I FSK 284/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janusz Zubrzycki Sędziowie sędzia NSA Maria Dożynkiewicz Sędzia NSA Ryszard Mikosz (spr.) Protokolant Jan Jaworski po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi H.J. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2005 r., sygn. akt FSK 2378/04 w sprawie ze skargi H.J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za niektóre miesiące 2000 r. 1. zmienia wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2005 r., FSK 2378/04 w ten sposób, że uchyla postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 18 sierpnia 2004 r., sygn. akt I SA/Bk 173/04, 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz H.J. kwotę 100 (słownie: sto) zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2004 r., sygn. akt I SA/Bk 173/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił skargę H.J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2000 r. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że skarżącą wezwano do uiszczenia wpisu od skargi, a przesyłka zwierająca to wezwanie - wobec niemożliwości jej bezpośredniego doręczenia - została, stosownie do art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), złożona w placówce pocztowej, skąd odebrano ją dnia 12 lipca 2004 r. Odnotował zarazem, że siedmiodniowy termin do odebrania wezwania - liczony, stosownie do reguł wynikających z treści przywołanego wyżej art. 73, od dnia 8 lipca 2004 r. - upłynął w dniu 14 lipca 2004 r. W konsekwencji Sąd, działając na podstawie art. 220 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę odrzucił. H.J. wniosła od tego postanowienia skargę kasacyjną, którą Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wyrokiem z dnia 8 czerwca 2005 r., sygn. akt FSK 2378/04. Skargą nadaną dnia 23 marca 2006 r., skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniosła o wznowienie postępowania zakończonego tym wyrokiem na podstawie art. 272 § 1 i § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i o uchylenie tego orzeczenia oraz poprzedzającego go postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 18 sierpnia 2004 r. W uzasadnieniu podkreślono, że oba te rozstrzygnięcia wydano w oparciu o art. 73 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który to przepis został - wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 lutego 2006 r., sygn. akt P13/05 (OTK-A 2006, nr 2, poz. 20) - uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim ustanawiał siedmiodniowy termin przechowywania pisma w placówce pocztowej, nie wymagając ponownego zawiadomienia adresata o złożeniu tego pisma. Autor skargi zwrócił uwagę, iż w sprawie zastosowano to niekonstytucyjne unormowanie, chociaż skarżąca - jak zapewniono w uzasadnieniu skargi - dostosowała się do pouczenia zawartego w wezwaniu do uiszczenia wpisu, dokonując żądanej wpłaty w terminie 7 dni (wezwanie odebrała dnia 12 lipca, a wpłata wpisu, według autora skargi o wznowienie, nastąpiła w dniu 19 lipca 2004 r.). W skardze wskazano również, iż został zachowany miesięczny termin do jej wniesienia liczony od dnia ogłoszenia wspomnianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 lutego 2006 r., skoro ogłoszenie to nastąpiło w Dz. U. z 2006 r. Nr 38, poz. 268 z dnia 7 marca 2006 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Takim przepisem na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego jest art. 272 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej przywoływana jako P.p.s.a.). W myśl jego § 1 można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Nie budzi przy tym wątpliwości, że podstawą wznowienia może być także fakt zakwestionowania konstytucyjności jednego przepisu, a nie tylko całego aktu normatywnego (por. wyrok Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 9 września 2003 r., sygn. akt II Ca 475/03, OSA 2004, nr 6, poz. 16). Tego rodzaju sytuacja wystąpiła w rozpatrywanej sprawie w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 lutego 2006 r., sygn. akt P13/05 (OTK-A 2006, nr 2, poz. 20), którym uznano art. 73 P.p.s.a. za niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim ustanawiał siedmiodniowy termin przechowywania pisma w placówce pocztowej, nie wymagając ponownego zawiadomienia adresata o złożeniu tego pisma. Wprawdzie bowiem przepis ów nie stanowił niejako bezpośrednio podstawy wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowienia z dnia 18 sierpnia 2004 r., skoro orzeczeniem tym odrzucono skargę stosownie do art. 220 § 3 P.p.s.a. z uwagi na nieuiszczenie od niej w terminie wpisu, jednak niewątpliwie art. 73 P.p.s.a. zastosowano w sprawie i to w sposób, którego konstytucyjność zakwestionowano w przywołanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Pozostaje przecież poza sporem, że to właśnie uwzględnienie przyjętego w nim rozwiązania normatywnego było przesłanką konstatacji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, iż termin do opłacenia wpisu upłynął bezskutecznie, a w konsekwencji, iż ziściła się hipoteza z art. 220 § 3 P.p.s.a. Podzielić zaś trzeba pogląd wyrażony m. in. w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2006 r., sygn. akt SK 11/05 (OTK-A 2006, nr 3, poz. 27), w myśl którego przedmiotem kontroli konstytucyjnej może być nie tylko przepis wskazany w petitum rozstrzygnięcia czy w jego uzasadnieniu, ale wszelkie te regulacje, które znajdują zastosowanie przy rozstrzyganiu danej sprawy. Oczywistym przecież jest, iż reguła ta znajduje zastosowanie również w przypadku podstawy wznowienia postępowania z przyczyny wynikającej ze stwierdzenia niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, skoro wznowienie takie stanowi instrument mający na celu rzeczywistą implementację orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w praktyce obrotu prawnego poprzez usunięcie z tego obrotu rozstrzygnięć podjętych w oparciu o akty, których konstytucyjność zakwestionowano. Nie budzi również wątpliwości, że spełniona została także przesłanka określona w art. 272 § 2 P.p.s.a, gdyż skarżąca zachowała termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, wynoszący jeden miesiąc od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. W tym kontekście odnotować wypada, że zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego - o ile Trybunał nie wskaże innego terminu, co w wyroku z dnia 28 lutego 2006 r. nie miało miejsca - wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. Z kolei w świetle art. 190 ust. 2 ustawy zasadniczej orzeczenia te podlegają niezwłocznemu ogłoszeniu w organie urzędowym, w którym ogłoszony był akt normatywny. Skoro zatem wspomniany wyrok z dnia 28 lutego 2006 r. ogłoszono w Dzienniku Ustaw z 2006 r. Nr 38, poz. 268 z dnia 7 marca 2006 r., to skargę o wznowienie postępowania sądowego nadaną w dniu 23 marca 2006 r. należy uznać za wniesioną w tym terminie. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 282 § 2 P.p.s.a. uwzględnił skargę o wznowienie postępowania i zmienił wyrok z dnia 8 czerwca 2005 r. w ten sposób, że uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 18 sierpnia 2004 r., pozostawiając tym samym temu Sądowi ocenę kwestii terminowości uiszczenia wpisu w kontekście wniosków wynikających z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 lutego 2006 r.