I SA/Wa 1397/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska sędzia NSA Joanna Banasiewicz WSA Jolanta Zdanowicz (spr.) Protokolant Bożena Dąbkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] w Krakowie na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę I SA/Wa 1397/04 UZASADNIENIE Minister Infrastruktury decyzją dnia [...] lipca 2004 r., nr [...] po rozpoznaniu odwołania uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2003 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego K. z dnia [...] lipca 1985 r. o wywłaszczeniu za odszkodowaniem [...] części nieruchomości wchodzącej w skład zabytkowego zespołu [...], oznaczonej jako działka nr [...], [...] i [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał następujący stan faktyczny i prawny: Decyzją Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego K. z dnia [...] lipca 1985 r., nr [...] wywłaszczono za odszkodowaniem [...] części nieruchomości wchodzącej w skład zabytkowego zespołu [...] oznaczonej jako działka nr [...], [...] i [...] stanowiącej własność S. Z. - nieznanego z miejsca pobytu. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji wystąpili spadkobiercy byłego właściciela, tj. I. C., K. M., J. S., R. K., K. K. zarzucając, iż orzekała ona o wywłaszczeniu osoby nie żyjącej, a okoliczność ta znana była organowi administracyjnemu w chwili wydawania tej decyzji. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2003 r. odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. W uzasadnieniu organ wojewódzki stwierdził, iż wskazanie właściciela nastąpiło na podstawie zaświadczenia PBN w K., bowiem spadkobiercy zmarłego właściciela nie przeprowadzili postępowania spadkowego i nie ujawnili swoich praw w księdze wieczystej. Od wyżej wymienionej decyzji Wojewody [...] odwołali się spadkobiercy. Skarżący nie zgadzają się z ustaleniami organu wojewódzkiego, podnosząc ponadto, iż kwestionowana decyzja nie istnieje w obrocie prawnym, wywłaszczenie było niedopuszczalne, wydana została przez niewłaściwy organ, oraz przede wszystkim została skierowana do osoby zmarłej z pominięciem spadkobierców. Badając sprawę organ odwoławczy stwierdził, w oparciu o akta, że celem wywłaszczenia było zapobieżenie dewastacji nieruchomości zabytkowej "[...]" w K. Wywłaszczenia dokonano na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Wywłaszczenie w przedmiotowej sprawie dopuszczał także przepis art. 33 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury i muzeach, który stanowił samoistną przesłankę i na którą powołuje się także kwestionowana decyzja. Przedmiotowa nieruchomość została wpisana do rejestru zabytków już w 1930 r., natomiast w okresie wywłaszczenia, ze względu na brak opieki popadła w rujnację i wymagała konserwacji. W takich przypadkach na przejęcie nieruchomości zezwalał art. 33 wyżej wymienionej ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. Organ odwoławczy nie uznał słuszności argumentu niewłaściwości organu wydającego kwestionowaną decyzję. W 1975 r. została przeprowadzona reforma podziału administracyjnego kraju, a w związku z tym kompetencje zniesionych organów stopnia powiatowego zostały przekazane innym organom administracji państwowej. Zgodnie z art. 37 § 3 ustawy z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych, zadania i uprawnienia z zakresu administracji państwowej należące do organów miast stanowiących powiaty przejęły dzielnicowe organy administracji w tych miastach, które podzielone były na dzielnice. K. był takim miastem, a zatem uprawniony w sprawach indywidualnych z zakresu administracji państwowej był organ dzielnicowy, a nie jak wskazuje odwołujący - wojewoda. Badając decyzję Wojewody, który stwierdził, że wskazanie w decyzji wywłaszczeniowej jako właściciela S. Z. - nieznanego z miejsca pobytu nie stanowiło rażącego naruszenia prawa, lecz omyłkę organu, Minister Infrastruktury wskazał, iż nieuwzględnienie informacji, że dawny właściciel nie żyje i że nie przeprowadzono postępowania spadkowego, przyznanie mu odszkodowania i jednoczesne pominięcie w rozdzielniku decyzji kuratora spadku, rażąco naruszało art. 23 ust. 1 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. (nie jest bowiem możliwe odjęcie prawa własności osobie zmarłej i przyznanie jej odszkodowania, a błąd taki nie może być uznany za omyłkę). Organ odwoławczy za słuszny uznał pogląd, iż kwestionowana decyzja nie może funkcjonować w obiegu prawnym, jednakże z innych powodów niż wskazuje odwołujący. W stosunku do kwestionowanej decyzji zostało bowiem wznowione postępowanie i wydana została ostateczna decyzja Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego K. z dnia [...] listopada 1986 r. o uchyleniu części kwestionowanej decyzji z dnia [...] lipca 1985 r. oraz następnie kolejna decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego K. z dnia [...] grudnia 1987 r. orzekająca o odszkodowaniu. Wznowienie postępowania nastąpiło ze względu na pominięcie w decyzji wywłaszczeniowej kuratora spadku po S. Z. Wznowienie następuje w odniesieniu do całego postępowania i w przypadku zaistnienia przesłanek wznowienia następuje uchylenie dotychczasowej decyzji i jednoczesne wydanie nowej decyzji rozstrzygającej, która zastępuje dotychczasową już uchyloną. W przedmiotowej sprawie organ wojewódzki dokonując oceny legalności i orzekając osobno o każdej z wyżej wymienionych decyzji nieprawidłowo rozdzielił jedno postępowanie zakończone różnymi decyzjami, które nie mogą być oceniane osobno. W przedmiotowej sprawie postępowanie winno być prowadzone jednocześnie i zakończone jedną decyzją rozstrzygającą, co do wszystkich powiązanych ze sobą decyzji. Organ odwoławczy przyjmując konieczność przeprowadzenia w tej sprawie postępowania wyjaśniającego dotyczącego całości postępowania oraz wyrażoną w art. 15 kpa zasadą dwuinstancyjności uchylił decyzję Wojewody i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Skargę na powyższą decyzję wniosło Stowarzyszenie [...] nie zgadzając się ustaleniami organu. Zdaniem skarżącego decyzja Ministra narusza art. 107, 138 § 2 kpa, a także art. 16 i 156 § 1 pkt 2 kpa oraz naraża na stratę Skarb Państwa, który poniósł ogromne nakłady finansowe na zabezpieczenie i odbudowę zespołu [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Ocena działalności organów administracji publicznej, dokonywana przez sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Przedmiotowa skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 50 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Interes prawny ma charakter materialnoprawny, oparty więc jest na normach administracyjnego prawa materialnego, gdzie musi istnieć norma prawa przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu możliwość wydania określonego aktu. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać skutecznej czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania (art. 28 kpa). Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Przymiotu strony nie wykazuje natomiast osoba, która swój udział w postępowaniu administracyjnym opiera na potrzebie ochrony lub zaspokojenia interesu publicznego (wyrok NSA z dnia 21 maja 1999 r. I SA 1456/98). Interes faktyczny nie tworzy legitymacji procesowej. Legitymację do wniesienia skargi do sądu administracyjnego ma z racji interesu prawnego strona postępowania administracyjnego. Skarżący w przedmiotowej sprawie to Stowarzyszenie powstałe z inicjatywy intelektualistów i twórców i prowadzące w zespole [...] otwartą działalność edukacyjną i kulturalną. W aktach administracyjnych znajduje się akt notarialny z dnia [...] marca 2001 r. i z dnia [...] września 1996 r., mocą których Gmina K. będąca właścicielem tej nieruchomości ustanowiła prawo użytkowania części tej nieruchomości na rzecz Stowarzyszenia [...] a z przeznaczeniem na propagowanie twórczości artystycznej i współpracy kulturalnej. Stosownie do treści art. 244 § 1 kc użytkowanie należy do ograniczonych praw rzeczowych tzw. praw na rzeczy cudzej. Zgodnie z art. 252 kc treścią prawa użytkowania jest używanie cudzej rzeczy i pobieranie jej pożytków. Z tego rodzaju prawa nie można wyprowadzić interesu prawnego stanowiącego o istnieniu uprawnienia do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Okoliczność dopuszczenia przez organ administracji publicznej jakiejś osoby do udziału w postępowaniu przezeń prowadzonym nie czyni z niej automatycznie strony tego postępowania w rozumieniu art. 28 kpa. O tym bowiem, czy jest się stroną danego postępowania administracyjnego, nie decyduje sama wola czy subiektywne przekonanie danej osoby bądź dopuszczenie jej przez organ do udziału w nim, ale okoliczność, czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danej osoby jako "interes prawny" (vide wyrok NSA z 10 sierpnia 2001 r. I SA 511/00, wyrok NSA z 13 marca 2001 r. I SA 2312/99). Skoro zatem skarżący musi mieć w złożeniu skargi interes prawny rozumiany jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków, a zaskarżonym aktem, czyli skarga musi dotyczyć tylko jego "własnej sprawy administracyjnej", a sytuacja taka jak już wyżej wykazano nie dotyczy Stowarzyszenia [...], przedmiotowa skarga jako złożona przez osobę nieuprawnioną podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.