II SA/Bd 195/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Asesor WSA Anna Klotz Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2007r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] 2006r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z [...] 2006 r., Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w T. na podstawie art. 26 ust. 8, w zw. z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 z późn. zm.) oraz art. 104 k.p.a. mając na względzie prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w I. z dnia [...] 2003 r. warunkowo umarzające postępowanie karne (sygn. akt [...]) zwolnił A. P. ze służby z dniem [...] 2007 r. i jednocześnie, mając na względzie dobro służby, zwolnił A. P. z obowiązku pełnienia służby z dniem doręczenia niniejszej decyzji, z zachowaniem prawa do uposażenia w pełnej wysokości. Uzasadniając swoją decyzję organ pierwszej instancji wskazał, iż w dniu 1 września 1995 r A. P. został zatrudniony na stanowisku młodszego kontrolera celnego, na trzymiesięczny okres próbny, w Urzędzie Celnym w B., a po jego upływie przyjęty na trzyletni okres służby przygotowawczej, a następnie na stanowisku kontrolera celnego Urzędu Celnego w T. na czas nieokreślony. W lutym 2002 r. Prokuratura Okręgowa w B. wszczęła przeciwko A. P. postępowanie karne o czyn z art. 231 k.k. i wówczas zgodnie z art. 23 ustawy o Służbie Celnej, zawieszono go w pełnieniu obowiązków kontrolera celnego, z jednoczesnym zwolnieniem od pełnienia innych obowiązków, łącznie do dnia 24 listopada 2002 r. Po upływie okresu zawieszenia przeniesiono A. P. do pełnienia służby w Oddziale Celnym w I.. Następnie postanowieniem Sądu Rejonowego w I., wydanym 24 lutego 2003 r. mocą, którego toczące się postępowanie karne o czyn z art. 231 k.k., zostało warunkowo umorzone na okres próby wynoszący jeden rok. Organ wskazał ponadto, że w świetle art. 26 ust. 8 ustawy o Służbie Celnej, funkcjonariusza celnego można zwolnić ze służby w wypadku "warunkowego umorzenia postępowania karnego, jeżeli ścigany czyn dotyczył przestępstwa popełnionego umyślnie ściganego z oskarżenia publicznego". Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem A. P. wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sprawy i uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w T. z [...] 2006 r., wskazując, iż postanowienie Sądu Rejonowego w I. z [...] 2003 r. warunkowo umarzające postępowanie karne jest orzeczeniem prawomocnym, którego zgodnie z art. 68 § 1-4 k.k. nie można podjąć później niż w ciągu 6 miesięcy od zakończenia okresu próby. Ten okres upłynął z dniem 4 września 2004 r. i zdaniem skarżącego po upływie tego czasu nie może już być pociągnięty do żadnej odpowiedzialności karnej czy służbowej, w związku, z czym zwolnienie ze służby uważa za pozbawione podstaw prawnych. Dyrektor Izby Celnej w T., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z [...] 2006 r., Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy polemizował z twierdzeniami skarżącego zawartymi we wniosku o ponowne rozpatrzenie jego sprawy, a w szczególności wskazując, że bezspornym jest, że zgodnie z art. 68 § 4 Kodeksu Karnego "warunkowo umorzonego postępowania nie można podjąć później niż w ciągu 6 miesięcy od zakończenia okresu próby", jednakże przyznając, że twierdzenie A. P., iż warunkowe umorzenie postępowania podlega zatarciu z mocy prawa z upływem 6 miesięcy po zakończeniu okresu próby i wówczas uważa się je za niebyłe, jest bezpodstawne, nie znajduje odzwierciedlenia w kodeksie karnym, bowiem brak jest przepisów pozwalających na wysnucie takiego wniosku. Następnie organ odwoławczy odnosząc się do powołanego we wniosku "Komentarza do Kodeksu Karnego" pod red. Andrzeja Zoila, zgodnie z którym "(...) umorzenie postępowania ma charakter ostateczny i sprawca, wobec którego warunkowo umorzono postępowanie nie może już być pociągnięty do żadnej odpowiedzialności karnej czy służbowej" wyjaśnił, iż powyższe twierdzenie jest nieprawdziwe przede wszystkim dlatego, iż kodeks karny reguluje tylko i wyłącznie kwestie odpowiedzialności karnej, stąd w cytowanym Komentarzu widnieje jedynie zapis o zakazie pociągnięcia sprawcy do odpowiedzialności karnej, a biorąc pod uwagę zasadniczą różnicę jaka zachodzi pomiędzy odpowiedzialnością karną i służbową, zastosowanie w tym wypadku analogii jest niedopuszczalne. Ponadto zdaniem organu, błędne jest również twierdzenie, iż decyzja o zwolnieniu ze służby byłaby zasadna i skuteczna, gdyby wydano ją bezpośrednio po uprawomocnieniu się postanowienia sądu o warunkowym umorzeniu postępowania albo w czasie trwanie okresu próby. Następnie organ wskazał, iż zgodnie z art. 26 ust. 8 ustawy o Służbie Celnej jednoznacznie wynika, iż funkcjonariusza celnego można zwolnić ze służby w wypadku "warunkowego umorzenia postępowania karnego, jeżeli ścigany czyn dotyczył przestępstwa popełnionego umyślnie, ściganego z oskarżenia publicznego". W niniejszej sprawie stosowne orzeczenie zostało wydane [...] 2003 r., od tego momentu zaczęła, więc istnieć podstawa zwolnienia, a orzeczenie o umorzeniu postępowania karnego jest zawsze jedną z przesłanek umożliwiających organowi podjęcie decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby nawet, jeśli zostanie wydana po kilku latach od uprawomocnienia się stosownego orzeczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i decyzji poprzedzającej, zarzucając jednocześnie obrazę przepisów prawa materialnego, mającą wpływ na wynik postępowania, a mianowicie obrazę art. 26 ust. 8 ustawy o Służbie Celnej polegającą na błędnym zastosowaniu tego przepisu dopuszczającego możliwość zwolnienia ze służby, w wypadku warunkowego umorzenia postępowania przeciwko funkcjonariuszowi, jeżeli czyn dotyczył przestępstwa popełnionego umyślnie, ściganego z oskarżenia publicznego w sytuacji, kiedy decyzja o warunkowym umorzeniu postępowania jest już niebyła i doszło, z uwagi na pomyślny upływ okresu próby i spełnienie warunków z niej wynikających, do ostatecznego umorzenia postępowania W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi powołując się na tożsame argumenty jak w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skargę należało uznać za zasadną, choć nie z przyczyn w niej podanych. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - (dalej – p.p.s.a.) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie będąc, więc związany zarzutami i wnioskami danej skargi Sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu dostrzeżone w toku kontroli legalności decyzji wszelkie naruszenia prawa, w tym również przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w danej sprawie, i to niezależnie od żądań oraz zarzutów podniesionych w skardze. Badając, więc zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję organu II instancji pod kątem jej zgodności z prawem, – co obejmuje nie tylko badanie zgodności z prawem materialnym, ale także badanie zgodności z przepisami postępowania, Sąd zwrócił uwagę, iż decyzje wydawane w postępowaniu administracyjnym podlegają rygorom określonym w art. 107 § 1 k.p.a. Przepis ten wymienia elementy decyzji administracyjnej - do których należy między innymi jej uzasadnienie faktyczne i prawne. Z kolei § 3 cytowanego artykułu stanowi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji spełnia szczególnie istotną rolę w przypadku decyzji podejmowanych w ramach tzw. uznania administracyjnego, a do takich należą decyzje w przedmiocie zwolnienia ze służby. Pozwala ono, bowiem na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub też czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Prawidłowe uzasadnienie decyzji wiąże się ponadto z realizacją zasady przekonywania, sformułowaną w art. 11 k.p.a. Wyjaśnianie stronom zasadności przesłanek, którymi kieruje się organ przy załatwieniu sprawy ma, bowiem ograniczyć konieczność stosowania środków przymusu przy jej wykonaniu. Oceniając pod tym względem zaskarżone decyzje stwierdzić należy, że ich uzasadnienia powyższych wymogów nie spełniają. Uzasadnienia te są niezwykle lakoniczne. W decyzji z dnia [...] 2006 r. wydanej w I instancji Dyrektora Izby Celnej w T. stwierdził jedynie, iż w świetle art. 26 ust. 8 o Służbie Celnej, funkcjonariusza celnego można zwolnić ze służby w wypadku "warunkowego umorzenia postępowania karnego, jeżeli ścigany czyn dotyczył przestępstwa popełnionego umyślnie, ściganego z oskarżenia publicznego". Nie wskazał natomiast przyczyn, z powodu, których podjął decyzję o zwolnieniu ze służby, pominął również przyczyny zwolnienia ze służby. Organ nie przeprowadził żadnej analizy okoliczności faktycznych, które - w jego opinii - uzasadniają zwolnienie ze służby. Natomiast w II instancji, Dyrektor Izby Celnej w T. rozpatrując sprawę z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy odniósł się jedynie do niektórych argumentów podnoszonych przez skarżącego, wdając się w polemikę z wnioskiem. W tym miejscu należy zauważyć, iż postępowanie odwoławcze polega na ponownym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy, która była już przedmiotem rozpatrzenia i rozstrzygnięcia przez organ I instancji, nie zaś jedynie na kontroli decyzji podjętej w I instancji. Wyrażona w art. 15 k.p.a. zasada dwuinstancyjności postępowania wymusza zatem na organie odwoławczym odniesienie się w uzasadnieniu wydanej przez siebie decyzji nawet do tych twierdzeń strony, które omówiono już raz w rozstrzygnięciu organu I instancji. W związku z powyższym organ odwoławczy nie mógł poprzestać na odniesieniu się jedynie do argumentów podnoszonych przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponadto takie uzasadnienia decyzji jak w przedmiotowej sprawie nie pozwalają Sądowi na stwierdzenie czy w niniejszej sprawie materiał dowodowy został zebrany w sposób prawidłowy. W konsekwencji nie jest możliwe zbadanie czy dokonana przez organy obu instancji ocena tego materiału była prawidłowa ze względu, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a., bowiem w postępowaniu odwoławczym nie wyjaśniono wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, jak również nie dokonano oceny zgromadzonego materiału dowodowego, do czego wprost zobowiązują postanowienia art. 107 § k.p.a. określającego jakie wymagania formalne powinno spełniać uzasadnienie faktyczne decyzji administracyjnej. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy nie ustosunkowując się merytorycznie do skargi (byłoby to, bowiem oczywiście przedwczesne), stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. W ponownie prowadzonym postępowaniu należy przede wszystkim dokonać oceny zgromadzonego materiału dowodowego.