VI SA/Wa 1054/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska - Przewłoka (spr.) Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Protokolant Jadwiga Rytych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2007 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę adwokatów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu. Uchwałą z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] Okręgowa Rada Adwokacka w [...] działając na podstawie art. 44 ust. 1, art. 65 ust. 1-3 i art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. 2002 r., Nr 123, poz. 1058) postanowiła wpisać T. K., skarżącego w niniejszej sprawie, na listę adwokatów Izby Adwokackiej w [...]. Uchwałą z dnia [...] października 2005 r. ORA w [...] odmówiła T. K. wpisu na listę adwokatów. Uchwała ta została przez Naczelną Radę Adwokacką uchylona i sprawę przekazano do ponownego rozpoznania przez ORA w [...] zalecając, by przy ponownym rozpoznaniu sprawy bardziej szczegółowo rozpytać kandydata na temat rodzaju zadań wykonywanych w toku pracy zawodowej w aspekcie wyzwań, jakie niesie za sobą praktyka adwokacka i poddać wnikliwej analizie teoretyczne i praktyczne umiejętności kandydata oraz ocenić, czy będzie on w stanie profesjonalnie realizować zadania pełnomocnika w ramach systemu wymiaru sprawiedliwości należycie zabezpieczając interesy klienta. ORA w [...], po przeprowadzeniu, jak podano w uzasadnieniu ww. uchwały z dnia [...] stycznia 2006 r., rozpytania T. K. odnośnie szeregu kwestii teoretycznych i praktycznych wykonywania zawodu adwokata i po analizie udzielonych odpowiedzi zmieniła swoje stanowisko i uznając, iż spełnia on przesłanki do wpisu na listę adwokatów powołaną uchwałą wpisała T. K. na listę adwokatów Izby Adwokackiej w [...]. Decyzją z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 69 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze, sprzeciwił się wpisowi T. K. na listę adwokatów Okręgowej Rady Adwokatów w [...] dokonanemu uchwałą z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] ORA w [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w sprawie występują przesłanki z art. 4 b ust. 1 pkt 2 Prawo o adwokaturze uniemożliwiające wykonywanie zawodu adwokata. Przepis ten mówi bowiem o pełnieniu funkcji w organach dochodzeniowo-śledczych przez małżonka kandydata ubiegającego się o wpis, a z oświadczenia T. K. nadesłanego na żądanie organu wynika, że żona T. K. pracuje w [...] w okręgu izby adwokackiej, w której ubiega się on o wpis na listę adwokatów, w [...]. W tym stanie rzeczy organ uznał, iż pełni ona funkcję w organie dochodzeniowo-śledczym [...] w Okręgu Izby Adwokackiej w [...], co jego zdaniem, czyni wpis niezgodnym z prawem. W skardze na tę decyzję T. K. zarzucił naruszenie art. 4 b ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze przez błędną wykładnię skutkującą uznaniem, iż zachodzą przesłanki uniemożliwiające wykonywanie zawodu adwokata oraz naruszenie art. 69 ust. 2 powołanej ustawy przez uchybienie 30 dniowemu terminowi na wyrażenie sprzeciwu. Podnosząc powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu T. K. podniósł, iż w powołanej ustawie nie ma definicji organów dochodzeniowo-śledczych i powołany przez organ przepis należy odczytywać przez pryzmat wyroku TK z dnia 27 stycznia 1999 r. sygn. K 1/98 tzn. w sposób jak najbardziej zawężony np. stosować powołany przepis w stosunku do [...] ale tylko tych, którzy pracują w [...], a jego żona takiej pracy nie wykonuje. Nadto podniósł, że z informacji udzielonej przez pracownika ORA wynika, iż akta zostały wysłane (wraz z innymi) [...] stycznia 2006 r. pocztą kurierską. Zatem nawet, gdyby przyjąć, że dostarczono je tydzień później, co jest nieprawdopodobnym, długim terminem, to wezwanie skarżącego do nadesłania oświadczenia nastąpiło już po upływie terminu określonego w art. 69 ust. 2 powołanej ustawy. Tym samym należy, zdaniem skarżącego uznać, iż Minister nie sprzeciwił się wpisowi w wymaganym terminie. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu, ta kontrola jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. - Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazane w skardze. Nie jest bowiem uzasadnionym zarzut złożenia sprzeciwu bez zachowania terminu 30 dni, o którym mowa w art. 69 ust. 2 powołanej ustawy. Stosownie do ww. przepisu 30 dniowy termin do wniesienia sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów biegnie od daty otrzymania uchwały wraz z aktami osobowymi wpisanego. Z przedstawionej przez organ na żądanie Sądu kopii dziennika doręczeń z dnia [...] lutego 2006 r. prowadzonego w Kancelarii Głównej dla Departamentu Organizacyjnego Ministerstwa Sprawiedliwości wynika, iż pod poz. [...] zapisano przekazanie 22 tomów akt osobowych z NRA o l.dz. [...]. Ta liczba dziennika figuruje na piśmie przewodnim Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] lutego 2006 r. przekazanym przez ten organ wraz z aktami osobowymi do Ministra Sprawiedliwości zaś z ww. pisma przewodniego wynika, iż w powyższej dacie wpłynęły do organu akta osobowe T. K. (wraz z aktami 21 osób), zaś zaskarżona decyzja została wydana w dniu [...] marca 2006 r. Zarzut niewłaściwego zastosowania przez organ art. 4 b ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy jest o tyle uzasadniony, iż stanowi o przeszkodzie do wykonywania zawodu adwokata. Natomiast art. 69 ust. 2 ustawy daje Ministrowi Sprawiedliwości prawo sprzeciwu od wpisu określonej osoby na listę adwokatów. Minister Sprawiedliwości jest zatem w korzystaniu z powyższego prawa i ocenie prawnej (jak i w zakresie stanu faktycznego) ograniczony przepisami określającymi przesłanki wpisu na listę adwokatów. Uchwała, jak i zaskarżona decyzja zostały podjęte po dniu 21 grudnia 2005 r. W sprawie ma zatem zastosowanie ustawa o adwokaturze w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 183, poz. 1361). Z art. 65 powołanej ustawy wynika, że na listę adwokatów może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata (ust. 1), korzysta w pełni z praw publicznych oraz ma pełną zdolność do czynności prawnych (ust. 2), ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 3), odbył w Rzeczypospolitej Polskiej aplikację adwokacką i złożył egzamin adwokacki (ust. 4) z tym, że wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego nie stosuje się do osób, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, radcowski lub notarialny (skarżący zdał egzamin sędziowski). Sprzeciw zawarty w zaskarżonej decyzji nie opiera się jednak na braku którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 65 ust. 1-3 powołanej ustawy. Z uzasadnienia sprzeciwu wynika bowiem, iż jego podstawą jest twierdzenie organu, co do zaistnienia przesłanek z art. 4 b ust. 1 pkt 2 tej ustawy stanowiącej przeszkodę do wykonywania przez adwokata zawodu. W świetle przepisów Działu V powołanej ustawy regulującego zagadnienie wpisu na listę adwokatów, jego przesłanki i tryb dokonywania wpisu oraz czynności zw. z wyznaczeniem siedziby zawodowej przez osobę wpisaną na listę adwokatów nie ma wbrew przekonaniu organu podstaw, by zakaz wykonywania zawodu adwokata wynikający z art. 4 b ust. 1 pkt 2 ustawy stanowił negatywną przesłankę dla uchwały w przedmiocie wpisu na listę adwokatów. Dokonując wykładni przepisów w powyższym zakresie należy mieć bowiem na uwadze, iż, jak wyżej wskazano przepisy dotyczące wpisu na listę adwokatów zostały zawarte w Dziale V ustawy. Brzmienie tych przepisów jest na tyle jednoznaczne, że wystarczającą dla ich stosowania jest ich literalna wykładnia. Nie ma zatem potrzeby odwoływania się w tym względzie do przepisów ustawy zawartych w innych działach ustawy. Intencja ustawodawcy i ratio legis regulacji odnoszących się do zagadnienia wpisu została bowiem jasno wyrażona w przepisach Działu V przez jednoznaczne wskazanie przesłanek, w art. 65 ustawy stanowiących podstawę wpisu na listę adwokatów. Szczególnego podkreślenia wymaga okoliczność, iż ustawodawca w art. 68 ust. 4 także w sposób jednoznaczny wskazał sytuacje, w których właściwa okręgowa rada adwokacka może odmówić wpisu na listę adwokatów. Należy zatem przyjąć, iż Rada nie ma swobody w doszukiwaniu się przeszkód do dokonania wpisu poza tymi, które w powołanym przepisie zostały wskazane. Takich uprawnień nie ma również Minister Sprawiedliwości. Skoro bowiem służy mu prawo sprzeciwu od wpisu to jest on związany prawem, które kwestie wpisu reguluje. Opacznie, jak się wydaje, organ odbiera stanowisko WSA wyrażone w wyroku z dnia 22 września 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 1221/06 uznając, iż Minister Sprawiedliwości w swej ocenie przesłanek wpisu i realizacji prawa do wniesienia sprzeciwu nie jest w żaden sposób ograniczony. Z tego stanowiska, jak uznał sąd w rozpoznawanej sprawie także wynika, iż organ jest związany "konkretną materią normatywną" w tym przypadku regulacjami powołanej ustawy obejmującymi zagadnienie wpisu na listę adwokatów. Te przepisy, jak wyżej wskazano, rozróżniają przesłanki wpisu na listę od przesłanek stanowiących o niewykonywaniu zawodu adwokata. Z art. 70 ustawy w sposób jednoznaczny wynika, że dopiero po uzyskaniu wpisu na listę adwokatów, adwokat wyznacza swoją siedzibę zawodową zawiadamiając o tym w przewidzianym terminie właściwą okręgową radę adwokacką. Z powyższego wynika, iż kwestia siedziby zawodowej i konsekwencje jej wyznaczenia w kontekście regulacji w art. 4 b ust. 2 nie wiążą się z przesłankami wpisu na listę adwokatów. Z powołanego przepisu wynika przy tym, iż zakaz z istoty rzeczy dotyczy adwokata, a adwokatem jest tylko ten, który został na listę adwokatów wpisany, a nie ten, kto o taki wpis się ubiega. Skoro zatem powołany przepis ustanowił obowiązek wyznaczenia siedziby zawodowej po uzyskaniu wpisu na listę adwokatów to ta okoliczność oznacza, iż dopiero wówczas mogą być przez małżonka tej osoby podjęte decyzje, co do dalszego pełnienia funkcji w organach dochodzeniowo-śledczych uniemożliwiające wykonywanie przez drugiego małżonka zawodu adwokata. Przyjęcie, iż warunkiem wpisu jest brak przeszkód do wykonywania zawodu adwokata przez osobę, która adwokatem nie jest, nie znajduje uzasadnienia w przepisach powołanej ustawy. Podnoszący przez organ kierunek zmian w przepisach ustawy nie stanowi o zasadności prezentowanego przez organ stanowiska co do utożsamienia zakazu wykonywania przez adwokata zawodu adwokata przesłanką czyniącą niedopuszczalnym wpis na listę adwokatów. Gdyby zamiarem ustawodawcy było wyłączenie możliwości wpisu na listę adwokatów osoby, o której mowa w art. 4 b ust. 1 pkt 2 ustawy, to art. 65 i art. 68 ust. 4 nie miałyby tak kategorycznego i jednoznacznego w treści brzmienia. W tym stanie rzeczy Sąd chociaż podzielił stanowisko organu co do tego, iż małżonka skarżącego pełni funkcje dochodzeniowo-śledcze w rozumieniu art. 4 b ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, to jednak uznał, iż powyższa okoliczność z przyczyn wyżej wskazanych nie może stanowić przeszkody do uzyskania przez skarżącego wpisu na listę adwokatów. Sprzeciw wniesiony tylko z uwagi na tę okoliczność jest zatem sprzeciwem wniesionym z naruszeniem prawa. Zaskarżona decyzja jest zatem w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 a p.p.s.a. decyzją wadliwą. Z tego też względu Sąd skargę uwzględnił orzekając, jak w pkt 1 sentencji, w pkt 2 na podstawie art. 152 p.p.s.a.