VI SA/Wa 425/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2005r. sprawy ze skargi C. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia patentu oddala skargę Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] stycznia 1999 r. nr [...] udzielił na rzecz C., zwanej "skarżącym", patent pn. "Płyta budowlana i zespół płyt budowlanych do stosowania na budowach", z pierwszeństwem od dnia [...] marca 1994 r. Jednocześnie w świetle tej decyzji warunkiem udzielenia patentu było uiszczenie opłaty w wysokości 360 zł za I okres ochrony, obejmujący 1-5 rok ochrony. Wspomniana opłata została zapłacona. Decyzją z dnia [...] listopada 1999 r. nr [...]Urząd Patentowy RP orzekł o wygaśnięciu przedmiotowego patentu z dniem [...] marca 1999 r., a to wobec zalegania przez skarżącego z opłatą za II okres ochrony (6-8 rok). Podstawę prawną tej decyzji stanowił przepis art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117 ze zm.). W myśl tego przepisu Urząd Patentowy wyda decyzję o wygaśnięciu patentu w przypadku zalegania z opłatą ponad sześć miesięcy. Jednakże w następstwie wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia opłaty, połączonego z jej wniesieniem, postanowieniem Urzędu Patentowego z dnia [...] marca 2000 r. uwzględniono wniosek skarżącego. Kolejny III okres ochrony (obejmujący 9-10 rok) rozpoczął się z dniem [...] marca 2002 r. Skarżący nie uiścił wymaganej opłaty za ochronę patentową. Stąd, decyzją Urzędu Patentowego z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...], orzeczono o wygaśnięciu patentu z dniem [...] marca 2002 r. Decyzja została wydana na podstawie powołanego art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o wynalazczości w związku z art. 315 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2001 r. Nr 49, poz. 508 ze zm.), zwanej p.w.p. Stosownie do art. 315 ust. 2 tej ustawy do stosunków prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Pismem z dnia [...] grudnia 2002 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia opłaty za 9-10 rok ochrony, wnosząc jednocześnie stosowną opłatę ze zwyżką 30% (łącznie kwotę 1.200 zł). Rozpoznając wniosek skarżącego w trybie ponownego rozpatrzenia sprawy decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...]Urząd Patentowy utrzymał w mocy swą wcześniejszą decyzję z dnia [...] listopada 2002 r., orzekającą wygaśniecie omawianego patentu. Jako podstawę prawną decyzji Urząd Patentowy wskazał przepisy art. 90 ust. 1 pkt 3 i art. 224 ust. 4 p.w.p. Zgodnie z art. 90 ust. 1 pkt 3 patent wygasa na skutek nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty okresowej. Natomiast w świetle art. 224 ust. 2 p.w.p. opłaty za dalsze okresy ochrony są uiszczane z góry, nie później niż w dniu, w którym upływa poprzedni okres ochrony. Zgodnie zaś z art. 224 ust. 4 p.w.p. opłaty, o których mowa w ust. 2, można uiszczać również w terminie sześciu miesięcy po upływie terminu określonego w ust. 2, przy równoczesnym uiszczeniu opłaty dodatkowej w wysokości 30% opłaty należnej. Termin ten nie podlega przywróceniu. Według ustaleń Urzędu Patentowego sporna opłata za III okres ochrony wynalazku (9 i 10 rok) nie wpłynęła ani przed upływem II okresu (6 - 8 rok), tj. przed dniem [...].03.2002 r., ani też w wyżej wskazanym sześciomiesięcznym terminie, tj. ostatecznie do dnia [...] września 2002 r. Z tych względów patent wygasł z mocy prawa z dniem upływu II okresu ochrony, tj. [...] marca 2002 r. Okoliczność ta zobowiązywała Urząd Patentowy do wydania decyzji w przedmiocie wygaśnięcia tego patentu (art. 90 ust. 2 p.w.p.). Jednocześnie, jak to stwierdził Urząd Patentowy, za poprzednie okresy ochrony opłata za I okres została wniesiona w dniu [...] maja 1999 r., natomiast wniesienie opłaty za II okres ochrony nastąpiło w dniu [...] grudnia 1999 r., a to w związku z przywróceniem terminu do jej uiszczenia. Obie wskazane opłaty nie zostały uiszczone jednocześnie. Z tych względów Urząd Patentowy nie zgodził się ze stanowiskiem pełnomocnika skarżącego o uiszczeniu w wymaganym terminie opłaty za III okres ochrony wynalazku. Urząd Patentowy RP nie podzielił stanowiska pełnomocnika skarżącego o możliwości przywrócenia terminu do uiszczenia opłaty za III okres ochrony wynalazku z powołaniem się na przepis § 21 ust. 8 w związku z ust. 3 w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 kwietnia 1993 r. w sprawie postępowania spornego i odwoławczego oraz opłat związanych z ochroną wynalazków i wzorów użytkowych (Dz. U. Nr 36, poz. 160 ze zm.) w związku z art. 315 ust. 2 p.w.p., gdyż obecnie obowiązujące przepisy nie przewidują już takiej możliwości. W szczególności, w świetle powołanego art. 224 ust. 4 p.w.p., opłaty za dalsze okresy ochrony można uiszczać również w terminie sześciu miesięcy po upływie terminu płatności; termin ten nie podlega przywróceniu. Wspomniany termin, jak podkreślił Urząd Patentowy, należy do terminów prawa materialnego i wobec tego nie podlega przywróceniu bez względu na przyczynę jego uchybienia. Wobec upływu omawianego terminu po dniu wejścia w życie ustawy Prawo własności przemysłowej, w omawianej kwestii obowiązują przepisy tej ustawy, nie zaś poprzednio obowiązujące regulacje, na które powołał się skarżący. W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący zarzuca naruszenie prawa w przyjęciu stanowiska, iż w sprawie mają zastosowanie powołane przez Urząd Patentowy przepisy ustawy Prawo własności przemysłowej. W tej mierze, zdaniem skarżącego, obowiązywały przepisy ustawy o wynalazczości, które dopuszczały możliwość przywrócenia terminu do wniesienia opłat za ochronę patentową. Ponadto zarzucił naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., a to z uwagi na nieumożliwienie skarżącemu wzięcia czynnego udziału w postępowaniu przed Urzędem Patentowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem powyższych kryteriów skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż w zaskarżonej decyzji nie można dopatrzyć się naruszenia prawa, przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy (por. art. 145 § 1 pkt 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej p.p.s.a.). Istota sprawy sprowadza się do zagadnienia ustalenia stanu prawnego mającego zastosowanie w niniejszej sprawie w kwestii terminów wnoszenia opłat za kolejne okresy ochrony i skutków prawnych związanych z uchybieniem takiego terminu, w sytuacji gdy zgłoszenie wynalazku do ochrony patentowej i termin za I i II okres ochrony upływał pod rządem ustawy o wynalazczości, zaś termin niewniesionej opłaty za III okres ochrony upływał w okresie obowiązywania ustawy Prawo własności przemysłowej. Kwestię obowiązywania norm w czasie normuje w szczególności art. 315 p.w.p. Przepisy art. 315 p.w.p. budzą wątpliwości interpretacyjne, na co zwrócono uwagę zarówno w piśmiennictwie (por. U. Promińska, Przepisy intertemporalne w zakresie znaków towarowych; PPH 2004/1/21 oraz I. Wiszniewska, Znaki towarowe w prawie własności przemysłowej; PPH 2001/12/1), jak i orzecznictwie (por. wyrok SN z dnia 28 października 2004 r., V CK 139/04; LEX nr 146350). Sąd opowiada się za rozszerzającą wykładnią przepisów art. 315 ust. 1 i 2 p.w.p. na rzecz obowiązywania przepisów ustawy Prawo własności przemysłowej. W szczególności przepisy tej ustawy, o ile nic innego nie wynika z wyraźnego przepisu prawa, powinny stanowić podstawę do rozstrzygania o skutkach zdarzeń prawnych powstałych już po wejściu w życie wspomnianej ustawy, chociażby nawet prawo wyłączne powstało pod rządem poprzednio obowiązujących przepisów. I tak, na dzień wejścia w życie tej ustawy (22 sierpnia 2001 r.) skarżący, stosownie do przepisu art. 315 ust. 1 p.w.p., posiadał patent na wynalazek "Płyta budowlana i zespół płyt budowlanych do stosowania na budowach", gdyż wywiązał się z obowiązku wynikającego z poprzednio obowiązujących przepisów w zakresie uiszczenia opłat za I i II okres ochrony. Zgodnie z art. 315 ust. 2 p.w.p. do stosunków prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Zatem, a contrario, do stosunków prawnych powstałych po wejściu w życie ustawy Prawo własności przemysłowej, stosuje się przepisy tej ustawy. Niewniesienie pod rządem ustawy Prawo własności przemysłowej opłaty za dalszy okres ochrony patentowej wynalazku jest zdarzeniem prawnym, z którym ustawa ta wiąże skutki prawne. Jeżeli opłata za kolejny okres ochrony nie została uiszczona w terminie dodatkowym, nie później niż 6 miesięcy, licząc od dnia w którym upływa poprzedni okres ochrony (art. 90 ust. 1 pkt 3 i art. 224 ust. 4 p.w.p.), ustawa z mocy prawa przewiduje skutek wygaśnięcia patentu. Ponadto ustawa Prawo własności przemysłowej nie przewiduje możliwości przywrócenia uchybionego terminu, co wynika z wyraźnego brzmienia art. 224 ust. 4 p.w.p. Reasumując, nie narusza prawa, nie uwzględniająca wniosku uprawnionego z patentu o przywrócenie terminu do wniesienia opłaty za ochronę wynalazku, decyzja Urzędu Patentowego o wygaśnięciu patentu na wynalazek, podjęta na podstawie art. 90 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 90 ust. 2 p.w.p., w następstwie nieuiszczenia przez uprawnionego opłaty za ochronę wynalazku najpóźniej w terminie, o którym mowa w art. 224 ust. 4 p.w.p., w odniesieniu do wynalazku, na który uprawniony uzyskał patent pod rządem ustawy o wynalazczości. Można dodać, iż przepis art. 224 ust. 4 p.w.p. jest zgodny z art. 5 ust. 2 bis Konwencji paryskiej o ochronie własności przemysłowej (Dz. U. z 1975 r. Nr 9, poz. 51). W świetle tego przepisu państwa będące członkami Związku mogą przewidzieć przywrócenie patentów na wynalazki, które wygasły wskutek nieuiszczenia opłat. Sąd nie znalazł również podstaw do uwzględnienia zarzutu skarżącego w przedmiocie pozbawienia go prawa do czynnego uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym. Ustawa Prawo własności przemysłowej nie obliguje bowiem Urzędu Patentowego do wyznaczenia rozprawy w sprawie toczącej się w postępowaniu administracyjnym. Natomiast taki wymóg obowiązuje w odniesieniu do spraw toczących się w trybie spornym (art. 2553 ust. 1 p.w.p.). Poza tym skarżący w postępowaniu przed Urzędem Patentowym miał pełną możliwość złożenia pisemnych wyjaśnień, z czego skorzystał, zaś ewentualna (fakultatywna) rozprawa przed Urzędem Patentowym nie miałaby wpływu na treść rozstrzygnięcia. W tym stanie sprawy skarga podlega oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.)