II SA/Bd 43/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki Asesor WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant: Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] 2006 r., nr [...] w przedmiocie przyznanie uprawnień wdowie po kombatancie oddala skargę. Decyzją z dnia [...] 2006 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz o niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (obecny tekst jednolity - Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371; z późn. zm.; zwanej dalej "ustawą o kombatantach") odmówił przyznania Marii M. P. uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie. Organ ustalił, iż wnioskodawczyni – wdowa po zmarłym kombatancie A. M. – pobiera świadczenie emerytalnej z instytucji zagranicznej (urugwajskiej). W świetle prawa polskiego i unijnego nie jest zatem rencistką ani emerytką, co jest niezbędnym warunkiem otrzymania świadczenia, o którym mowa w art. 20 ust. 3 ustawy o kombatantach. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (nazwanym "odwołaniem") skarżąca zarzuciła organowi, iż poprzestał tylko na stwierdzeniu faktu pobierania świadczenia rentowego z instytucji zagranicznej, co czynił także zmarły mąż skarżącej. Kierownik nie wskazał przy tym żadnego przepisu prawnego zakazującego przyznania jej uprawnienia w takiej sytuacji. Zdaniem skarżącej zasadniczą przeszkodą przyznania świadczenia jest fakt, iż jest osobą innej narodowości. Decyzją nr [...] z dnia [...] 2006 r. Kierownik utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] 2006 r. Organ ustalił, że mąż skarżącej, na mocy decyzji z dnia [...] 1999 r., posiadał uprawnienia kombatanckie z tytułu udziału w wojnie obronnej 1939 r. oraz pełnienia służby w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie w okresie od grudnia 1943 r. do maja 1945 r. Wskazując na treść art. 20 ust. 3 ustawy o kombatantach Kierownik stwierdził, że warunkiem koniecznym do uzyskania uprawnień wskazanych w art. 20 ust. 2 ustawy jest pobieranie emerytury lub renty. Pojęcie to należy interpretować zgodnie z art. 4 ust. 1 i 10 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353; z późn. zm.), który ma zastosowanie na mocy art. 17 ust. 1 ustawy o kombatantach. W świetle tego przepisu za emeryta lub rencistę uważa się osobę mającą ustalone prawo do odpowiedniego świadczenia przez polski organ emerytalny. Warunku tego nie spełnia skarżąca, która pobiera świadczenia emerytalne z Urugwaju. W skardze do sądu administracyjnego M. P. wniosła o uchylenie decyzji Kierownika Urzędu podnosząc, że ustawa nie wskazuje z jakiego organu emerytalnego powinna być pobierana emerytura. Ponownie zwróciła uwagę, że uprawnienia kombatanckie otrzymał jej zmarły mąż, mimo że znajdował się w takiej samej jak ona sytuacji tj. pobierał świadczenie emerytalne z Urugwaju. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 20 ust. 2 ustawy o kombatantach – "kombatantom i innym osobom uprawnionym - emerytom, rencistom i inwalidom", poza wymienioną w art. 20 ust. 1 ustawy 50% ulgą taryfową przy przejazdach środkami komunikacji miejskiej przysługują także: ulga w komunikacji krajowej przy przejazdach środkami publicznego transportu zbiorowego kolejowego, dodatek kompensacyjny w wysokości 15% dodatku kombatanckiego, o którym mowa w art. 15 ustawy, oraz ryczałt energetyczny. Z kolei art. 20 ust. 3 ustawy o kombatantach stwierdza, że uprawnienia, o których mowa w ust. 2, przysługują również wdowom lub wdowcom - emerytom i rencistom (...) pozostałym po kombatantach i innych osobach uprawnionych. Nie ulega wątpliwości, że koniecznym warunkiem przyznania powyższych uprawnień jest wymóg, aby osoba ubiegająca się o ich przyznanie była wdowcem lub wdową po kombatancie, a jednocześnie – aby była ona emerytem lub rencistą (por. uzasadnienie uchwały Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 listopada 1991 r., sygn. akt W 5/91, opublikowane w "Orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego" z 1991 r. Nr 1, poz. 23 oraz w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 25360). Istotną kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie jest natomiast problem, czy w art. 20 ust. 3 ustawy o kombatantach ustawodawca wprowadza przesłankę bycia emerytem lub rencistą w świetle przepisów jakiegokolwiek systemu emerytalnego tj. zarówno ustanowionego przez ustawodawcę polskiego jak też inny podmiot, czy też warunkiem otrzymania ww. świadczeń jest bycie emerytem lub rencistą wyłącznie w świetle przepisów prawa polskiego. Rzeczywiście, jak zauważa skarżąca, w art. 20 ustawodawca nie wskazał wprost, że warunkiem przyznania świadczeń jest posiadanie statusu emeryta w rozumieniu przepisów prawa polskiego dotyczących systemu emerytalnego. W rozumieniu potocznym emerytem jest każda osoba otrzymująca emeryturę – bez względu w jaki sposób tj. na podstawie jakiego prawa (polskiego czy obcego) zostało nabyte prawo do emerytury. Jednakże zdaniem Sądu Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych słusznie zwraca uwagę na przepis art. 17 ustawy o kombatantach, nakazujący w sprawach ustalania wysokości świadczeń, o których mowa w art. 15 (tj. w sprawie dodatku kombatanckiego do emerytury lub renty) i art. 16 (przyznania emerytury lub renty w drodze wyjątku) oraz w innych sprawach nieokreślonych w ustawie, zastosowanie odpowiednio przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin – tzn. obecnie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 192 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych). Wskazuje to na zamiar ustawodawcy odstąpienia od potocznego rozumienia pojęcia "emeryt". Przepis art. 17 nie znajduje się ani w rozdziale 1 – "Przepisy ogólne" ustawy o kombatantach, co pozwalałoby bez żadnych wątpliwości uznać, że ma zastosowanie do każdego przypadku ustalania świadczeń ujętych w ustawie, ani też w rozdziale 4 – "Ochrona zdrowia, pomoc socjalna i inne uprawnienia", gdzie ustawodawca umieścił artykuł 20. Pomimo to zdaniem Sądu należy przyjąć, iż ustawodawca używając w art. 20 pojęcia "emeryt" także odstąpił od potocznego znaczenia tego terminu. Zakładając racjonalność działania ustawodawcy trudno byłoby przyjąć, że w tej samej ustawie, regulując kwestię przyznawania podobnych świadczeń, raz ma on na myśli "emeryta" w znaczeniu potocznym, a innym razem "emeryta" w znaczeniu określonym w art. 4 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych tj. osobę mającą ustalone prawo do emerytury stosownie do przepisów wskazanej ustawy. W konsekwencji zgodnie z prawem Kierownik Urzędu uznał, że przesłanką przyznania świadczenia jest posiadanie przez skarżącą statusu emeryta w myśl przepisów polskiego, a nie innego systemu emerytalnego. Nie ma przy tym znaczenia przesądzającego fakt, że zmarłego męża skarżącej uznano za kombatanta. Uprawnienia wdowy po kombatancie, jakkolwiek pochodne od statusu męża, powinny być bowiem oceniane z uwzględnieniem jej osobistej sytuacji prawnej (por. wyrok Sąd Najwyższego z dnia 11 grudnia 2002 r., sygn. akt III RN 57/02, opubl. w "Orzecznictwie Sądu Najwyższego Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych" z 2004 r. Nr 2 poz. 24 oraz w LEX pod nr 82421). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.), Sąd oddalił skargę.