II GSK 392/07
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2008-02-07
Skład orzekający: Maria Myślińska, Jerzy Sulimierski, Krystyna Anna Stec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy, odmawiając umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, prawidłowo ocenił sytuację materialną i rodzinną wnioskodawcy oraz czy sąd administracyjny prawidłowo ocenił legalność tej decyzji, odmawiając przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego?Ratio decidendi
Skarga kasacyjna nie jest zasadna, ponieważ Sąd I instancji prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy dotyczące umarzania należności składkowych, a także zasadnie odmówił przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Organ rentowy prawidłowo ocenił, że sytuacja materialna i rodzinna wnioskodawcy nie uzasadnia umorzenia składek, a przepisy prawa wspólnotowego nie miały zastosowania w sprawie.Stan faktyczny
T. K. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, powołując się na trudną sytuację finansową i zdrowotną. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, uznając, że nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności ani inne uzasadnione przypadki. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę T. K., uznając decyzję ZUS za prawidłową i odmawiając przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. T. K. wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Myślińska (spr.) Sędziowie NSA Jerzy Sulimierski Krystyna Anna Stec Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 20 kwietnia 2007 r. sygn. akt V SA/Wa 413/07 w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 413/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę T. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2006 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne, z następującym uzasadnieniem:
Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2005 r. (wniesionym dnia [...] czerwca 2005 r.) T. K. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o całkowite umorzenie należności z tytułu składek (tj. należności głównej, odsetek i kosztów) za lata [...], w czasie gdy prowadził działalność gospodarczą jako wspólnik w ZPO "S." s.c. Uzasadniając wniosek podniósł argumenty natury finansowej oraz zdrowotnej.
Decyzją z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych powołując w podstawie prawnej art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1 i ust. 3a oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) - dalej: u.s.u.s. - odmówił umorzenia należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres: [...]/2005, Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych za okres: [...]/2004, [...]/2004, [...]/2005. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] października 2006 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2006 r.
W uzasadnieniu organ II instancji podniósł, iż nie stwierdzono bezskuteczności egzekucji. Należności składkowe nie były bowiem objęte postępowaniem egzekucyjnym. Nie zachodzą wobec powyższego przesłanki do umorzenia tychże należności wynikające z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. W ocenie organu sytuacja materialna i zdrowotna członków rodziny T. K. nie spełnia warunków do umorzenia należności z tytułu składek. Sytuacja finansowa skarżącego nie jest związana z brakiem jakichkolwiek środków do życia a jedynie ze spłatą kredytu gotówkowego. Osoba prowadząca działalność gospodarczą zobowiązana jest do opłacenia należnych składek na ubezpieczenia społecznej - bez względu na dochody uzyskiwane z prowadzonej działalności jak i konkurencji panującej na rynku od dnia rozpoczęcia działalności. Dalej Organ wskazał, iż skarżący, brat Ł. K. oraz matka S. K. nie legitymują się orzeczeniem o niezdolności do pracy, bądź orzeczonym stopniem niepełnosprawności. Wobec powyższego brak jest przesłanki do umorzenia zadłużenia z powodu przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Organ poinformował, iż zgodnie z art. 29 u.s.u.s. istnieje możliwość spłaty zadłużenia w układzie ratalnym.
Oddalając skargę T. K. na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wskazał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu dającym podstawę do jej uchylenia. W pierwszym rzędzie Sąd ustosunkował się do wniosku pełnomocnika skarżącego o przeprowadzenie dowodu z wymienionych w nim dokumentów w ramach uzupełnienia postępowania dowodowego i wyjaśnił, że wniosek strony skarżącej o uzupełnienie postępowania dowodowego nie został uwzględniony, albowiem sąd administracyjny orzeka co do zasady na podstawie stanu faktycznego i materiału dowodowego ustalonego i zgromadzonego w postępowaniu przed organami administracji. W postępowaniu przed sądem administracyjnym postępowanie dowodowe może być prowadzone tylko jako postępowanie uzupełniające, ograniczone do dowodów z dokumentów (art. 106 § 3 p.p.s.a.). Prowadzenie jakichkolwiek innych dowodów, poza dowodami z dokumentów jest niedopuszczalne. W postępowaniu sądowoadministracyjnym "nie dokonuje się ponownego ustalenia stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz jedynie ocenia czy organy administracji państwowej ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym i następnie, czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego odpowiadające poczynionym ustaleniom" (T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Lewis Nexis 2005 r., s. 357 i n.)
Prowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów jest możliwe, jeżeli łącznie spełnione są dwa warunki:
1) jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości,
2) nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
"Prowadzenie dowodu z dokumentu jest niezbędne, jeżeli bez tego dokumentu nie jest możliwe rozstrzygnięcie istniejących w sprawie wątpliwości (...). Jednocześnie należy mieć na uwadze, że nie może to prowadzić do merytorycznego rozpoznania sprawy bowiem rolą sądu jest ocena zgodności z prawem zaskarżonego aktu (...). Jeżeli zachodzi potrzeba dokonania ustaleń, które mają służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu, Sąd powinien uchylić zaskarżoną decyzję i wskazać organowi zakres postępowania dowodowego, które organ ten powinien uzupełnić." (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Zakamycze 2005 r., s. 255 i n.).
W niniejszej sprawie Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącej o uzupełnienie postępowania dowodowego, nie zwrócił się też o nadesłanie wskazanych w piśmie procesowym strony dokumentów, gdyż jak zostało to wyżej wskazane sąd nie ustala stanu faktycznego sprawy, a jedynie ocenia, czy organ ustalił ten stan zgodnie z obowiązującymi przepisami. Sąd podkreślił, iż wskazane przez skarżącego w piśmie procesowym okoliczności, które miałyby być stwierdzone tymi dokumentami nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Z kolei dołączonych do pisma odpisów wyroków Naczelnego Sąd Administracyjnego w ogóle nie można uznać za dowody. Są one wyrazem poglądów tego sądu, zaprezentowanych w konkretnej sprawie, stanowią zarazem dorobek orzeczniczy sądownictwa administracyjnego, który sąd orzekający bierze pod uwagę z urzędu.
Następnie Sąd I instancji wyjaśnił, iż zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą by umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem ust. 2-4. Ustęp 2 tego artykułu jednoznacznie określa, iż należności te mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, chyba, że zachodzi sytuacja określona w art. 28 ust. 3a cyt. ustawy, który otwiera możliwość uwzględnienia innych przesłanek umorzenia, jednakże wyłącznie w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. W przypadku tym, należności, ale wyłącznie z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, mogą być w uzasadnionych przypadkach, umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W kwestii należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ustawodawca, używając zwrotu "mogą być umorzone" przesądził, że decyzja Zakładu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru jednego spośród kilku wariantów rozstrzygnięć. Organ ma możliwość, ale nie obowiązek umorzenia składek należności nawet w razie spełnienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. lub w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) - dalej: rozporządzenie MGPiPS - tj. w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek albo gdy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Wytyczne, którymi powinien się kierować organ podejmując decyzję w tym zakresie, precyzuje powyższe rozporządzenie (§ 3).
Sąd podkreślił, że obowiązki w zakresie uzasadnienia decyzji są większe wobec organu orzekającego w ramach uznania administracyjnego aniżeli w przypadku orzekania w ramach ustawowego związania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. podkreślił, że organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił niezbędny dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącego materiał dowodowy. Zasadnie przyjęto, iż sytuacja materialna skarżącego oraz jego rodziny nie przemawia za całkowitym umorzeniem należności. Sąd podzielił argumentację organu II instancji, że skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów świadczących o poniesionych przez siebie stratach w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie składek mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności.
Sąd wskazał, iż termin "nadzwyczajne zdarzenie" nie odnosi się do sytuacji panującej na rynku np. ostrej konkurencji. Na osobie prowadzącej działalność gospodarczą spoczywa ryzyko i jeśli jest ono zbyt duże władna jest podjąć decyzję o zaniechaniu tej działalności. W przeciwnym wypadku zobowiązana jest do opłacenia należnych składek na ubezpieczenia społeczne - bez względu na dochody uzyskiwane z prowadzonej działalności jak i konkurencji panującej na rynku - od dnia rozpoczęcia prowadzenia działalności do dnia zaprzestania jej wykonywania.
Sąd I instancji odnosząc się do podnoszonej przez skarżącego kwestii opieki nad przewlekle chorym ojcem E. K., wskazał, iż stosownie do § 3 pkt 3 cyt. rozporządzenia MGPiPS z dnia 31 lipca 2003 r., należności z tytułu składek mogą zostać umorzone w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. W ocenie Sądu organ trafnie przyjął, iż w niniejszej sprawie powyższa przesłanka nie została spełniona, albowiem skarżący nie jest jedynym członkiem rodziny sprawującym opiekę nad chorym ojcem. Z akt nie wynika aby matka - emerytka nie mogła sprawować opieki nad mężem.
Sąd podzielił również stanowisko organu, iż T. K. nie jest zobligowany do jednorazowej spłaty zadłużenia wobec ZUS, gdyż ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych przewiduje możliwość ratalnej spłaty zadłużenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. nie podzielił również zarzutów skarżącego dotyczących naruszenia przepisów proceduralnych. Odnosząc się do zarzutu wydania w niniejszej sprawie decyzji przez zastępcę dyrektora placówki ZUS o/w Z. W. z upoważnienia Prezesa ZUS oraz powtórnego rozpatrywania sprawy przez dyrektora placówki ZUS o/w Z. W. - również z upoważnienia Prezesa ZUS. Sąd wskazał, iż stosownie do treści art. 83 ust. 4 u.s.u.s. od decyzji w sprawach umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. W rezultacie stwierdzić, należy, że do decyzji Prezesa ZUS w sprawach należności z tytułu składek na ubezpieczenia, ma zastosowanie art. 127 § 3 k.p.a. Decyzje w niniejszej sprawie nie zostały wydane przez tego samego pracownika albowiem decyzja I instancji została wydana przez zastępcę dyrektora oddziału ZUS w Z. W. natomiast decyzja II instancji została wydana przez dyrektora tej placówki, a zatem zarzut naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. uznał Sąd za bezzasadny, podobnie jak zarzut naruszenia art. 7 i art. 10 § 1 k.p.a.
W skardze kasacyjnej T. K. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Autor skargi kasacyjnej zarzucił "rażące" naruszenie prawa materialnego poprzez błędna wykładnię i niewłaściwe zastosowanie:
1. art. 28 ust 3 pkt 3 u.s.u.s. oraz w nawiązaniu do art. 28 ust. 3a cyt. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 ust. 1 pkt 1,2 i 3 rozporządzenia MGPiPS z dnia 31 lipca 2003 r.;
2. rozporządzenia Rady (WE) nr 994/98 z dnia 7 maja 1998 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu Ustanawiającego UE w odniesieniu do niektórych kategorii horyzontalnej pomocy państwa;
3. rozporządzenie Komisji Europejskiej (WE) nr 69/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE do pomocy de minimis;
4. rozporządzenia Komisji (WE) - w skardze kasacyjnej podano rozporządzenie Rady - z dnia 12 grudnia 2002 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy państwa w zakresie zatrudnienia;
5. rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad stosowania art. 93 Traktatu WE.
Ponadto skarżący zarzucił "rażące" naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, "w postaci uchybienia:"
1. art. 106 § 3-5 p.p.s.a. w związku z art. 227-230 k.p.c., art. 232 k.p.c, art. 233 k.p.c, art. 244 § 1 k.p.c.;
2. art. 187 § 2 pkt 4 k.p.c. w związku z art. 106 § 5;
3. art. 134 § 1 i art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.;
4. art. 8 ust. 1, art. 9 i art. 103 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.);
5. art. 5 k.c, art. 58 § 1 i 2 k.c, art. 354 § 1i 2 k.c i art. 355 § 2 k.c w związku z art. 354 § 2 k.c, art. 387 § 1 k.c i art. 475 § 1.
W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że organy administracji nie zastosowały reguł uznania administracyjnego wskazanego w przepisach cyt. rozporządzenia MGPiPS z dnia 31 lipca 2003 r. i wadliwie przeprowadziły postępowanie dowodowe w sprawie, zaś Sąd I instancji wadliwie oddalił wnioski dowodowe skarżącego i nieprecyzyjnie uzasadnił oddalenie skargi.
Autor skargi kasacyjnej podniósł, że skarżący spełnia wszelkie przesłanki do dokonania umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., a ponadto wskazał na przewlekłą chorobę ojca E. K. oraz wiążącą się z tym konieczność sprawowania nad nim opieki.
Skarżący wskazał, iż jeżeli Sąd rozstrzyga sprawę w jej granicach to także z uwzględnieniem faktów znanych Sądowi z urzędu, a dotyczących tej sprawy. W niniejszej sprawie nic takiego nie nastąpiło, pominięto bowiem fakty, znane urzędowo i mieszczące się w granicach sprawy. Ponieważ zarówno Zakład, a później Sąd I instancji odmówiły uwzględnienia faktów znanych urzędowo, nawet wtedy, gdy, skarżący chciał je przedstawić w formie dokumentu urzędowego to w sprawie zachodzi nieważność postępowania, gdyż skarżący został pozbawiony możliwości obrony swoich praw. Nie można czynić zarzutu, iż skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów i jednocześnie oddalać wnioski dowodowe.
Autor skargi kasacyjnej wskazał, iż ZUS naruszył przepisy unijne albowiem umarzanie składek dużym podmiotom, a nie umarzanie małym firmom powoduje zakłócenie konkurencji na rynku o czym jest mowa w przytoczonych w zarzutach skargi kasacyjnej aktach prawa europejskiego. Zgodnie z nimi zakazana jest pomoc publiczna udzielana przez państwo lub ze źródeł państwowych, która przez uprzywilejowanie niektórych przedsiębiorców lub gałęzi produkcji zakłóca konkurencję lub grozi jej zakłóceniem, a nie jest dopuszczalna przez przepisy i reguły prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. poza nieważnością postępowania, którą bierze pod rozwagę z urzędu. Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego określenia podstaw skargi. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił Sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia przepisów postępowania - wykazania dodatkowo, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sytuacji gdy strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuca wyrokowi Sądu I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności trzeba odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, bowiem dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do oceny zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego.
Oceniając w pierwszym rzędzie zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 106 § 3-5 p.p.s.a. w związku z art. 227-230 k.p.c., art. 233 k.p.c., art. 244 § 1 k.p.c. stwierdzić należy, iż jest on niezasadny. Do postępowania dowodowego, o którym mowa w 106 § 3 p.p.s.a., stosuje się odpowiednio przepisy k.p.c. (art. 106 § 5 k.p.c.) - w szczególności art. 227 - 257 k.p.c., zgodnie z którymi dokumenty można podzielić na urzędowe - art. 244 § 1 k.p.c. (sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania) stanowiące dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone oraz prywatne - art. 245 k.p.c., stanowiące dowód tego, że osoba, która je podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Tylko te dowody mogą więc być przedmiotem ewentualnego rozpatrzenia przez sąd administracyjny. Nie budzi natomiast żadnych wątpliwości iż, w postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie może być prowadzone postępowanie dowodowe z zeznań świadków (por. wyrok NSA z dnia 25 lutego 2000 r., I SA 428/99, LEX nr 55 767). Artykuł 106 § 3 p.p.s.a. wyznacza ścisłe granice dopuszczalności wykorzystania w postępowaniu sądowoadministracyjnym nowych dowodów. Z regulacji tej wynika, że nie każdy dowód może być dopuszczony w tym postępowaniu, lecz jedynie dowód z dokumentów, który nie był przedstawiony i oceniony w postępowaniu administracyjnym, zakończonym zaskarżaną decyzją pod warunkiem, że jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Sąd kasacyjny w pełni podzielił stanowisko Sądu I instancji w kwestii odmowy przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, którego żądany zakres nie miał żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 8 ust. 1, art. 9 i art. 103 ustawy z dnia 2 lipca 2004 - o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.) wskazać należy, iż regulacji tej nie stosowały ani organy administracyjne obu instancji ani Sąd I instancji. Autor skargi kasacyjnej nie wykazał naruszenia przepisów postępowania w tym zakresie przez Sąd i wpływu na wynik sprawy. Podkreślić w tym miejscu należy, że zarzut ten podobnie jak następne podniesiony został w oderwaniu od podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wymagającej wskazania przez skarżącego które przepisy ustawy procesowej zostały naruszone przez Sąd I instancji (numer artykułu, paragraf, punkt) na czym to naruszenie polegało i jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Ma to zasadnicze znaczenie z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi (art. 183 § 1 p.p.s.a.).
Kolejne zarzuty dotyczące "rażącego" naruszenia przepisów postępowania zarówno w swojej formie i treści są nieusprawiedliwione. Przepis art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie przewiduje formy "rażącego" naruszenia przepisów postępowania, natomiast procedura sądowoadministracyjna nie przewiduje stosowania przepisów Kodeksu cywilnego wobec czego Sąd nie mógł naruszyć przytoczonych w skardze przepisów.
Bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. 134 § 1 i art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. z tego względu, że strona brała czynny udział w postępowaniu administracyjnym i nie może świadczyć o pozbawieniu możności obrony jej praw m.in. odmowa przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego.
Zarzut naruszenia prawa materialnego polegający na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu art. 28 ust. 3 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne wobec braku skutecznego podważenia stanu faktycznego jak również z uwagi na sposób sformułowania jest bezzasadny.
W rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny związany jest stanem faktycznym stanowiącym podstawę wydania zaskarżonego wyroku, który nie może być skutecznie podważany przez przytoczenie w podstawie skargi kasacyjnej wyłącznie przepisów prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2004 r., sygn. akt FSK 192/04, ONSAiWSA 2004/3/68).
Naruszenie prawa materialnego może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu. Błędna wykładnia prawa materialnego to błędne odczytanie przez Sąd treści przepisu. W tym wypadku należy wskazać, jak zastosowany przepis należy rozumieć i dlaczego dokonana przez Sąd I instancji wykładnia jest błędna. Natomiast niewłaściwe zastosowanie przepisu prawa materialnego to błąd w subsumpcji, tj. wadliwie podstawienie normy prawnej do niewadliwie ustalonego stanu faktycznego, a nie podważanego w ramach takiego zarzutu lub niezastosowanie przepisu prawa, który winien być zastosowany.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie Sąd I instancji prawidłowo interpretował i zastosował art. 28 ust 2 i 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma możliwość a nie obowiązek umorzenia należności w razie spełnienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 cyt. ustawy lub w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Wytyczne, którymi powinien się kierować organ podejmując decyzję w tym zakresie precyzuje powyższe rozporządzenie, którego § 3 stanowi, że zaległe odsetki mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany, wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.
Należy zgodzić się z poglądem zaprezentowanym w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., iż w niniejszej sprawie organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, a przy tym należy podnieść, że autor skargi kasacyjnej nie podniósł naruszenia przepisów postępowania przez organy orzekające i zaakceptowanie przez Sąd a tym samym naruszenie odpowiednich przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, których w skardze kasacyjnej zabrakło.
Zarzut naruszenia powoływanych w skardze kasacyjnej aktów prawa wspólnotowego usuwa się spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdyż skarżący nie uzasadnił sposobu ich naruszenia przez organy administracji jak i Sąd I instancji. Wskazać przy tym należy, iż powyższe akty prawne nie były podstawą wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jako, że nie miały z nią związku
Z przytoczonych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu stosownie do treści art. 184 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło