II SA/Gd 153/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia NSA Andrzej Przybielski (spr.) Protokolant Sekretarz Sądowy Małgorzata Kuba po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi M. G. i K. G. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 stycznia 2007 r., nr [...] w przedmiocie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektów budowlanych 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 listopada 2006 r., nr [...], zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących M. G. i K. G. kwotę 5100 (pięć tysięcy sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 2. określa, że opisane w punkcie pierwszym postanowienia nie mogą być wykonywane. Postanowieniem z dnia 20 listopada 2006r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 57 ust.7, art. 59f ust.1-3, art. 59g ust. 1, ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (jed. tekst Dz. U. z 2006r., Nr 156, poz.1118 ze zmianami) wymierzył M. i K. G. karę pieniężną w wysokości 75 000 zł (słownie: siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych) z tytułu nielegalnego użytkowania zespołu obiektów budowlanych wchodzących w skład stacji paliw tj. dwóch zbiorników naziemnych gazu propan – butan wraz z dystrybutorem, budynku socjalno – biurowego oraz budynku obsługi stacji wybudowanych na działce nr [...] przy ul. Marynarki Wojennej [...] na podstawie decyzji pozwolenia na budowę nr [...] wydanej przez Starostwo Powiatowe w dniu 24.02.2003r. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż na podstawie dokonanych w dniu 18 października 2006 r. oględzin oraz w oparciu o przedłożone przez inwestora dokumenty i złożone wyjaśnienia M. i K. G. na podstawie decyzji pozwolenie na budowę wybudowali zespół obiektów budowlanych stacji tankowania samochodów gazem propan – butan, tj. obiekt zaliczony do kategorii XX ustawy Prawo budowlane. PINB wskazał, iż inwestorzy użytkują stację paliw z towarzyszącymi budynkami wchodzącymi w skład stacji paliw od końca marca 2003r., bez wymaganego pozwolenia na użytkowanie. Organ podkreślił, że w dniu przeprowadzania oględzin stacja tankowania gazem propan-butan była użytkowana, gdyż odbywało się tankowanie samochodów. W ocenie organu pierwszej instancji przedstawione wyżej ustalenia faktyczne dotyczące rozpoczęcia użytkowania przedmiotowej stacji, w marcu 2003r., uzasadniały wymierzenie im grzywny na podstawie art. 57 ust. 7 i art. 59f cyt. wyżej prawa budowlanego. Zażalenie na powyższe postanowienia wnieśli M. i K. G., wnosząc o jego uchylenie. Postanowieniu zarzucili błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że nie posiadają pełnej dokumentacji stanowiącej podstawę do uzyskania pozwolenia na użytkowanie stacji paliw. Poinformowali również, iż w dacie wydania powyższego postanowienia o nałożeniu kary otrzymali oni decyzję o pozwoleniu na jej użytkowanie. Postanowieniem z dnia 4 stycznia 2007r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, nie znajdując podstaw prawnych do jego zmiany lub uchylenia. Organ wskazał, że art. 57 ust.7 ustawy z dnia 7 lipca 1994r.-Prawo budowane na podstawie którego wydano zaskarżone postanowienie określa, że w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i 55 (warunki przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego) właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Zaś w myśl art. 55 pkt.1 w/w ustawy, przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego należy uzyskać ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, jeżeli na wzniesienie obiektu budowlanego jest wymagane pozwolenie na budowę i jest on zaliczony do jednej z kategorii, o których mowa w załączniku do ustawy. Organ podkreślił, iż wyłączną przesłanką do nałożenia kary na podstawie art. 57 ust.7 ustawy, stanowił stwierdzony fakt samowolnego przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego, w omawianym przypadku, bez wymaganej decyzji ostatecznej o pozwoleniu na użytkowanie. Skargę na powyższe postanowienie wnieśli M. i K. G., zarzucając naruszenie przepisów: - art. 10 kpa poprzez nie zawiadomienie strony o zebraniu całego materiału dowodowego i uniemożliwienie jej w ten sposób wypowiedzenie się co do niego oraz wniesienie ewentualnych zastrzeżeń i zgłoszenia wniosków dowodowych przed wydaniem postanowienia, - art. 93 pkt 7 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 marca 2003r. a zatem w dacie rozpoczęcia użytkowania obiektu –poprzez nie zastosowanie kary względniejszej wobec skarżących, - art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie innych ustaw poprzez uznanie wbrew treści tego przepisu, że do obiektów budowlanych w odniesieniu do których przed dniem wejścia w życie ustawy wydano pozwolenie na budowę stosuje się przepisy o złożeniu wniosku o pozwolenie na użytkowanie, - art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy Prawo budowlane poprzez bezpodstawne uznanie, że w stosunku do skarżących ma zastosowanie przepis art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, w sytuacji gdy zgodnie z przepisem powołanym w pkt 2 przepisów dotychczasowych obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie a tym samym przepisów karnych w tym zakresie nie stosujemy, - art. 6 kpa poprzez wydanie decyzji nie znajdującej oparcia w przepisach obowiązujących w dacie ewentualnego dokonania naruszenia prawa a zastosowanie przepisów z dnia wydania zaskarżonego postanowienia pomimo tego, że przy stosowaniu przepisów o charakterze karnym winno się stosować zasadę stosowania przepisów względniejszych dla sprawcy a tymi bez wątpienia są przepisy z daty naruszenia a nie jego stwierdzenia, - art. 7 kpa poprzez nie podjęcie wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przy uwzględnieniu zarówno interesu społecznego jak i interesu obywateli poprzez nie uwzględnienie okoliczności, iż w dacie wydania orzeczenia stan uznany za niezgodny z prawem został konwalidowany przez decyzję o pozwoleniu na użytkowanie. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną (por. art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zważył, co następuje: Skargę należy uznać za uzasadnioną w części w jakiej zarzuca naruszenie przepisów prawa materialnego. Całe zagadnienie prawne występujące w niniejszej sprawie związane jest z prawidłowym zastosowaniem przepisów prawa materialnego. Organy administracji obydwu instancji przyjęły za bezsporne, że inwestorzy przystąpili do użytkowania przedmiotowej stacji paliw płynnych w marcu 2003r. W sprawie niniejszej jest bezsporne, że na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę oraz przepisu art. 55 cyt. Prawa budowlanego inwestorzy przed przystąpieniem do użytkowania stacji zobowiązani byli do uzyskania ostatecznej decyzji właściwego organu o pozwoleniu na użytkowanie. Niewątpliwe jest zatem, że naruszyli oni przepisy prawa obowiązujące w czasie rozpoczęcia użytkowania przedmiotowej stacji tj. w marcu 2003r. a w szczególności przepis art. 93 pkt 7 Prawa budowlanego stanowiący, że: kto użytkuje obiekt budowlany bez zawiadomienia o zakończeniu budowy lub bez wymaganego pozwolenia na użytkowanie podlega karze grzywny. Podstawą prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie winien być zatem odpowiedni, wskazany wyżej, przepis prawa materialnego obowiązujący w dniu samowolnego przystąpienia do użytkowania przedmiotowej stacji. Brak było zatem podstaw do rozstrzygnięcia sprawy na podstawie art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego, który to przepis wówczas jeszcze nie obowiązywał. Z akt sprawy wynika, że inwestorzy przystąpili do nielegalnego użytkowania obiektu pod koniec marca 2003r., co potwierdzili podczas przeprowadzonych w dniu 18 października 2006r. oględzin. W niniejszej sprawie wskazać należy, iż w Dzienniku Ustaw z 30 kwietnia 2004r ogłoszona została Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy Prawo budowlane wchodząca w życie z dniem 31 maja 2004r. Art. 1 tej ustawy stanowi, iż w ustawie z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane została dokonana nowelizacja przepisów prawa budowlanego między innymi także w zakresie przepisów dotyczących użytkowania obiektów. Zgodnie z art. 2 ust. 1 w/w ustawy do spraw wszczętych a nie zakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, stosuje się przepisy niniejszej ustawy z zastrzeżeniem ust. 2-4. Istotne znaczenie ma również art. 2 ust. 4, który stanowi, że do spraw wszczętych a nie zakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy do obliczania wysokości kar, o których mowa w art. 57 ust. 7 oraz art. 59f ustawy, o której mowa w art. 1 oraz opłaty legalizacyjnej stosuje się przepisy dotychczasowe. Z tego przepisu wynika, iż ustawodawca zdecydował o niekaraniu według nowych zasad osób, które przystąpiły do użytkowania obiektu budowlanego bez pozwolenia lub bez wymaganego zgłoszenia. Wskazać należy, iż legalizacja takich stanów odbywa się według zasad dotychczasowych, zatem niedopuszczalne jest nakładanie w takich przypadkach obowiązku wniesienia opłaty legalizacyjnej. Jednocześnie należy podkreślić, iż nie ma w tym przypadku znaczenia, kiedy zostanie ujawnione użytkowanie bez pozwolenia lub zawiadomienia, istotne jest, kiedy nastąpiło nielegalne przystąpienie do użytkowania, gdyż właśnie wtedy nastąpiło naruszenie prawa, którego usunięcie jest według nowych przepisów obłożone opłatą legalizacyjną. Ustawodawca wskazał również, że okres, w którym tą ochroną prawną będą objęci inwestorzy, którzy dopuścili się takiego naruszenia prawa, kończy się z dniem 31 grudnia 2004r.- art. 4 pkt 2 tej ustawy (Komentarz do art. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy Prawo budowlane, R. dziewiński, P. Ziemski, Prawo budowlane. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2006, wyd. II). W rozpoznawanej sprawie inwestor przystąpił do użytkowania obiektu przed dniem 31 grudnia 2004r., tj. koniec marca 2003r. a zatem w stosunku do niego mają zastosowanie, przytoczone wyżej przepisy Prawo budowlane, w brzmieniu obowiązującym w marcu 2003roku. Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku, orzekając o zwrocie kosztów postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a.