II SA/Bd 179/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki(spr.) Asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant: Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz R. S. kwotę 340 zł ( słownie: trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z [...] 2006 r., Nr [...] Prezydent Miasta T. na podstawie art. art. 104 § 1 kpa i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. Nr 139, poz. 993 ze zm.) po przeprowadzeniu na wniosek R. S. postępowania wyjaśniającego w sprawie wymeldowania odmówił wymeldowania J. S. z miejsca pobytu stałego w T. przy ul. [...]. Uzasadniając swoją decyzję organ pierwszej instancji wskazał, iż R. S. zwrócił się z wnioskiem o wymeldowanie byłej żony J. S. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w T. podnosząc, że była żona od stycznia 2002r. nie zamieszkuje w miejscu zameldowania na pobyt stały, wówczas to wyjechała do Norwegii, gdzie posiada swoje mieszkanie i zamieszkuje do dnia dzisiejszego. Wnioskodawca do wniosku dołączył kserokopię wyroku rozwodowego z dnia [...]2002r. sygn. akt [...] wydanego przez Sąd Okręgowy w T., w którym w pkt 4 sąd ustalił, iż na czas wspólnego zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] "c" w T. – R. S. będzie korzystał z dwóch pokoi, natomiast J. S. ma prawo korzystać z pokoju o powierzchni 10 m2, a z pozostałych pomieszczeń strony będą korzystały wspólnie. Ponadto R. S. dołączył do akt sprawy kserokopię aktu notarialnego z dnia [...] 06r. repertorium A nr [...] dotyczącego wykupienia przez niego na własność spornego lokalu Pełnomocnik J. S. wyjaśnił natomiast, że jego mandantka w miejscu pobytu stałego posiada swoje rzeczy osobiste, z których na bieżąco korzysta jak również partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania, a jej pobyt poza granicami kraju ma charakter wyłącznie tymczasowy, związany z wykonywaną pracą, natomiast do miejsca zameldowania na pobyt stały przyjeżdża zazwyczaj raz w miesiącu i zamieszkuje w nim wówczas przez okres tygodnia. Organ I instancji wskazał, iż zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, wskazując ponadto, że opuszczenie lokalu winno być dobrowolne, z zamiarem zmiany miejsca pobytu stałego. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem R. S. wniósł odwołanie do Wojewody [...] , który po rozpoznaniu odwołania, decyzją z [...] 2006 r., Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i prawne organu pierwszej instancji wskazując, że zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, obowiązek wymeldowania się z miejsca pobytu stałego powstaje w przypadku zamiaru opuszczenia lokalu na stałe. Występują jednak przypadki, gdy osoba, mimo że opuściła na stałe dotychczasowe miejsce pobytu, obowiązku wymeldowania się nie spełni. Dla tych przypadków przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przewiduje szczególną formę wymeldowania, tj. na podstawie decyzji administracyjnej. Ponadto organ odwoławczy podkreślił, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 wyżej powołanej ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne, a zatem postępowanie dowodowe organu rozpatrującego wniosek o wymeldowanie ograniczone jest wyłącznie do ustalenia, czy opuszczenie lokalu ma cechy trwałości. Organ odwoławczy oceniając zebrany materiał dowodowy w sprawie uznał, że w rozpatrywanej sprawie po stronie osoby objętej wnioskiem nie spełnione zostały przesłanki określone cytowanym wyżej art. 15 ust. 2, gdyż J. S. oświadczyła, że wyjazd do Norwegii związany jest z wykonywaną tam pracą, jej centrum życiowe mieści się w miejscu zameldowania na pobyt stały, przebywa tam raz w miesiącu lub co 2-3 miesiące, mieszkają tam jej synowie, z którymi utrzymuje stały kontakt, w zajmowanym pokoju posiada rzeczy osobiste oraz dysponuje kluczem do mieszkania, co pozwala jej na wejście o każdej porze. Ponadto organ II instancji podkreślił, iż J. S. przebywa za granicą na podstawie paszportu polskiego wydanego przez Wojewodę [...] - ważnego do 11 stycznia 2016 r. - uprawniającego ją przekraczania granicy i pobytu za granicą. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję Wojewody [...] pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i decyzji poprzedzającej organu I instancji, ewentualnie o wydanie orzeczenia stwierdzającego nieważność lub niezgodność decyzji z prawem, zarzucając jednocześnie naruszenie przepisów proceduralnych – kpa, tj.: art. 8, 12,a polegające na: 1. nie wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy, 2. oparcie zaskarżonej decyzji na niewłaściwych dowodach, 3. dokonanie uproszczonej oceny materiału dowodowego, 4. nie ustosunkowanie się do sprzeczności pomiędzy poszczególnymi dowodami. Nadto pełnomocnik skarżącego zgłosił nowe okoliczności faktyczne powstałe po wydaniu decyzji I jak i II instancji: 5. fakt przerwania nauki z dniem [...] 2007 roku małoletniego syna stron-T. w Gimnazjum Nr [...] w T. i zabrania go przez matkę do Norwegii na dłuższy okres na podstawie orzeczenia z dnia [...] 2006 roku Sądu Rejonowego w T. Wydział Rodzinny i Nieletnich, 6. nowy dowód w postaci opinii Rodzinnego Ośrodka Diagnostyczno-Konsultacyjnego przy Sądzie Okręgowym w T. z dnia [...] 2006 r. istniejący w dniu wydania decyzji przez Prezydenta Miasta T., lecz nie znany organom obu instancji w ich dacie rozstrzygnięcia - co z powyższego "novum" dokonana analiza/interpretacja/ treści załączonych dokumentów o przeprowadzenie dowodu z których wnoszą - pozwala wyciągnąć jedynie słuszny wniosek, iż opuszczenie w styczniu 2002 r. mieszkania przez J. S., w którym dotychczas zamieszkiwała, zawiera cechy dobrowolności i trwałości a tym samym spełnia przesłanki z art.15 ust.2 ustawy z dnia 1o kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi powołując się na tożsame argumenty jak w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uznać za zasadną, choć nie z przyczyn w niej podanych. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - (dalej – PPSA) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie będąc, więc związany zarzutami i wnioskami danej skargi Sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu dostrzeżone w toku kontroli legalności decyzji wszelkie naruszenia prawa, w tym również przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w danej sprawie, i to niezależnie od żądań oraz zarzutów podniesionych w skardze. Badając, więc zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję organu II instancji pod kątem jej zgodności z prawem, – co obejmuje nie tylko badanie zgodności z prawem materialnym, ale także badanie zgodności z przepisami postępowania, Sąd zwrócił uwagę, iż w aktach administracyjnych brak jest odwołania od decyzji Prezydenta Miasta T. oraz dokumentów pozwalających na ustalenie, kiedy skarżący wniósł odwołanie. Ustalenie daty nadania odwołania jest bardzo istotne, gdyż w myśl art. 134 Kpa organ odwoławczy ma obowiązek ustalenia, czy odwołanie zostało wniesione w terminie. Uchybienie przez stronę terminowi do wniesienia odwołania skutkuje tym, że decyzja organu I instancji staje się ostateczna. W takiej sytuacji organ odwoławczy rozstrzygałby sprawę zakończoną decyzją ostateczną, co w konsekwencji w myśl art. 156 § 1 pkt 2 Kpa powodowałoby, iż decyzja organu II instancji byłaby nieważna. Zgodnie z art. 129 § 2 Kpa odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Paragraf 3 ww. art. 129 stanowi, że przepisy szczególne mogą przewidywać inne terminy do wniesienia odwołania, jednakże w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi, bowiem wskazana w zaskarżonej decyzji ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie przewiduje innych terminów do złożenia odwołania. W oparciu o przedłożone akta administracyjne nie można ustalić, kiedy skarżący złożył odwołanie. Można ustalić jedynie, – kiedy wydano rozstrzygnięcie w pierwszej instancji jak i drugiej instancji. Brak, więc możliwości ustalenia, czy orzeczenie w drugiej instancji nie zostało wydane z naruszeniem przepisów proceduralnych. Nadto Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a., bowiem w postępowaniu odwoławczym nie wyjaśniono wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, jak również nie dokonano oceny zgromadzonego materiału dowodowego, do czego wprost zobowiązują postanowienia art. 107 § kpa określającego jakie wymagania formalne powinno spełniać uzasadnienie faktyczne decyzji administracyjnej. W niniejszej sprawie istnieją wzajemnie wykluczające się oświadczenia byłych małżonków. Zdaniem Sądu, w sytuacji, gdy organ administracji publicznej dysponuje sprzecznymi ze sobą zeznaniami stron i świadków, to nie może uchylić się od oceny wiarygodności tych dowodów, a tym samym i od dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wartość dowodowa oświadczeń obu stron o sprzecznych interesach jest jednakowo niepewna, wobec czego oświadczenie jednej strony nie może przemawiać za bezkrytycznym pominięciem przez organ oświadczenia strony przeciwnej. Zaniedbaniem organu stanowiącym istotne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mającym wpływ na wynik sprawy jest brak ustosunkowania się do istotnych różnic powołanych w sprawie. Zdaniem Sądu wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Dopiero jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego sprawy stworzyłoby podstawy do wyrażenia stanowiska, które nie przekraczałoby granic zasady swobodnej oceny dowodów, wynikającej z art. 80 k.p.a. Należy również podnieść, iż art. 133 § 1 PPSA nakłada na Sąd obowiązek rozstrzygania sprawy na podstawie stanu faktycznego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu lub czynności i jednocześnie zakaz uwzględniania przy orzekaniu okoliczności powstałych później lub nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy. Dlatego też okoliczności powstałe po wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, a podnoszone przez pełnomocnika skarżącego w skardze do Sądu, nie zostały wzięte pod uwagę, gdyż Sąd administracyjny dokonuje wyłącznie kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i wyłącznie na podstawie stanu faktycznego istniejącego w czasie podejmowania kontrolowanego aktu. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy nie ustosunkowując się merytorycznie do skargi (byłoby to, bowiem oczywiście przedwczesne), stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c PPSA uchylił zaskarżoną decyzję. W ponownie prowadzonym postępowaniu należy przede wszystkim dokonać oceny zgromadzonego materiału dowodowego, a także ustalić, czy odwołanie zostało złożone w terminie, a dopiero potem – w zależności od dokonanych ustaleń – rozstrzygnąć merytorycznie sprawę ustosunkowując się do treści odwołania.