I SA/Wa 1881/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Nowicka sędzia WSA Jerzy Siegień asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Ewelina Ryszka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi J.K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta W. z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...]; 2. stwierdza że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz J.K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania M.M. i J.K., postanowieniem z dnia [...] września 2006 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] o zawieszeniu z urzędu postępowania w sprawie o ustalenie odszkodowania za grunt położony w W. przy ul. [...] stanowiący działki nr [...], [...] i [...], objęte księgą wieczystą Kw nr [...], zajęty pod drogę publiczną. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2006 r. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie o ustalenie odszkodowania za grunt położony w W. przy ul. [...] stanowiący działki nr [...], [...] i [...], objęte księgą wieczystą Kw nr [...], zajęty pod drogę publiczną oraz wyznaczył R.K. dwumiesięczny termin na wystąpienie do sądu powszechnego z powództwem o ustalenie w trybie art. 189 KPC, czy umowy sprzedaży roszczeń o odszkodowanie zawarte pomiędzy R.K., a M.M. są ważne i skuteczne. W uzasadnieniu organ wskazał, że rozstrzygnięcie sprawy odszkodowania za przedmiotową nieruchomość i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia przez sąd powszechny zagadnienie wstępnego, którym w niniejszej sprawie jest kwestia ważności i skuteczności umów sprzedaży udziałów przysługujących R.K. w roszczeniu o odszkodowanie za przejęcie działek gruntu nr [...], [...] i [...] pod drogę publiczną. Organ ustalił bowiem, że aktem notarialnym Rep. A Nr [...] z dnia 22 sierpnia 2005 r. R.K. sprzedał M.M. z przysługującego mu roszczenia o odszkodowanie za udział wynoszący [...] części we współwłasności nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] i [...] stanowiącej działki nr [...], [...], [...] roszczenie o odszkodowanie za udział wynoszący [...] części we współwłasności opisanej wyżej nieruchomości. Następnie umową sprzedaży zawartą w formie pisemnej z notarialnie potwierdzonymi podpisami stron z dnia [...] września 2005 roku R.K. sprzedał M.M. kolejny udział [...] z przysługujących mu praw do odszkodowania, zaś umową sprzedaży zawartą w formie pisemnej z notarialnie potwierdzonymi podpisami stron z dnia [...] września 2005 r. R.K. sprzedał M.M. kolejny udział [...] z przysługujących mu praw do odszkodowania. Natomiast umową sprzedaży zawartą w formie pisemnej z notarialnie potwierdzonymi podpisami stron z dnia [...] października 2005 r. R.K. sprzedał M.M. kolejny udział [...] z przysługujących mu praw do odszkodowania. Na podstawie aneksu do umowy sprzedaży z dnia [...] października 2005 r. R.K. zbył na rzecz M.M. pozostały mu udział wynoszący [...] część przysługującego mu prawa do odszkodowania. Jednocześnie strony umowy oświadczyły, że mocą tej umowy R.K. zbył na rzecz M.M. prawa do odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Prezydent W. stwierdził jednak, że z kierowanego do Urzędu W. pisma R.K. z dnia 8 marca 2006 r. oraz treści protokołu przesłuchania strony z dnia 18 kwietnia 2006 r. wynika, że mimo zawartych umów sprzedaży nadal uznaje się on za stronę postępowania uprawnioną do uzyskania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Zdaniem organu należało więc uznać, że R.K. zakwestionował ważność i skuteczność zawartych umów sprzedaży roszczeń. Z uwagi na to, że organ administracji publicznej nie jest właściwy do dokonania ustaleń w tym zakresie R.K. został zobowiązany do wystąpienia w terminie dwóch miesięcy z powództwem do sądu powszechnego o wydanie orzeczenia ustalającego, czy przedmiotowe umowy sprzedaży roszczeń zawarte pomiędzy R.K., a Panem M.M. są ważne i skuteczne. Od powyższego postanowienia zażalenie wniósł J.K. – poprzedni współwłaściciel przejętej przez Miasto W. nieruchomości. W uzasadnieniu podniósł, że sprawa przysługującego mu udziału w odszkodowaniu winna być odrębnie załatwiona, ponieważ inny uprawniony do odszkodowania nie może ponosić konsekwencji za postępowanie R.K. i wynikłą stąd zawiłość dotyczącą przysługującego mu udziału w tymże odszkodowaniu. Od powyższego postanowienia zażalenie wniósł również M.M.. W uzasadnieniu podniósł, że zawieszenie postępowania byłoby zasadne w sytuacji, gdyby R.K. z własnej inicjatywy wystąpił do sądu o unieważnienie umów sprzedaży roszczeń o odszkodowanie i zawieszenie z tej przyczyny postępowania administracyjnego do czasu rozstrzygnięcia tej kwestii przez sąd. W ocenie wnoszącego zażalenie zawieszenie postępowania świadczy o uchylaniu się organu od wydania w sprawie decyzji oraz zmierza do wywołania procesowego konfliktu pomiędzy stronami zawartych umów sprzedaży roszczeń. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] września 2006 r. utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2006 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że, zgodnie z art. 30 § 4 KPA w sprawach dotyczących praw zbywalnych w razie zbycia prawa w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. W ocenie Wojewody wobec tego że wywłaszczonym, uprawnionym do odszkodowania w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), a zarazem zbywcą udziałów w roszczeniu o odszkodowanie był R.K. wymaga ustalenia, czy przysługujące zbywcy roszczenie odszkodowawcze i prawo do wypłaty odszkodowania, jako prawa przenaszalne (zbywalne), przysługuje nabywcy na podstawie zawartych w niniejszej sprawie umów. Ustalenie tego faktu może jednak nastąpić wyłącznie na drodze sądowej. Od powyższego postanowienia skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J.K. domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i zasądzenia od Wojewody [...] kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu podniósł, że postanowienie organu odwoławczego jest niezrozumiałe. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Na wstępie należy przypomnieć, że wojewódzkie sądy administracyjne sprawują w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Poddając takiej właśnie kontroli zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2006 r., Sąd doszedł do przekonania, że nie było wystarczających podstaw do obligatoryjnego zawieszenia postępowania w sprawie o przyznanie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną. W ocenie Sądu, za zbyt daleko idące należało uznać stanowisko Prezydenta W., że wyrażona przez R.K. wola kierowania do niego wszelkiej korespondencji, cofnięcie pełnomocnictw M.M. oraz wskazywanie numeru rachunku bankowego, na który ma być wypłacone odszkodowanie jest równoznaczne z zakwestionowaniem przez stronę ważności i skuteczności zawartych umów sprzedaży udziałów w roszczeniu o odszkodowanie. Subiektywne przeświadczenie R.K. o tym, że nie zbył wszystkich swoich udziałów w prawie do odszkodowania i w związku z tym nadal jest stroną w sprawie nie uprawniało organu do przyjęcia, że pomiędzy stronami umów: M.M., a R.K. istnieje spór co do ważności bądź skuteczności tychże umów. Przyjęcie przez organ pierwszej instancji takiego stanowiska było by zasadne, gdyby R.K. w sposób wyraźny oświadczył, że zamierza wystąpić bądź wystąpił z powództwem do sądu powszechnego o uznanie wyżej wymienionych umów za nieważne bądź bezskuteczne w stosunku do niego. Nie można również podzielić stanowiska Wojewody [...], że umowne przeniesienie roszczeń pomiędzy osobami fizycznymi w toku postępowania administracyjnego samo przez się jest okolicznością powodującą wystąpienie w sprawie "zagadnienia wstępnego", o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 KPA. W takiej sytuacji ma bowiem zastosowanie art. 30 § 4 KPA na podstawie którego przeniesienie praw zbywalnych, do których należy zaliczyć prawo do odszkodowania za nieruchomości przejęte pod drogę publiczną, powoduje, że nabywca wstępuje do postępowania administracyjnego w miejsce zbywcy z mocy prawa, bez potrzeby wydania w tej kwestii odrębnego aktu. Od daty przekazania praw na nabywcę przeszło więc uprawnienie do odszkodowania, a także przymiot strony toczącego się w sprawie postępowania administracyjnego. Utrata przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym przez zbywcę oznacza, iż nie może on żądać od organów administracji podejmowania jakichkolwiek czynności procesowych w kontynuowanym z udziałem następcy prawnego postępowaniu. Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z obowiązującą na gruncie stosunków cywilnoprawnych zasadą swobody umów (art. 3531 KC) strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Z zasady tej wynika, iż z zastrzeżeniem wyżej wymienionych ograniczeń to strony decydują w stosunkach zobowiązaniowych, o tym z kim zawrzeć umowę, jakiej treści, w jakiej formie i jakiego typu oraz kiedy ją zmienić lub rozwiązać. Kontynuacją tej zasady na gruncie postępowania cywilnego jest zasada dyspozycyjności (rozporządzalności), z której wynika, że w zasadzie od woli podmiotów prawa cywilnego zależy podejmowanie działań zmierzających do ochrony naruszonego lub zagrożonego prawa poprzez wytoczenie powództwa. Biorąc powyższe pod uwagę należało więc uznać, że organy administracji publicznej nie były uprawnione do ingerowania w istniejące między zbywcą, a nabywcą stosunki prawne, z uwagi na brak ujawnienia się pomiędzy stronami w postępowaniu odszkodowawczym sporu o ważność lub skuteczność umów sprzedaży roszczeń. Takie działanie organów świadczy o tym, że zawieszenie postępowania administracyjnego nastąpiło z naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 w związku z art. 12 § 1 KPA, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.