III SA/Lu 551/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Sadurski, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Sekretarz sądowy Wiesława Dudek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi R. D. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. nakazuje ściągnąć od Wojewody nieuiszczony wpis sądowy w kwocie [...] złotych na rzecz Skarbu Państwa kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną z upoważnienia Wojewody, po rozpatrzeniu odwołania R. D. od decyzji Dyrektora Wydziału Spraw Administracyjnych, działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania wyżej wymienionego z lokalu mieszkalnego przy ul. L. w L. – utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego wykazała, że odwołujący się w lokalu przy ul. L. w L. nie zamieszkuje od kilku lat, po wyjściu z zakładu karnego w 2004 roku również nie powrócił do lokalu, w którym był zameldowany. Powyższy fakt potwierdzają ustalenia funkcjonariuszy Komisariatu I Policji dokonujący kontroli meldunkowej – organu niezainteresowanego rozstrzygnięciem przedmiotowej sprawy. Organ podkreślił, że zameldowanie jest tylko i wyłącznie potwierdzeniem faktu zamieszkiwania osoby pod wskazanym adresem i z faktu zameldowania nie można wywodzić żadnych praw do lokalu. Zdaniem organu odwoławczego R. D. opuścił dotychczasowe miejsce pobytu i fizycznie nie przebywa w lokalu przy ul. L. w L., co uzasadniało wymeldowanie go w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skargę na tę decyzję wniósł R. D. podnosząc w szczególności, iż w przedmiotowym lokalu koncentrowały się wszystkie jego sprawy życiowe. W uzupełnieniu skargi zwrócił się również o przyznanie mu lokalu zastępczego, gdyż na skutek decyzji o wymeldowaniu "pozbawiony został dachu nad głową". Wojewoda wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione. Na wstępie, w związku z treścią skargi i sformułowanym w niej wnioskiem o "przyznanie lokalu zastępczego", należy zaznaczyć, iż sądowa kontrola decyzji administracyjnych jest ustawowo ograniczona. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do rozstrzygania wszystkich kwestii faktycznych i prawnych, jakie wynikły w konkretnej sprawie, lecz wyłącznie do zbadania, czy zaskarżona decyzja administracyjna jest zgodna z prawem. Innymi słowy Sąd nie rozpoznaje sprawy co do jej istoty, nie jest zatem władny zmienić ostatecznej decyzji administracyjnej i orzec co do meritum, tj. w tej konkretnej sprawie orzec o "przyznaniu lokalu zastępczego". Zgodnie bowiem z treścią art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Sąd może jedynie uchylić decyzję i to tylko wówczas, gdy stwierdzi, że organ prowadzący postępowanie naruszył przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Po tych ogólnych uwagach charakteryzujących przebieg postępowania sądowoadministracyjnego należało zauważyć, iż ocena legalności (zgodności z prawem) zaskarżonej decyzji zależała od ustalenia, czy organ II instancji – utrzymując w mocy decyzję wydaną przez Prezydenta Miasta – prawidłowo zastosował przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U . z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.). Art. 15 ust. 2 ww. ustawy został zmieniony przez art. 84 pkt 8 ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (Dz. U. z 2006 r. Nr 144, poz. 1043). Znowelizowany przepis zmienił czasokres opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu, od upływu którego ustawa uzależniała wymeldowanie osoby, która dobrowolnie nie dopełniła tego obowiązku. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 15 ust. 2 ww. ustawy "Organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się". Przepis zmieniony wszedł życie 26 sierpnia 2006 r. Organ odwoławczy powinien oceniać sprawę według przepisów prawa materialnego obowiązujących w dniu wydania przez ten organ decyzji odwoławczej. Oznacza to, że jeśli przepisy prawa materialnego uległy zmianie, to organ odwoławczy obowiązany był uwzględnić nowy stan prawny, obowiązujący w dniu wydania decyzji, chyba że z nowych przepisów wynika coś innego. Wojewoda w rozpoznawanej sprawie, wydając decyzję [...], obowiązany był uwzględnić zmiany stanu prawnego wynikające z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wymeldowanie (art. 15 ust. 1 i 2 ww. ustawy) jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby, o ustaniu jej pobytu w dotychczasowym miejscu (o jego opuszczeniu). Przy wymeldowaniu źródłem powinności organu administracji dokonującego tej czynności jest ustalenie faktu opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu. Organ administracji, podejmując decyzję o wymeldowaniu, w uzasadnieniu tej decyzji nie oparł się na faktycznych przesłankach pozwalających stwierdzić fakt niezamieszkiwania skarżącego w przedmiotowym lokalu. Zgromadzone w tej sprawie dowody są nieprzekonywujące. Nadto szereg kwestii wskazywanych przez R. D. w toku postępowania administracyjnego nie zostało sprawdzonych. R. D., co wynika z treści jego pism, wyraża wolę zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu i twierdzi, że w nim zamieszkuje, poza okresami pobytu w zakładach karnych. W toku postępowania administracyjnego wskazał szereg okoliczności istotnych dla oceny całokształtu materiału dowodowego. Skarżący twierdzi, że po opuszczeniu zakładu karnego w 2002 r. zamieszkał w przedmiotowym lokalu. Podjął pracę, którą wykonywał od wczesnych godzin rannych do wieczora, a więc nie był "widoczny" w miejscu zamieszkania dla współwłaścicieli nieruchomości, którzy wykonują w tym domu tylko działalność usługową. W ocenie Sądu okoliczności te powinny zostać sprawdzone przez organ i ocenione pod kątem znowelizowanego art. 15 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy. Rozstrzygnięcie organu w zakresie uznania, że R. D. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu zostało w dużej mierze oparte o treść notatki służbowej z dnia [...] lipca 2006 r. znajdującej się w administracyjnych aktach sprawy (k. 24). Z notatki tej wynika, że w trakcie przeprowadzania kontroli meldunkowej przez funkcjonariusza policji do przedmiotowego mieszkania on nie wszedł. Ustalił jedynie w oparciu o wyjaśnienia współwłaścicieli, iż R. D. od 2004 r. pod wskazanym adresem nie mieszka oraz że w lokalu tym zamieszkuje tylko matka skarżącego J. D. z synem, którzy drzwi od tego mieszkania nie otwierają nikomu. W ocenie Sądu przedmiotowa notatka dopiero inicjuje konieczność przeprowadzenia szeregu dowodów. Sama w sobie jest dowodem niewystarczającym w porównaniu z innymi dowodami znajdującymi się w aktach sprawy. Po pierwsze, nie wiadomo czy prowadzący w tej kamienicy działalność gospodarczą: S. i T. małż. K. i A. J. przekazane funkcjonariuszom policji informacje czerpali z własnych obserwacji, czy też zostały im one przekazane przez ich pracowników. Po drugie, co jest szczególnie ważne, mając informacje z przedmiotowej notatki, wyjaśnienia skarżącego i zeznania świadka S. K. należało podjąć czynności sprawdzające, w jakich okresach czasu faktycznie R. D. przebywał w zakładach karanych i kiedy je opuszczał. Materiał dowodowy zebrany w sprawie wskazuje różne daty przebywania skarżącego na wolności. On sam twierdzi, że opuścił zakład karny w 2002 r. i przez około trzy miesiące mieszkał u kolegi i na stancji, a następnie powrócił do przedmiotowego lokalu i zamieszkiwał razem z matką. Przesłuchany współwłaściciel nieruchomości S. K. twierdzi z kolei, że skarżący po opuszczeniu zakładu karnego w 2003 r. nie zamieszkał z matką. Ożenił się i zamieszkał na terenie L. pod innym adresem. Notatka natomiast wskazuje datę opuszczenia zakładu karnego na 2004 r. Powyższe okoliczności powinny być przez organ ustalone chociażby przez zażądanie od skarżącego wskazania danych osobowych żony i jej adresu zamieszkania, okazanie umów o pracę lub wskazania pracodawców, u których pracował w 2002-2006 r., a przede wszystkim zażądanie informacji z Krajowego Rejestru Karnego na temat ostatnich pobytów R. D. w zakładzie karnym. Ustalenie danych osobowych żony skarżącego i jej adresu, umożliwi wysłuchanie jej i jej sąsiadów na temat zamieszkiwania R. D. wspólnie z żoną i prowadzenia przez nich wspólnego gospodarstwa domowego. W ocenie sądu niezbędne jest również odebranie wyjaśnień od zainteresowanej wymeldowaniem syna – J. D. W jej piśmie wszczynającym postępowanie administracyjne również podawane są różne daty niezamieszkiwania z nią skarżącego. Brak jest ustalenia – konkretnie od kiedy i czy faktycznie R. D. wyprowadził się z przedmiotowego mieszkania przy ul. L. Ustalenia takie są niezwykle ważne wobec twierdzeń skarżącego, że nie ma nikogo bliskiego oraz, że nie ma gdzie mieszkać poza przedmiotowym lokalem oraz że mieszkanie to opuszczał tylko by odbywać karę pozbawienia wolności w zakładach karnych. Ponownie rozstrzygając niniejszą sprawę, organ powinien przeprowadzić gruntowne postępowanie dowodowe zgodnie z treścią przepisów zawartych w rozdziale 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i sprawdzić w ten sposób podnoszone przez R. D. twierdzenia. Na organie spoczywa obowiązek przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej – art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez podejmowanie wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Spoczywa na nim także obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego – art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz obowiązek uzasadnienia rozstrzygnięcia według wymagań określonych w art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wszystko to należy w niniejszej sprawie uczynić pod kątem treści art. 15 ust. 2 oraz art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, to jest ustalenia, czy R. D. faktycznie w przedmiotowym lokalu zamieszkuje, czy też nie zamieszkuje. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach uzasadnia treść art. 223 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.