I OSK 1032/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska Sędziowie NSA Irena Kamińska Izabella Kulig - Maciszewska (spr.) Protokolant Aleksandra Żurawicka po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 marca 2006 r. sygn. akt IV SA/Wr 67/05 w sprawie ze skargi J. F. na decyzję Dolnośląskiego Kuratora Oświaty z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności aktu nadania stopnia nauczyciela kontraktowego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, wyrokiem z dnia 14 marca 2006 r. sygn. akt IV SA/Wr 67/05, oddalił skargę J. F. na decyzję [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie stwierdzenia nieważności aktu nadania stopnia nauczyciela kontraktowego. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy: Zaskarżoną decyzją Kurator Oświaty - na podstawie art. 9 b ust. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela ( Dz. U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 z późn. zm. ), art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz zmianie niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 19, poz. 239 ), § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia ( Dz. U. Nr 98, poz. 433 z późn.zm. ), art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] nr [...] w sprawie stwierdzenia nieważności aktu nadania stopnia nauczyciela kontraktowego z dnia 6 października 2000 r. J. F. przez Dyrektora [...] Liceum Ogólnokształcącego [...]. W ocenie organu, zainteresowana nie posiadała w dniu 6 kwietnia 2000 r. kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela języka angielskiego, ponieważ w tym celu wymagane było ukończenie kursu pedagogiczno - metodycznego z zakresu metodyki nauczania języka angielskiego oraz legitymowanie się świadectwem znajomości języka angielskiego na poziomie co najmniej zaawansowanym. Uznawanymi przez Ministerstwo dokumentami w tym zakresie były: Certificate in Advanced English, TOEFL ( z wynikiem co najmniej 550 pkt z testu, co najmniej 4,5 pkt z egzaminu pisemnego oraz 230 pkt z egzaminu ustnego ), a także Certiflcate of Proficiency in English. Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że decyzja o nadaniu J. F. stopnia nauczyciela kontraktowego została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nie zostały spełnione wymogi określone w art. 7 ust. 3 ustawy o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz zmianie niektórych innych ustaw. Nauczycielka nie nabyła z mocy prawa stopnia nauczyciela kontraktowego, ponieważ nie posiadała w dniu 6 kwietnia 2000 r. wymaganych kwalifikacji. Zgodnie z art. 7 ust. 6 ustawy o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela J. F. powinna uzyskać w dniu 6 kwietnia 2000 r. stopień nauczyciela stażysty. Wobec tego w istniejącym stanie faktycznym zastosowano niewłaściwy przepis prawny. W skardze na decyzję skarżąca wniosła o jej uchylenie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie przez przyjęcie przez organy administracji publicznej, że decyzja Dyrektora Szkoły rażąco narusza prawo w sytuacji, gdy skarżąca w dacie wydania decyzji uczestniczyła w szkoleniach, dzięki którym spełniła wszystkie wymagania kwalifikacyjne oraz w sytuacji, gdy w dacie wydania zaskarżonych decyzji skarżąca uzyskała wszystkie uprawnienia do nadania jej stopnia nauczyciela mianowanego. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wskazał, iż wprawdzie przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia (Dz. U. Nr 98, poz. 433 ze zm.), nie zawierają wykazu egzaminów z zakresu znajomości języka obcego uprawniających do nauczania, to jednak z przepisów tych wynika, że do nauczania języków obcych legitymowane są osoby posiadające wysokie kwalifikacje zawodowe i bardzo dobrą znajomość języka obcego, na poziomie porównywalnym co najmniej z osobami legitymującymi się dyplomem ukończenia nauczycielskiego kolegium języków obcych, a więc z pewnością na poziomie co najmniej zaawansowanym. Egzaminem potwierdzającym znajomość języka angielskiego na poziomie zaawansowanym jest, stosownie do jego nazwy, Certificate in Advanced English. Natomiast egzamin First Certificate in Engłish potwierdza ogólną znajomość języka angielskiego tylko na poziomie średniozaawansowanym. Nie można przyjąć, że każdy egzamin przeprowadzony przez instytucję zagraniczną daje uprawnienia do nauczania języka obcego, prowadziłoby to bowiem do przyznania uprawnień do nauczania także osobom, które legitymują się świadectwem znajomości języka angielskiego na poziomie niższym niż FCE, wydawanym przez Uniwersytet w Cambridge. Do nauczania języka obcego wymagane są również odpowiednie kwalifikacje pedagogiczne. Zgodnie z § 1 pkt 2 rozporządzenia przez przygotowanie pedagogiczne należy rozumieć nabycie wiedzy i umiejętności z zakresu psychologii, pedagogiki i dydaktyki szczegółowej nauczanych w powiązaniu z kierunkiem (specjalnością) kształcenia i praktyką pedagogiczną( ... ). Z uzasadnienia aktu nadania stopnia nauczyciela kontraktowego wynika - wskazał Sąd - że dyrektor szkoły uznał kwalifikacje nauczycielki na podstawie dyplomu ukończenia studiów wyższych magisterskich na Wydziale Filologicznym w zakresie filologii rosyjskiej, specjalność nauczycielska wraz z przygotowaniem pedagogicznym. Nie może budzić jednak wątpliwości, że skarżąca nie posiadała w dniu 6 kwietnia 2000 r. kwalifikacji do nauczania języka angielskiego, będąc zatrudniona wówczas na stanowisku nauczyciela języka angielskiego. Nie legitymowała się bowiem świadectwem odpowiedniego egzaminu z zakresu znajomości języka angielskiego ani odpowiednimi kwalifikacjami pedagogicznymi do nauczania języka angielskiego. Jak już powyżej wskazano, z analizy przepisów rozporządzenia dotyczących kwalifikacji do nauczania języków obcych wynika, że skarżąca jako nauczyciel języka angielskiego w Liceum Ogólnokształcącym winna legitymować się świadectwem znajomości języka angielskiego w zakresie co najmniej zaawansowanym. Natomiast skarżąca legitymowała się świadectwem potwierdzającym jedynie znajomość języka angielskiego na poziomie średniozawansowanym - First Certificate in English z oceną C z czerwca 1995 r. Certificate in Advanced English skarżąca uzyskała dopiero w grudniu 2000 r., a więc po uzyskaniu aktu nadania stopnia nauczyciela kontraktowego. Natomiast kurs kwalifikacyjny pedagogiczno - metodyczny z zakresu nauczania języka angielskiego skarżąca ukończyła w maju 2001 r. Wobec powyższego należy stwierdzić, że skarżąca nie spełniając wymagań kwalifikacyjnych do nauczania języka angielskiego, uzyskała z mocy prawa z dniem 6 kwietnia 2000 r. stopień nauczyciela stażysty stosownie do art. 7 ust. 6 ustawy o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Przepisy tej ustawy nie przewidywały możliwości uzyskania stopnia nauczyciela kontraktowego przez nauczyciela będącego w dniu 6 kwietnia 2000 r. w trakcie uzupełniania kwalifikacji do nauczania danego przedmiotu. Przedmiotem oceny w rozpatrywanej sprawie są kwalifikacje, którymi skarżąca legitymowała się w dniu 6 kwietnia 2000 r., w związku z czym nie mogą być brane pod uwagę kwalifikacje skarżącej posiadane w dniu wydania decyzji przez Prezydenta [...]. Jeżeli skarżąca w dniu 6 kwietnia 2000 r. nieposiadając wymaganych kwalifikacji zawodowych do nauczania języka angielskiego uzyskała z mocy prawa stopień nauczyciela stażysty, to dyrektor szkoły nie był uprawniony do nadania skarżącej w październiku 2000 r. stopnia nauczyciela kontraktowego na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw. J. F. złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że "przepisy rozporządzenia w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (...) na tyle jasno precyzują, że nauczyciel języka obcego w szkole winien legitymować się zaawansowaną znajomością nauczanego języka, iż nadanie stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego nauczycielowi posiadającemu znajomość języka należy na niższym poziomie uznać za rażące naruszenie prawa", gdy w dacie zaskarżonych decyzji administracyjnych oraz zaskarżonego wyroku Sądu I instancji skarżąca uzyskała wszystkie uprawnienia do nadania jej stopnia nauczyciela mianowanego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano iż skarżąca w danie wydanie decyzji Dyrektora [...] Liceum Ogólnokształcącego [...], tj. w dniu 6 października 2000 r. uczestniczyła w szkoleniach, dzięki którym spełniła wszelkie przesłanki z § 7 ust 2 pkt 1-4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. Zaś w dacie wydania decyzji Prezydenta [...] o stwierdzeniu nieważności powyższego aktu oraz w dacie wydania decyzji przez Kuratora Oświaty, skarżąca uzyskała wszystkie uprawnienia do nadania jej stopnia nauczyciela mianowanego. Ponadto strona podniosła, iż organy administracji uznały, że decyzja Dyrektora [...] Liceum Ogólnokształcącego została wydana z rażącym naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., choć w uzasadnieniu tych decyzji nie ma wyjaśnienia dlaczego organy te uznały naruszenie prawa rażącym. W odpowiedzi na skargę kasacyjną [...] Kurator Oświaty wniósł o jej oddalenie powołując się na argumentację zaskarżonej decyzji. W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - zwanej dalej ppsa) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania sądowego. Ponieważ w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności wskazane w § 2 art. 183 ppsa, to Sąd rozpoznawał sprawę zgodnie z podniesionym zarzutem. Wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że z przepisów rozporządzenia jasno wynika, iż nadanie stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego, posiadającym znajomość języka na niższym poziomie niż zaawansowanym, uznać należy za rażące naruszenie prawa, chociaż w dacie wydania decyzji skarżąca uzyskała już uprawnienia do nadania jej stopnia nauczyciela mianowanego. Przede wszystkim stwierdzić należy, iż w skardze kasacyjnej nie wskazano żadnego przepisu postępowania, którego naruszenia miałby dopuścić się Sąd I instancji. Przed sądem mają bowiem zastosowanie przepisy powołanej wyżej ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnym, które kompleksowo regulują procedurę sądową bez odnoszenia się do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Ponieważ nie wskazano żadnego z jej przepisów, to oczywistym jest, że Naczelny Sąd Administracyjny nie ma podstaw do ustosunkowania się do tak sformułowanego zarzutu. Natomiast wskazano, że Sąd naruszył art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., chociaż przepis ten nie był przez Sąd bezpośrednio stosowany, był on bowiem stosowany przez organ nadzoru. Natomiast sąd administracyjny w ramach swoich kompetencji jedynie oceniał legalność zaskarżonej decyzji. Nawet jednak przyjmując, iż przepis ten był pośrednio stosowany przez Sąd, to należy stwierdzić, że podniesiony zarzut nie jest on zasadny. Przede wszystkim w postępowaniu nadzorczym dokonuje się oceny decyzji pod kątem istnienia ew. przesłanek nieważności na dzień wydania danej decyzji, tj. w stanie faktycznym i prawnym istniejącym w dniu jej wydania. W związku z tym, dla oceny czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a. nie mają znaczenia okoliczności faktyczne i prawne powstałe później. Tak więc w niniejszej sprawie nie mógł mieć znaczenia fakt, iż skarżąca po dacie 6 października 2000 r. spełniała warunki formalne do uzyskania stopnia nauczyciela kontraktowego, a nawet mianowanego. Ponadto wskazać należy, iż jako podstawę wydania zakwestionowanej decyzji przyjęto rażące naruszenie przepisu art. 7 ust. 3 i art. 7 ust. 6 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 19, poz. 239), a nie przepisów powołanego w skardze kasacyjnej rozporządzenia z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudniać nauczycieli niemających wyższego wykształcenia. Przepis art. 7 ust. 3 jest jasno sformułowany i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Uzyskanie stopnia nauczyciela kontraktowego uzależnione jest bowiem od posiadania wymaganych kwalifikacji w dniu wejścia w życie powołanej ustawy tj. 6 kwietnia 2000 r. Jeżeli nauczyciel takich kwalifikacji nie posiadał, a mimo to uzyskał stopień nauczyciela kontraktowego, nie budzi wątpliwości, iż w takim przypadku rażąco został naruszony powołany przepis. Ponieważ przepis ten odwołuje się do kwestii kwalifikacji, które zostały w tym czasie regulowane powołanym rozporządzeniem, to oczywiście zawarte w nim unormowania stanowiły podstawę oceny, czy skarżąca kwalifikacje takie posiada. Jednakże należy stwierdzić, iż również przepis, który odnosi się do poziomu znajomości języka obcego, wbrew temu co twierdzi się w skardze kasacyjnej, jest jasno sformułowany i nie musi podlegać żadnej wykładni. Odnosi się on bowiem, w kwestii występującej w tej sprawie, do legitymowania się świadectwem egzaminu przeprowadzonym przez instytucje zagraniczne uznawanym przez Ministra Edukacji Narodowej. Takim świadectwem w sytuacji skarżącej, nie było świadectwo egzaminu First Certificate in English, University of Cambridge, ale Certificate in Advanced English, University Cambridge. Kwestie te były znane skarżącej, która w tym czasie uzupełniała swoje kwalifikacje, tak w zakresie przygotowania pedagogicznego z zakresu nauczania języka angielskiego, jak I znajomości języka obcego, uzyskując świadectwo egzaminu Certificate in Advanced English w grudniu 2000 r. W takiej sytuacji Sąd I instancji prawidłowo uznał, iż zaskarżona decyzja nadzorcza nie narusza prawa. Z tych względów uznając, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ppsa - orzekł jak w sentencji wyroku.