez lekarza specjalistę medycyny pracy. Ponadto orzeczenie to zostało w szczegółowy sposób uzasadnione, wyjaśniono w nim jakim badaniom poddany został E. K. i które wyniki badań dowodzą, że doszło w tym przypadku do zawodowego uszkodzenia słuchu. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał brak podstaw do wystąpienia do jednostki orzeczniczej II stopnia o ponowne badanie lekarskie E. K., na podstawie § 8 ust. 2 rozporządzenia. Organ wywiódł, iż wg rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania (...) prawo do wnioskowania o skierowanie na badania do jednostki orzeczniczej II stopnia ma pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia (§ 7 ust. 1) lub właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji jeżeli uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający (§ 8 ust. 2). Te przesłanki w niniejszej sprawie nie zaistniały. Organ wskazał, że w dniu 19 stycznia 2006 r., przeprowadził postępowanie wyjaśniające w A Sp. z o.o. w O., celem usystematyzowania danych o narażeniu E. K. na hałas. Wynik dochodzenia potwierdził ustalenia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. o wieloletnim zawodowym narażeniu na hałas E. K. Analiza natomiast wyników pomiarów dowodzi, że strona odwołująca się przez 23 lata zatrudniała E. K. w warunkach stwarzających znaczne ryzyko uszkodzenia narządu słuchu. Odnotowane wielkości natężenia hałasu na stanowisku pracy przekraczały najwyższe dopuszczalne natężenie hałasu wynoszące 85 dB, określone w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29.11.2002 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, oraz wielokrotnie przekraczały wartość progu działania hałasu, która zgodnie z § 2 ust. 9 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy z dnia 5 sierpnia 2005 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach związanych z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne, wynosi 80 dB. Organ stwierdził brak podstaw do uwzględnienia wpływu wieku pracownika na stan jego słuchu, bowiem rozporządzenie w sprawie wykazu chorób zawodowych (...) definiuje jakie kryteria brane są pod uwagę przy orzekaniu o chorobie zawodowej narządu słuchu (istnienie uszkodzenia słuchu typu ślimakowego, podwyższenie progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym), a te kryteria w przypadku E. K. zostały spełnione. Organ odwoławczy stwierdził, że przed wydaniem decyzji w II instancji, strony zostały zawiadomione o zakończonym postępowaniu oraz o możliwości zapoznania się z całością dokumentacji i w dniu 22 marca 2006 r. strony skorzystały z tego prawa, nie wnosząc uwag.
Skarga na powyższą decyzję została wniesiona przez A Sp. z o.o. w O. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, z uwagi na naruszenie art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa), poprzez:
- niedopuszczenie dowodu ze specjalistycznych badań pracownika w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.,
- brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Skarżący powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu. Dodał, że organ II instancji nie odniósł się w zasadzie do podniesionych w odwołaniu zarzutów a jedynie obszernie zacytował ustalenia merytoryczne przyjęte w I instancji za podstawę wydania decyzji. Skarżący uznał, że badania przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. powinny być również brane pod uwagę. Zdaniem skarżącego nie jest wystarczająca w tej mierze opinia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K., jak twierdzi organ. Zdaniem skarżącego z orzeczenia powyższego Ośrodka nie wynika jednoznacznie, czy tę jednostkę chorobową rozpoznano (jak to stwierdzono w części wstępnej orzeczenia) czy też są tylko jakieś przesłanki do jej rozpoznania. Skarżący stwierdził, że okoliczności podnoszone przez Spółkę w odwołaniu miały znaczenie dla niniejszej sprawy, zatem powinny być wyjaśnione zgodnie z przepisami (art. 77 § 1, 78 § 1 kpa).
W odpowiedzi na skargę, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargę należało uwzględnić. Zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej, nie będąc przy tym związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co pozwala i obliguje do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm).
Tak przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji objętej rozpoznaniem Sądu wykazała, że podjęto ją z naruszeniem prawa. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja organu odwoławczego, wydana w trybie przepisu art. 138 § 1 pkt. 1 kpa, czyli rozstrzygniecie merytoryczne organu pokrywa się z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji, które jest kwestionowane przez skarżącego. W rozpoznawanej sprawie, w formie prawem przewidzianym tj. decyzją, wyrażona została wola organu administracji publicznej, poprzez stwierdzenie u E. K. choroby zawodowej. Organy inspekcji sanitarnej swoje decyzje wydawały na podstawie art. 5 pkt. 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.), który je upoważnia do rozstrzygania w formie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do jej wydania. Przed dalszymi rozważaniami podkreślić wypada, że choroby zawodowe są schorzeniami pozostającymi w związku z pracą i stanowią następstwo niekorzystnych dla zdrowia warunków, w jakich pracownik świadczył pracę. Jednakże chorobami zawodowymi są tylko te choroby, które wymienione zostały w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), zwanego dalej rozporządzeniem. Bezsporną okolicznością w rozpoznawanej sprawie jest, iż zaskarżone decyzje dotyczą choroby zawodowej wymienionej w poz. 21 powyższego wykazu (obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz). Skarżący, będący pracodawcą kwestionuje natomiast naruszenie procedury administracyjnej przy stwierdzeniu choroby zawodowej, a zatem kwestią sporną stanowią reguły postępowania przed organem administracji publicznej. W związku z powyższym, należy przywołać art. 37 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, który stanowi, że w postępowaniu przed organami Państwowej Inspekcji Sanitarnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto przepisy § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad (...), wskazują na tryb administracyjny jako procedurę stwierdzania choroby zawodowej przed właściwym państwowym inspektorem sanitarnym. Ponadto w przywołanym rozporządzeniu wyraźnie określone zostały kompetencje organu tj. państwowego inspektora sanitarnego do wydania decyzji administracyjnej w sprawie stwierdzenia lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oraz wskazane zostały podmioty, które uprawnione są do wydania orzeczenia lekarskiego w sprawie rozpoznaniu choroby zawodowej.
Dla dalszych rozważań, zachodzi potrzeba zwrócenia uwagi na tryb postępowania przy stwierdzeniu choroby zawodowej. W myśl § 4 ust. 1 rozporządzenia, właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej do jednostki orzeczniczej, jako podmiotu specjalistycznego. Jednostka orzecznicza, której przepisy nie przypisały funkcji organu administracyjnego, wydaje orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania, wydane przez lekarza jednostki orzeczniczej I lub II stopnia, o których mowa w § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia, nie jest decyzją administracyjną, lecz stanowi dowód o zasadniczym znaczeniu w sprawie choroby zawodowej, prowadzonej przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego. W myśl § 8 ust. 1 rozporządzenia wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej następuje na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim, oraz oceny narażenia zawodowego pracownika. Stąd, orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej, podlega ocenie państwowego inspektora sanitarnego, tak jak każdy dowód zebrany w sprawie, przy czym organ weryfikuje je nie tylko z punktu widzenia rozpoznania schorzenia, ale również zaistnienia związku przyczynowego między rozpoznaną chorobą a warunkami pracy narażającymi na jej powstanie (por. wyrok Sn z dnia 11 marca 1999 r., sygn. akt II RN 128/98, OSNP 1999/24/771). Wypada powtórzyć, iż państwowego inspektora sanitarnego prowadzącego postępowanie administracyjne, które zmierza do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, obowiązuje nie tylko procedura zawarta w rozporządzeniu, ale także przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy, należy przypomnieć, iż zarzuty skargi dotyczą naruszenia procedury administracyjnej (art. 75 § 1, 77 § 1 i 78 § 1 kpa), bowiem zdaniem skarżącego nie wyczerpano wszystkich możliwych i zgłaszanych dowodów, a organ oparł się tylko na jednym orzeczeniu lekarskim, z którym nie został zapoznany przed wydaniem decyzji w I instancji. Zarzucił także organowi odwoławczemu, że nie odniósł się do zarzutów odwołania. W pierwszej kolejności Sąd zwraca uwagę, że stronami prowadzonego przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego postępowania w sprawie choroby zawodowej jest pracownik i pracodawca. Zgodnie z wyrażoną w art. 10 § 1 kpa., zasadą czynnego udziału strony w postępowaniu, organy administracji publicznej prowadzące postępowanie są zobowiązane do zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu wszystkim podmiotom, którym przysługuje status strony. Bezsporną okolicznością w niniejszej sprawie jest przysługujący skarżącemu pracodawcy A sp. z o.o. w O., status strony (art. 28 kpa). Tak więc państwowy inspektor sanitarny prowadzący postępowanie powinien powiadomić o wszczęciu postępowania wszystkie podmioty, które są stroną w sprawie (art. 61 § 4 kpa). Obowiązek z przywołanego przepisu odnosi się do sytuacji, które nie zostały odmiennie uregulowane przepisami szczególnymi. W przypadku wszczęcia postępowania po otrzymaniu zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej przez państwowego inspektora sanitarnego, ma ten organ obowiązek powiadomienia o tym pracodawcy i jednostki podstawowej służby medycyny pracy sprawującej profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem (§ 4 ust. 1 rozporządzenia). Skarżący został powiadomiony o wszczęciu postępowania, na podstawie art. 61 § 4 kpa, przy czym wydaje się, iż należało dokonać zawiadomienia w trybie § 4 ust. 1 rozporządzenia, czyli po otrzymaniu zgłoszenia podejrzenia choroby, a nie dopiero po otrzymaniu orzeczenia lekarskiego, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Ta okoliczność jest jedynie sygnalizowana, jako zwrócenie uwagi w zakresie staranności dokonywania czynności przez organ. W ramach realizacji omawianej zasady czynnego udziału strony, organ zobowiązany był umożliwić stronom dostęp do akt sprawy oraz zgłaszania dowodów (art. 78 kpa), a w szczególności umożliwić wypowiadanie się na temat zebranego materiału przed wydaniem decyzji (art. 10 § 1 i 81 kpa). Strona musi mieć możliwość wypowiedzenia się na temat dowodów, które zostały zebrane przez organ. Przed wydaniem decyzji w sprawie choroby zawodowej należy wszystkim podmiotom, którym przysługuje status strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie choroby zawodowej, umożliwić wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego, w tym wydanego orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Pracodawcy, który posiada przymiot strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie choroby zawodowej pracownika, nie można ograniczać uprawnienia strony w postępowaniu dowodowym przed organem administracji publicznej, tylko z tego powodu, że przepis § 7 ust. 1 rozporządzenia przyznaje pracownikowi środek prawny w postaci wniosku o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia oraz, że przepis § 8 ust. 1 rozporządzenia upoważnia organ administracji do wystąpienia, do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację, w ramach postępowania dowodowego. Zgodnie z dyspozycją art. 77 § 1 kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Strona natomiast ma możliwości spowodowania, poprzez m.in. składanie wniosków dowodowych, powołując się na określone i ważne dla niej okoliczności, aby organ zebrał cały materiał dowodowy (art. 10 i 78 § 1 kpa). Organ administracji jest uprawniony do oceny potrzeby przeprowadzenia dowodu (art. 78 § 2 kpa). W świetle przywołanych wyżej przepisów, należałoby przyjąć, że w przypadku otrzymania przez państwowego inspektora sanitarnego, wniosku dowodowego od strony (pracodawcy), o przeprowadzenie badań przez jednostkę orzeczniczą II stopnia, w ramach prowadzonego postępowania dowodowego wniosek ten podlega ocenie, jak każdy inny wniosek w sprawie. Nie stoi temu na przeszkodzie przepis § 7 ust. 1 i § 8 ust. 1 rozporządzenia, jak wskazał organ odwoławczy w rozpoznawanej sprawie. Stanowisko Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O., o braku podstaw prawnych do rozważania wniosku dowodowego skarżącego o przeprowadzenie badań przez jednostkę orzeczniczą II stopnia, należało uznać za dokonane z uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego (art. 10 § 1, 77 § 1, 78 i 80 kpa). W przypadku oceny wniosku skarżącego, organ w ramach postępowania dowodowego mógł rozważyć możliwość skorzystania z uprawnienia z § 8 ust. 1 rozporządzenia. Zauważyć należy, że odmowa przeprowadzenia dowodu, o jaki wnosi strona jest prawnie dopuszczalna, ale odmowa i jej przyczyny powinny znaleźć wyraźne odzwierciedlenie w aktach sprawy i motywach uzasadnienia decyzji. Zasygnalizować warto, że nieuzasadniona odmowa przeprowadzenia dowodu z dokumentu stanowi rażące naruszenie zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 75 § 1, 77 § 1 oraz 78 kpa. W rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji pominął obowiązek umożliwienia wypowiedzenia się przez skarżącego na temat zebranego materiału dowodowego, w tym z orzeczeniem lekarskim przed wydaniem decyzji.
Organ odwoławczy odnosząc się do tej kwestii, uznał, że w przedmiocie uprawnienia dowodowego, co do orzeczenia lekarskiego, przysługują one wyłącznie zainteresowanemu pracownikowi i organowi administracji prowadzącemu sprawę. Stanowiska takiego nie można podzielić, gdyż jak wykazano wyżej, pracodawca jest także stroną niniejszego postępowania i w ramach postępowania dowodowego przysługuje mu uprawnienie zgłaszania wniosków dowodowych, w tym również co do dokumentu pn. orzeczenie lekarskie, które ma zasadnicze znaczenie dla sprawy. Reasumując, należy przyjąć, iż błędna interpretację przepisów przez organ w zakresie możliwości zgłoszenia wniosku dowodowego oraz brak oceny zasadności wniosku skarżącego pod względem możliwości skorzystania z regulacji § 8 ust. 2 rozporządzenia, miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.
Ponadto Sąd zauważa, że zapewnienie prawa stronie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów odnosi się nie tylko do pouczenia strony - jak to zrobił organ I instancji - o możliwości "uzyskania wszelkich informacji i wyjaśnień" w godzinach urzędowania, ale również należy pouczyć o zapoznaniu się z aktami i możliwości złożenia końcowego oświadczenia w wyznaczonym terminie. Organ bowiem ma obowiązek wstrzymania się od wydania decyzji do wskazanego terminu dla strony do złożenia oświadczenia. Strona nie jest zobowiązana do czynnego brania udziału w postępowaniu lecz ma prawo do skorzystania z przysługującego jej uprawnienia. W przypadku rezygnacji strony z udziału w postępowaniu administracyjnym, a w szczególności w postępowaniu dowodowym, brak jest podstaw do zarzucenia organowi naruszenia zasady czynnego udziału strony (art. 10 § 1 kpa). Zauważyć także należało, że zarzut skargi w przedmiocie braku odniesienia się organu odwoławczego do zarzutów odwołania co do wartości przekroczeń hałasu i braku uwzględnienia wieku pracownika należało uznać za bezzasadny, bowiem organ wykazał wieloletnie zawodowe narażenie na hałas E. K.
Biorąc pod uwagę uchybienia opisane wyżej należało, na mocy art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylić zaskarżoną decyzję. Uchylenie decyzji organu I instancji wynika z art. 135 tej ustawy. Orzeczenie w przedmiocie wykonalności zostało oparte o art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wskazania dla organu, do dalszego postępowania wynikają wprost z dokonanych wyżej rozważań .
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło