I SA/Wa 717/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz Sędziowie WSA Gabriela Nowak asesor WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi B.D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania oddala skargę. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. i B. D. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] odmawiającej przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul.[...] , ozn. hipotecznie jako "[...]", o powierzchni [...] m2 - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ podał, że w uzasadnieniu odmownej decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, iż nie została spełniona jedna z przesłanek umożliwiających przyznanie odszkodowania za dom, ponieważ dom nie był budynkiem jednorodzinnym oraz że przeszedł on na własność Skarbu Państwa przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Z ustaleń Wojewody [...] wynika, że nieruchomość [...] przy ul. [...] została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w trybie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz. 279), a zatem w sprawach odszkodowań za niektóre kategorie nieruchomości objętych działaniem dekretu obecnie ma zastosowanie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 z późn. zm.). Zdaniem organu, przyznanie odszkodowania w trybie obowiązujących przepisów jest możliwe po wszechstronnym wyjaśnieniu, czy istnieją prawne podstawy takiego rozstrzygnięcia, oraz tylko w razie spełnienia warunków przewidzianych w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wojewoda [...] stwierdził, że organ pierwszej instancji przy rozpatrywaniu sprawy posłużył się pojęciem domu jednorodzinnego, wprowadzonego przepisami ustawy z dnia 28 maja 1957 r. o wyłączeniu spod publicznej gospodarki lokalami domów jednorodzinnych oraz lokali w domach spółdzielni mieszkaniowej (Dz. U. Nr 31, poz. 131 z późn. zm.). Stosownie do art. art. 3 i 4 tej ustawy, domem jednorodzinnym jest dom albo samodzielna część domu bliźniaczego lub szeregowego o łącznej powierzchni użytkowej lokali mieszkalnych nie przekraczającej 110 m2 lub w pewnych przypadkach 140 m2, ponadto domy wybudowane przed wejściem w życie ustawy, tj. przed 11 czerwca 1957 r., obejmujące nie więcej niż 6 izb mieszkalnych bez względu na ich powierzchnię użytkową. Zdaniem organu, z punktu widzenia art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., istotne są tylko parametry tych domów, które były wzniesione przed 11 czerwca 1957 r. Skoro ustawa traktuje jako domy jednorodzinne te domy, które były wzniesione przed tą datą, to odnosi się to również do domów wzniesionych przed wejściem w życie dekretu, czyli przed dniem 21 listopada 1945 r. Organ stwierdził, że akta sprawy zawierają dokumenty, takie jak opis budynków przy ul. [...], protokół objęcia w posiadanie budynków znajdujących się na tej posesji, oświadczenie z dnia 3 września 1958 r. złożone przez administratorów budynku i jego lokatorów, pismo Prezydium Rady Narodowej z dnia 3 listopada 1958 r., z których wynika, iż nieruchomość przy ul. [...] zabudowana była budynkiem murowanym, o 2 kondygnacjach i poddaszu, o wysokości [...] m2, powierzchni zabudowy [...] m2, kubaturze [...] m2, powierzchni mieszkalnej [...] m2, posiadającym [...] izb oraz [...] izby w suterenach, wraz z [...] oficynami poprzecznymi drewnianymi. Zatem budynek ten przekraczał rozmiarami wyżej wskazane ustawowe normy, tj. 6 izb i 110 m2 powierzchni użytkowej, przewidziane dla budynków jednorodzinnych. Nie został zatem spełniony jeden z ustawowych warunków przyznania odszkodowania, a wobec konieczności spełnienia łącznie obu wskazanych wyżej warunków uzasadniona jest, zdaniem organu, odmowa przyznania odszkodowania za przedmiotowy budynek, już bez konieczności badania spełnienia warunku dotyczącego daty przejścia prawa własności budynku na rzecz Skarbu Państwa. Organ, powołując się na stanowisko doktryny i przywołując publikację "Grunty Warszawskie" - D. Kozłowska, E. Mzyk, Wydanie II, Zielona Góra 2000, stwierdził, że odszkodowanie za grunt zabudowany domem jednorodzinnym lub jakimkolwiek innym - nie przysługuje. Z art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. wynika, że przy orzekaniu o odszkodowaniu za dom lub działkę wspólne są tylko zasady jego ustalania, natomiast różne są przesłanki. Warunkiem koniecznym przyznania odszkodowania za dom jednorodzinny jest jego przejęcie na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. Ustawa nie przewiduje odszkodowania za grunt pod takim domem, ponieważ grunt pod takim domem przeszedł na własność Państwa bez odszkodowania. Przemawia za tym gramatyczna wykładnia art. 215 ust. 2. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Wynika z niej, że uprawnieni do odszkodowania są poprzedni właściciele dwóch rodzajów nieruchomości - domów jednorodzinnych oraz działek, które mogły być pod takie domy przeznaczone. Odszkodowanie przysługuje przy tym za inną działką, niż działka pod domem jednorodzinnym. Zawarta w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. przesłanka faktycznej możliwości władania działką odnosi się do działki niezabudowanej, która mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, a nie do działki pod budynkiem jednorodzinnym. Skargę na decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył B. D., zarzucając, że oczekiwanie na stosowną decyzję przez 14 lat przemawia na jego korzyść, oraz, że przytoczony w decyzji dom jednorodzinny można rozumieć jako jego równowartość, niezależnie od obiektu, jaki został zrealizowany; ponadto skarżący wnosił o odszkodowanie dla spadkobierców byłego właściciela od spółdzielni mieszkaniowej na [...], która użytkuje przejęte od byłego właściciela grunty. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...]wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga jest bezzasadna. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie mogła być uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest odmowa przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul.[...], ozn. hipotecznie jako "[...]", o powierzchni [...] m2. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte wskutek wniosku B. D. z dnia 4 kwietnia 1989 r. o odszkodowanie za nieruchomość położną w W. przy ul.[...]. Prezydent W. decyzją z dnia [...] marca 2003 r. odmówił przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W., szczegółowo opisaną w zaskarżonej decyzji, a Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania A. i B.D., decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Nieruchomość [...] przy ul. [...] została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w trybie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz. 279). Zabudowana była budynkiem murowanym, o 2 kondygnacjach i poddaszu, o wysokości [...] m2, powierzchni zabudowy [...] m2, kubaturze [...] m2, powierzchni mieszkalnej [...] m2, posiadającym [...] izb oraz [...] izby w suterenach, wraz z [...] oficynami poprzecznymi drewnianymi. Z protokołu objęcia w posiadanie budynków położonych przy ul. [...] wynika, że Skarb Państwa objął w posiadanie budynki znajdujące się terenie tej nieruchomości z dniem 8 listopada 1955 r. Zgodnie z art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 z późn. z,.) - "Przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.". Przepis ten umieszczony został w ustawie w dziale VII – Przepisy przejściowe, zmiany w przepisach obowiązujących i przepisy końcowe, co oznacza, że jest przepisem szczególnym w stosunku do ogólnych zasad przyznawania odszkodowania, zawartych w rozdziale 5 – Odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Oznacza to również, że podlega on wykładnia ścisłej, a nie rozszerzającej, i że tylko w oparciu o ten przepis należy badać, czy zostały spełnione przesłanki do przyznania odszkodowania. Z ustaleń organu wynika, że budynek położony przy ul. [...] był budynkiem zaspokajającym potrzeby mieszkaniowe wielu rodzin, co oznacza, że nie był domem jednorodzinnym. Ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu objęcia w posiadanie przez Skarb Państwa budynków położonych przy ul. [...] wynika, że Skarb Państwa objął te budynki w posiadanie dnia 8 listopada 1955 r., a zatem właściciel utracił możliwość korzystania z tej nieruchomości przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Ponieważ art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. przesądza, że zaspokojenie roszczeń byłych właścicieli lub ich następców prawnych jest możliwe tylko wtedy, gdy spełnione zostaną wszystkie przesłanki, prawidłowo organ drugiej instancji uznał, że decyzja odmawiająca przyznania odszkodowania jest prawidłowa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.