II FSK 988/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Stefan Babiarz (sprawozdawca), Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA del. Grażyna Jarmasz, Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 24 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "J." sp. z o. o. w upadłości z siedzibą w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 kwietnia 2007 r. sygn. akt I SA/Lu 310/07 w sprawie ze skargi "J." sp. z o. o. w upadłości z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 12 stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w podatku dochodowym od osób prawnych za 2003 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2007 r. r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 310/07, odrzucił skargę J. sp. z o. o. w upadłości z siedzibą w L. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie podatku dochodowego od osób prawnych za 2003 r. 1. Dnia 15 lutego 2007 r. pełnomocnik J. sp. z o. o. w upadłości wniósł za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w L. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Nadesłana skarga zawierała jedynie nieczytelną kserokopię podpisu i pieczęci pełnomocnika, a dołączone pełnomocnictwo obejmowało jedynie postępowanie przed Izbą Skarbową w L. Zarządzeniem przewodniczącego pełnomocnik został wezwany do usunięcia w terminie siedmiu dni braków skargi poprzez złożenie własnoręcznie podpisanej skargi, pełnomocnictwa do działania przed WSA oraz wskazanie, że udzielający pełnomocnictwo jest upoważniony do działania w imieniu skarżącej spółki, pod rygorem odrzucenia skargi. W dniu 29 marca 2007 pełnomocnik złożył wniosek o przedłużenie terminu do usunięcia braków formalnych, uzasadniając go niemożnością skontaktowania się z osobą reprezentującą spółkę. Ponadto złożył odpis postanowienia o ogłoszeniu upadłości J. sp. z o. o. i aktualny wypis z Krajowego Rejestru Sądowego. W dniu 5 kwietnia złożył pełnomocnictwo do reprezentowania przed WSA oraz wniosek o przyznanie prawa pomocy (PPPr). 2. Zdaniem WSA, siedmiodniowy termin z art. 49 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) jest terminem ustawowym i jako taki nie może być ani skracany, ani wydłużany. W niniejszej sprawie, nieuzupełnienie braków, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., skutkuje odrzuceniem skargi. 3. Od powyższego postanowienia strona skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie: 1. prawa procesowego- art. 34 i 37 p.p.s.a- poprzez oczywiście błędną jego wykładnię, polegającą na przyjęciu, że załączone do skargi pełnomocnictwo podpisane przez syndyka masy upadłościowej jako upoważnionego do reprezentacji skarżącej spółki, nie spełnia wymogów wskazanych przepisów powołanej z zarzucie ustawy, co w konsekwencji spowodowało odrzucenie złożonej przez pełnomocnika skargi i zamknęło drogę stronie skarżącej do obrony swoich praw, w sytuacji gdy pełnomocnictwo było skuteczne w niniejszym postępowaniu. 2. prawa procesowego- art. 46 § 3 p.p.s.a.- poprzez bezzasadne przyjęcie, że pełnomocnik nie złożył przy pierwszej czynności podstawy swego umocowania, w sytuacji, gdy zgoła odmienny wniosek można wyprowadzić z akt niniejszej sprawy. 3. prawa procesowego- art. 44 § 1 p.p.s.a.- poprzez odrzucenie skargi z powodu nienależytego umocowania (w ocenie Sądu) w sytuacji, gdy Sąd mógł dopuścić tymczasowo osobę niemogącą przedstawić pełnomocnictwa do udziału w postępowaniu W związku z powyższym strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i merytoryczne rozpoznanie skargi oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania. 4. W uzasadnieniu podniosła, że nadana w urzędzie pocztowym dnia 15 lutego przesyłka zawierała oryginał skargi, pełnomocnictwo podpisane przez syndyka oraz odpis dla organu administracyjnego. Fakt, że WSA otrzymał kserokopię z nieczytelnym podpisem i pieczątką, wynika jedynie z tego, iż organ przesłał w skardze jedynie jej odpis i odpowiedź na skargę. Na potwierdzenie tego strona skarżąca przedstawiła oświadczenie aplikantki adwokackiej, jednocześnie pracownicy kancelarii, która osobiście nadała w placówce pocztowej ową przesyłkę. Wezwanie Sądu do uzupełnienia braków zostało wykonane w zakresie, w jakim pełnomocnik przy zachowaniu należytej staranności, mógł zgromadzić określone dokumenty. 5. Strona skarżąca, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonała analizy zagadnienia konieczności podpisywania oraz poświadczania za zgodność z oryginałem pism procesowych sporządzonych przez stronę, jej przedstawiciela lub pełnomocnika (postanowienie SN z dnia 18 października 2002 r., V CKN 183/00, OSNC 2004, nr 1, poz. 9, postanowienie NSA z dnia 31 z dnia 31 stycznia 2005 r., FSK 731/04, niepubl.). W podsumowaniu podniosła brak konieczności składania drugiego oryginału skargi w sytuacji, gdy już jeden taki złożyła oraz, że brzmienie pełnomocnictwa upoważniało pełnomocnika strony do działania także przed sądem administracyjnym, skoro zawarto w nim zwrot "przed Izbą Skarbową w L. jak też innymi organami powołanymi do rozpoznawania przedmiotowej sprawy", poza tym nic nie zwalniało przewodniczącego wydziału do ustalenia, że oryginał skargi został zatrzymany w Izbie Skarbowej w L. a do sądu przekazany odpis skargi. W niniejszej sprawie to organ dopuścił się zaniedbań poprzez nieprzesłanie Sądowi oryginału skargi i de facto to on powinien być wezwany do uzupełnienia braków. 6. Odnośnie pełnomocnictwa, które było umocowaniem do reprezentowania przed Izbą Skarbową w L., jak i też innymi organami powołanymi do rozpoznania przedmiotowej sprawie, zdaniem strony skarżącej było wystarczające do występowania przed WSA. Uzyskanie kolejnego dokumentu, było jednak nie możliwe ze względu na fakt, iż syndyk masy upadłościowej przebywał poza miejscem prowadzenia upadłości oraz miejscem zamieszkania. Strona skarżąca również podniosła, iż Sąd miał możliwość tymczasowego dopuszczenia pełnomocnika do udziału w postępowaniu na mocy przepisu art. 44 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu sądowoadministracyjnym strona może działać osobiście lub przez pełnomocnika, wyznaczonego z pośród podmiotów określonych w art. 35 p.p.s.a., w zakresie działania określonym w art. 36 p.p.s.a. Zgodnie z art. 37 § 1 zd. 1 p.p.s.a. pełnomocnik jest obowiązany przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Odnośnie naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu art. 34 i 37 p.p.s.a. zarzut należy znać za bezzasadny. Pełnomocnictwo w niniejszej sprawie złożone razem ze skargą obejmowało prawo reprezentacji "przed Izbą Skarbową w L. we wszystkich instancjach z prawem substytucji". Z jego treści nie można więc wyprowadzić wniosku o woli mocodawcy do reprezentowania go przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Użycie zwrotu "we wszystkich instancjach" nie daje podstaw by interpretować pełnomocnictwo jako obejmujące zarówno postępowanie podatkowe jak i postępowanie sądowoadministracyjne. Podobnie nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisu art. 46 § 3 p.p.s.a. Złożone pełnomocnictwo nie obejmowało bowiem zakresem postępowania sądowoadministracyjnego, w związku z czym należy je uznać za bezskuteczne, a złożoną skargę za obarczoną usuwalnym w trybie art. 49 p.p.s.a. brakiem formalnym. Na uwzględnienie natomiast zasługuje zarzut naruszenia art. 44 § 1 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi w sytuacji, gdy Sąd mógł dopuścić osobę niemogacą przedstawić pełnomocnictwa do udziału w postępowaniu. Zgodnie bowiem z art. 44 p.p.s.a sąd może dopuścić tymczasowo do podjęcia naglącej czynności osobę niemogacą przedstawić pełnomocnictwa, wyznaczając równocześnie termin, w ciągu którego osoba działająca bez niego powinna je złożyć albo przedstawić zatwierdzenie swojej czynności przez stronę. W niniejszej sprawie na wezwanie przewodniczącego wydziału pismem procesowym z dnia 29 marca 2007 r. pełnomocnik poinformował WSA, iż nie jest w stanie uzupełnić braku w postaci przedstawienia pełnomocnictwa, ponieważ uprawniony do reprezentacji spółki syndyk masy upadłościowej przebywa poza miastem. Tym samym uzasadnił dlaczego nie może przedstawić pełnomocnictwa w wymaganym terminie. Również należy wziąć pod uwagę, iż zgodnie art. 44 p.p.s.a. dopuszczenie pełnomocnika uzależnione jest naglącego charakteru czynności. Za taki należy uznać czynności, których niedopełnienie w odpowiednim terminie może spowodować negatywne dla skarżącego skutki. W niniejszej sprawie brak było możliwości by terminowo uzupełnić braki formalne skargi, co skutkowało jej odrzuceniem. W konsekwencji i w związku z powyższym oraz przy uwzględnieniu krótkiego terminu do uzupełnienia braków, pozwala rozpoznawaną sytuację należy uznać za naglącą. W związku z powyższym mimo że zgodnie z art. 37 § 1 i art. 46 § 3 p.p.s.a. pełnomocnik ma obowiązek dołączyć pełnomocnictwo przy pierwszym piśmie (czynności procesowej) wnoszonym w imieniu mocodawcy, to jednak sąd może tymczasowo dopuścić do podjęcia takiej czynności mimo braku pełnomocnictwa w przypadku, gdy ta czynność ma naglący charakter. Należy ponadto zauważyć, że w przypadku bezskutecznego wezwania pełnomocnika strony do usunięcia braków w skardze poprzez złożenie własnoręcznie podpisanej skargi, pełnomocnictwa do działania przed WSA oraz dokumentu wskazującego, że udzielający pełnomocnictwo jest upoważniony do działania w imieniu skarżącej spółki, Sąd pierwszej instancji powinien wezwać stronę do podpisania skargi a nie ją odrzucić. Wynika to bowiem z faktu, że ustawa nie wymaga tzw. przymusu adwokacko- radcowskiego przy sporządzaniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Odrzucenie skargi nastąpi dopiero wówczas, gdy pomimo prawidłowego wezwania, strona jej nie podpisze. Poza tym należy zwrócić uwagę, że nie wyjaśniono wątpliwości czy Dyrektor Izby Skarbowej nie zatrzymał oryginału skargi. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 185 p.p.s.a.