V SA/Wa 549/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary (spr.), Asesor WSA Joanna Gierak, , Protokolant Krzysztof Muszakowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. uchyla zaskarżoną decyzję Wnioskiem z dnia 25 listopada 200r., J. D. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w S. o umorzenie należności składek ubezpieczeniowych, powstałych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. W uzasadnieniu wniosku powołał się na ciężką sytuację osobistą i zdrowotną. Decyzją z dnia [...] marca 2006r. nr [...], wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.Nr 137, poz. 887 ze zm.) - dalej: "u.s.u.s." Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za okres od maja 1999r. do stycznia 2005r. oraz FP i FGŚP za okres od listopada 1999r. do stycznia 2005r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, J D Pan J prowadził działalność gospodarczą w okresie od maja.l999r. do stycznia 2005r. w zakresie projektowania budowlanego, urbanistycznego, technologicznego, wykonywania konstrukcji i pokryć dachowych i z tego tytułu był zobowiązany do terminowego opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Na skutek nieopłacenia powyższych składek za wskazany okres powstało zadłużenie podlegające egzekucji na podstawie ustawy u.s.u.s. Dodał również, iż należności tych nie można uznać jako całkowicie nieściągalnych i dlatego nie podlegają one umorzeniu na podstawie art. 28 ust. 3. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] listopada 2006r., o nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, a jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał art. 83 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.]. Organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko organu I instancji. Wskazał, że postępowanie wyjaśniające nie wykazało, że w przedmiotowej sprawie zachodzi całkowita nieściągalność należności. Trudna sytuacja zobowiązanego oraz okoliczności jakie wystąpiły w ostatnim czasie, które spowodowały brak dochodów, nie są wy starczającą przesłanką do zastosowania ulgi w postaci umorzenia zaległości zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy u.s.u.s. gdzie należności z tytułu składek mogą być umorzone tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Prezes podkreślił, że rozpatrując wniosek o umorzenie należności zostały wzięte pod uwagę wszystkie aspekty przewidziane w przepisach, a zaistnienie przesłanek do umorzenia określone w przepisach nie powodują umorzenia z mocy prawa, gdyż decyzja Zakładu oparta jest na uznaniowości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący J. D. zakwestionował ustalenia organów rentowych. Przedstawił ponownie okoliczności podnoszone we wniosku o umorzenie zaległości, a następnie we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uzasadniające, jego zdaniem umorzenie składek. W odpowiedzi na skargę datowaną na 5 stycznia 2007r., pełnomocnik Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.], dalej - p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. W pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały wskazane w skardze jako zarzut, ale które miały na tę ocenę wpływ. Oceniając zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Sąd stwierdził, iż wydana ona została z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, co prowadziło do jej uchylenia w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Uwzględnić bowiem należało, iż zgodnie z art. 123 u.s.u.s. w sprawach uregulowanych tą ustawą, a do takich należy umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Analogiczne unormowanie zawiera także art. 180 § 1 tegoż Kodeksu stanowiący, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy Kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Z kolei w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. postanowiono, iż od decyzji Zakładu w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu z powyższego wynika, że w sprawach umarzania należności z tytułu składek decyzje wydają dwa różne organy, tj. w pierwszej instancji Zakład, w drugiej - Prezes Zakładu. Środek zaskarżenia decyzji Zakładu w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy sprawia zatem, iż w wyniku jego złożenia sprawa trafia do załatwienia przez inny organ. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. przesłanką wznowienia postępowania jest wydanie decyzji ostatecznej przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 k.p.a. W myśl art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zwrócić należało uwagę, iż w rozpoznanej sprawie decyzja Zakładu i decyzja Prezesa Zakładu została wydana - podpisana przez tę samą osobę- Zastępcę Dyrektora Oddziału ZUS w O. G. H.. Wobec tego wystąpiła przesłanka do wznowienia postępowania administracyjnego, co w konsekwencji skutkowało uchyleniem decyzji Prezesa Zakładu przez Sąd W konkluzji Sąd stwierdza, iż wskazana powyżej wada kwalifikowana zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS z dnia [...] listopada 2006r., stanowi okoliczność przesądzającą treść niniejszego rozstrzygnięcia. Sąd nie mógł w tej sytuacji ustosunkować się do merytorycznej argumentacji skargi ani oceniać w tym kontekście decyzji organu odwoławczego. Wyrokowanie zdeterminowane zostało bowiem omówionymi wyżej względami natury formalnoprawnej. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt. b w zw. z art. 134 i 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w wyroku.