II SA/Bd 59/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grażyna Malinowska - Wasik (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Włodarska sędzia WSA Wojciech Jarzembski Protokolant Magdalena Tambelli po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi G. i S. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów nakładów niezbędnych do wykonania zabiegów służących przywróceniu stanu poprzedniego gruntów rolnych i nałożenia obowiązku ich uiszczenia oddala skargę. II SA/Bd 59/07 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] 2006 r., nr [...] Starosta L., na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 w zw. z art. 4 pkt 18 oraz art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2004 r., Nr 121, poz. 1266 ze zm.), ustalił koszty nakładów niezbędnych do wykonania zabiegów służących przywróceniu stanu poprzedniego żyzności biologicznej, właściwości fizycznych i chemicznych gruntów rolnych na działkach nr [...] w części o łącznej powierzchni 0,770175 ha położonych we wsi B., gmina T., stanowiących współwłasność S. i G. Ż., zajętych czasowo przez E. pod budowę gazociągu tranzytowego [...] zł i zobowiązał E. do wypłacenia tejże kwoty S. i G. Ż. W motywach decyzji organ wskazał, iż ponieważ w jego ostatecznej decyzji z dnia [...] 2003 r. w przedmiocie uznania za zakończoną rekultywacji gruntów rolnych na działkach nr [...] położonych we wsi B., gmina T. nie ustalono nakładów niezbędnych do wykonania zabiegów służących przywróceniu stanu poprzedniego żyzności biologicznej, właściwości fizycznych i chemicznych gruntów rolnych, ani nie doszło w tym zakresie do porozumienia między stronami, tym samym na organie spoczywał obowiązek ustalenia wysokości omawianych nakładów, które zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy z 3 lutego 1995 r. obciążają rachunek inwestora. Wydając powyższą decyzję Starosta oparł się na sporządzonym przez biegłych operacie szacunkowym wyceny szkód powstałych w związku z budową podziemnego gazociągu [...] na części działek ew. nr [...] położonych w obrębie B., gmina T., w którym to operacie koszt nakładów na rekultywację stanowił wyodrębnioną pozycję. W odwołaniu od decyzji organu I instancji E. wywiódł, iż żaden z przepisów przywołanych w kwestionowanym przezeń rozstrzygnięciu nie daje podstawy do nałożenia na inwestora obowiązku pokrycia kosztów nakładów niezbędnych do wykonania zabiegów służących przywróceniu stanu poprzedniego gruntów rolnych. Wskazał przy tym, iż zrealizował już obowiązki związane z rekultywacją gruntu, które zostały na niego nałożone decyzją ostateczną Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] 1996 r. Ponadto strona odwołująca się podniosła, iż Starosta L. nie powiadamiając jej o wszczęciu postępowania naruszył art. 10 k.p.a., jak również – że toczy się aktualnie postępowanie, w trybie ustawy o gospodarce nieruchomości mające na celu ustalenie wysokości odszkodowania należnego małż. Ż. w związku z decyzją Wojewody W. zezwalającą na podstawie tejże ustawy na poprowadzenie na działkach nr [...] gazociągu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] 2006 r., nr [...] uchyliło na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż żaden z przepisów, na które powołał się Starosta L. wydając w dniu [...] 2006 r. decyzję, nie daje podstawy do ustalania kosztów nakładów niezbędnych do wykonania rekultywacji przez jednostkę zobowiązaną i nakładania na nią obowiązku ich wypłaty właścicielowi gruntu, a tym samym kwestionowana decyzja została wydana z naruszeniem art. 6 k.p.a. i jako wydana bez podstawy prawnej zawiera wadę określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Podkreślił także, iż Starosta L. decyzją z dnia [...] 2003 r., utrzymaną w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., uznał rekultywację działek nr [...] położonych we wsi B. za zakończoną, co oznacza, że grunt został przywrócony do użytkowania rolnego. Kwestią tą zajmował się również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, który wyrokiem z dnia 19 lutego 2004 r., sygn. SA/Bd 2932/03 oddalił skargę małż. Ż. w przedmiocie rekultywacji gruntów. Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazując na brak dowodu świadczącego o tym, iż organ I instancji pouczył stronę o przysługującym jej prawie zapoznania się z aktami sprawy i złożenia końcowego oświadczenia uznało, iż naruszył on art. 10 § 1 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższą decyzję G. i S. Ż. zarzucili, iż E. nie wykonał rekultywacji biologiczno-chemicznej ich gruntów, zajętych pod budowę gazociągu i w związku z tym zostali oni zmuszeni do przeprowadzenia jej na własny koszt. Podnieśli przy tym, iż z decyzji Starosty L. z dnia 27 czerwca 2003 r., jak i pism Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 sierpnia 2003 r. i 12 listopada 2003 r. wynika, iż uznano za zakończoną jedynie rekultywację mechaniczną, zaś za rekultywację biologiczno-chemiczną należy im się odszkodowanie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. O oddalenie skargi wniósł także E. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Regulacje dotyczące rekultywacji i zagospodarowania gruntów zdegradowanych lub zdewastowanych zawarte są w rozdziale 5 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 21, poz. 1266 ze zm.). Stosownie do art. 20 ust. 1, do rekultywacji gruntów na własny koszt zobowiązany jest podmiot, który spowodował utratę lub ograniczenie wartości użytkowej gruntów. O rekultywacji starosta rozstrzyga w drodze decyzji. Jak wynika z art. 22 ust. 1 ustawy, wydania decyzji wymaga z jednej strony określenie stopnia ograniczenia lub utraty wartości użytkowej gruntów (w oparciu o opinie rzeczoznawców), osoby zobowiązanej do rekultywacji oraz kierunku i terminu wykonania rekultywacji gruntów, zaś z drugiej strony uznanie rekultywacji gruntów za zakończoną. Zatem treść decyzji w sprawach rekultywacji została w cytowanym artykule dokładnie sprecyzowana. W decyzji z [...] 1996 r. wyłączającej z produkcji rolniczej pod budowę gazociągu tranzytowego [...] części działek nr [...] położonych w B. zobowiązano inwestora – E. do zrekultywowania przekształcanych gruntów, zdjęcia wierzchniej warstwy uprawowej i wykorzystania jej do rekultywacji oraz przystosowania gruntów do ponownego zagospodarowania. W dniu 27 czerwca 2003 r. Starosta L. wydał decyzję o uznaniu rekultywacji wskazanych wyżej gruntów należących do S. i G. Ż. za zakończoną. Podstawą powyższego rozstrzygnięcia była sporządzona prze [...] specjalistyczna ekspertyza gleboznawcza stwierdzająca, iż badane grunty nadają się do uprawy, a istniejące warunki siedliskowe mieszczą się w zakresie odpowiadającym pierwotnemu ich układowi, co decyduje o przywróceniu produkcyjnych funkcji gleb na poziomie zgodnym z ich przydatnością rolniczą. Jednocześnie w ekspertyzie wskazano, że stwierdzone lokalne przekształcenia poziomu orno-próchniczego na działce nr [...] mieszczą się w zakresie typowym dla tego rodzaju, jak gazociąg inwestycji liniowych, przy czym ich niekorzystny wpływ na plonowanie roślin ma charakter przejściowy i w wyniku zastosowania proponowanych zabiegów agrotechnicznych zostanie zniwelowany. Powyższa decyzja Starosty L. została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., które uznało za trafne stanowisko organu I instancji, iż przeprowadzona rekultywacja spełnia wymogi określone w art. 4 pkt 18 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy prawomocnym wyrokiem z dnia 19 lutego 2004 r. – sygn. SA/Bd 2932/03 oddalił skargę G. i S. Ż. na decyzję SKO w tym przedmiocie z dnia 29 sierpnia 2003 r. Uznanie rekultywacji gruntów dziełek nr [...] zajętych pod budowę gazociągu, za zakończoną jest równoznaczne ze stwierdzeniem, iż przywrócone zostały do rolniczego wykorzystania zgodnie z ich przeznaczeniem i przydatnością rolniczą. W świetle bowiem art. 4 pkt 18 ustawy przywrócenie wartości użytkowych gruntom stanowi jedyne kryterium oceny, czy dokonano ich rekultywacji i to niezależnie od podnoszonych zarzutów, że inwestor nie przeprowadził rekultywacji biologiczno – chemicznej. Decyzja o uznaniu za zakończoną rekultywację oznacza również, iż zobowiązany do jej wykonania E. wywiązał się z nałożonego nań decyzją z dnia 13 grudnia 1996 r. obowiązku. Dopóki to nie nastąpiło, skoro w ustawie nie określono, w jaki sposób podmiot zobowiązany do rekultywacji ma ją przeprowadzić, możliwe było między innymi uzgodnienie przez inwestora gazociągu, iż niektóre prace rekultywacyjne wykonają na jego koszt właściciele działek [...]. W sytuacji, gdy obowiązek rekultywacji gruntów po stronie E. już nie istnieje, brak jest w świetle przepisów rozdziału 5 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r., jakichkolwiek podstaw do obciążenia tego inwestora kosztami dalszych zabiegów rekultywacyjnych o charakterze biologiczno – chemicznym wykonanych całkowicie z własnej inicjatywy przez małż. Ż. Możliwości takiej nie przewiduje zacytowany wyżej art. 22 ust. 1 ustawy – jedyne unormowanie statuujące wydawanie decyzji w sprawach rekultywacji i precyzujące ich zakres. Podnieść należy, że ustawa nie dopuszcza również przeniesienia obowiązku podmiotu wymienionego w art. 20 ust. 1 na inną osobę, w tym na właściciela gruntu oraz obciążenia kosztami przeprowadzonych przez niego prac rekultywacyjnych sprawcy degradacji tego gruntu. Skoro decyzja Starosty L. nakładająca na E. w trybie przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, obowiązek wypłacenia małż. Ż. kwoty 6.281 zł z tytułu poniesionych przez nich kosztów nakładów służących poprawie właściwości biologicznych i chemicznych gruntów rolnych na działkach nr [...] wydana została bez prawnych ku temu podstaw, Samorządowe Kolegium Odwoławcze trafnie orzekło o jej uchyleniu i umorzeniu postępowania I instancji jako bezprzedmiotowego. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, że wkraczając w strefę praw i obowiązków określonych podmiotów przez władcze i jednostronne oświadczenie woli, organy administracji mogą działać wyłączne na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawa w granicach kompetencji przyznanych przez te przepisy w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego. Jak wynika z akt administracyjnych, w związku ze szkodami powstałymi na skutek zajęcia pod budowę gazociągu części działek małż. Ż., prowadzone było w Starostwie L. odrębne postępowanie w przedmiocie ustalenia na podstawie art. 128 ust. 4 w związku z art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) dla wyżej wymienionych odpowiedniego odszkodowania. W ramach tego postępowania skarżący mieli prawo dochodzić również roszczeń z tytułu nakładów na rekultywację biologiczną traktowaną jako integralna część rolniczego wykorzystania gruntów przez właściciela, które to roszczenia stanowić mogły część składową odszkodowania za przejściowe zmniejszenie plonowania w pasie technologicznym gazociągu. Dla celów wymienionego postępowania sporządzony został przez rzeczoznawców majątkowych operat szacunkowy (uzupełniony następnie erratą), z którego w postępowaniu w niniejszej sprawie przed organem I instancji wyodrębniono kwotę 6281 zł obligując E. do jej uiszczenia skarżącym. Z przedstawionych wyżej względów uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa orzeczono na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) o oddaleniu skargi.