I OSK 752/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska (spr.), Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek, Zbigniew Rausz, Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2005r. sygn. akt I SA 2455/03 w sprawie ze skargi Prezydenta Miasta Łodzi na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie komunalizacji mienia 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz Prezydenta Miasta Łodzi kwotę 120 zł (sto dwadzieścia) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 stycznia 2005 r. sygn. akt I SA 2455/03 uchylił zaskarżoną przez Prezydenta Miasta [...] decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] nr [...], w przedmiocie komunalizacji mienia. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy: Zaskarżoną decyzją Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, po rozpatrzeniu odwołania A. i K. G. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa przez Gminę Miejską [...] prawa własności zabudowanej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], w obrębie P-18, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 67/8, uregulowanej w Księdze Wieczystej nr 86727, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr 49929, uchyliła zaskarżoną decyzję w całości i odmówiła stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę Miejską [...] prawa własności powyżej opisanej nieruchomości. W uzasadnieniu Komisja wskazała, że sporna działka nr 67/8 została utworzona po dniu 27 maja 1990 r. Na mapie sytuacyjnej obejmującej tę działkę znajduje się adnotacja, że podział poprzednio istniejącej działki nr 67/3, z której powstała działka nr 67/8 został zatwierdzony dopiero decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia 30 stycznia 1995 r., a więc znacznie po dniu 27 maja 1990 r. Nie mogą więc mieć zastosowania do działki nr 67/8 ani przepisy art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), stanowiące, że komunalizacja mienia w tym trybie powoduje, z mocy samej ustawy, przejście prawa własności mienia objętego przepisem z dniem – właśnie – 27 maja 1990 r., ani przepisy obowiązujące przed wskazanym dniem, dotyczące ustanawiania prawa zarządu nieruchomościami. W ocenie Komisji stan faktyczny i prawny pozwalał na przyjęcie, iż odwołujący się A. i K. G. mieli interes prawny w złożeniu odwołania od niekorzystnej dla nich decyzji pierwszoinstancyjnej i tym samym uprawnienie do uczestnictwa w tym postępowaniu w charakterze stron. Od powyższej decyzji złożył skargę Prezydent Miasta [...] zarzucając jej naruszenie art. 129 § 1 k.p.a. w związku z art. 28 oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Prezydent Miasta [...] podniósł, że osoby fizyczne nie są stroną postępowania komunalizacyjnego, lecz tylko Skarb Państwa jako właściciel minia i gmina, która to mienie posiada. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając skargę stwierdził, że dokonana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ocena prawna nie dawała podstaw do uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] i odmowy stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa przez Gminę Miasto [...] z dniem 27 maja 1990 r. własności stanowiącej mienie ogólnonarodowe, położonej w [...] przy ul. [...]. W ocenie Sądu, pojęcie strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. może być wyprowadzone tylko, z przepisów prawa materialnego, czyli z konkretnej normy prawnej, która stanowi podstawę do ustalenia istnienia interesu lub obowiązku danego podmiotu. W orzecznictwie administracyjnym – wskazał Sąd – utrwalony jest pogląd, że stronami postępowania prowadzonego w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., co do zasady są Skarb Państwa i właściwa gmina. Aby uznać inny podmiot za stronę przedmiotowego postępowania niezbędne jest wskazanie jego interesu prawnego do udziału w tym postępowaniu. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa nie wykazała, z jakiego przepisu wynika interes prawny małżonków K. i A. G. do uczestnictwa jako strony w przedmiotowym postępowaniu, stwierdzając jedynie ogólnie, że pozwalał na to stan faktyczny i prawny sprawy. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie znajduje też uzasadnienia prawnego stanowisko Komisji, zgodnie z którym skutki przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. mogą dotyczyć składników tylko w ich stanie ewidencyjnym istniejącym w dniu 27 maja 1990 r. Dokonanie zmian w ewidencji gruntów po dniu 27 maja 1990 r. w stosunku do nieruchomości nabytych przez gminę z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. nie stanowi przeszkody do stwierdzenia nabycia mienia z mocy prawa. Podział nieruchomości na kilka nowych nieruchomości wywołuje między innymi skutek prawny w postaci zmiany danych identyfikacyjnych tej nieruchomości, w związku z innym określeniem jej granic zewnętrznych. Zmiana oznaczeń ewidencyjnych nieruchomości dokonana po dniu 27 maja 1990 r. nie oznacza, że nieruchomość taka traci status mienia podlegającego komunalizacji, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Jest to bowiem to samo mienie lub, tak jak w niniejszej sprawie, część tego mienia, tylko inaczej oznaczona w ewidencji gruntów i budynków oraz w księdze wieczystej. Powołanie nowych oznaczeń w decyzji stwierdzającej nabycie, jak trafnie zdaniem Sądu podniósł Prezydent Miasta [...], jest niezbędne, decyzja ta stanowi, bowiem podstawę wpisu prawa własności do ksiąg wieczystych oraz do ewidencji gruntów i budynków. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając naruszenie art. 28 k.p.a. w związku z art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przez przyjęcie, że małżonkowie A. i K. G. posiadający prawnorzeczowy tytuł do działki nr 67/8 w postaci prawa jej własności, nie mają według Sądu interesu prawnego do występowania w niniejszej sprawie, ani w konsekwencji tego nie przysługują im prawa stron w tym postępowaniu. Uchybienie to zdaniem skarżącego wypełnia również normę określoną w art. 183 § 2 pkt 5 cytowanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., gdyż ewentualne uprawomocnienie się zaskarżonego wyroku pozbawiłoby te strony możności obrony swoich praw z uwagi na skutki wynikające z art. 170 tej ustawy. Ponadto Komisja zarzuciła naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. oraz art. 174 pkt 1 i 2 Prawa o postępowaniu administracyjnymi przez przyjęcie, że działka nr 67/8 utworzona po dniu 27 maja 1990 r., a stanowiąca wówczas część innej większej działki Nr 67/3, mogła podlegać skomunalizowaniu z mocy prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzut skargi kasacyjnej odnoszący się do nieprawidłowego uznania przez Sąd I instancji, iż A. i K. G. nie mieli przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym jest zasadny. Bezsporne bowiem jest, iż są oni aktualnie właścicielami przedmiotowej nieruchomości. Trudno zatem uznać, iż nie mają oni interesu prawnego w postępowaniu dotyczącym ich własności. Słusznie wskazał Sąd I instancji, iż stroną postępowania komunalizacyjnego jest Skarb Państwa i właściwa gmina. Nie wyklucza to jednak udziału innych podmiotów, jeżeli przysługuje im tytuł własności do przedmiotowej nieruchomości. Interes prawny właściciela nieruchomości wynika zaś z podstawowych zasad konstytucyjnych. Natomiast nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 ww. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające... Jak słusznie podniesiono w skarze kasacyjnej komunalizacja mienia następuje w stanie faktycznym i prawnym istniejącym w dniu 27 maja 1990 r. Z tym bowiem dniem nastąpiło, w określonych sytuacjach, z mocy prawa przejście własności mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę. Decyzja wojewody potwierdza jedynie ten stan. Potwierdza stan co do takiego mienia, które istniało w tym dniu. W niniejszej sprawie przedmiotem komunalizacji jest mienie stanowiące nieruchomość. Nie budzi wątpliwości, że mienie to istniało w dniu 27 maja 1990 r. Fakt, że mienie (nieruchomość) po dniu 27 maja 1990 r. uległo podziałowi i innemu oznaczeniu geodezyjnemu nie powoduje, iż wykluczona jest jego komunalizacja. Jeżeli istnieją ustawowe przesłanki do jego komunalizacji, to winna być wydana stosowna decyzja. Przy czym, niezbędne jest odniesienie się w tej decyzji do stanu istniejącego w dniu 27 maja 1990 r. Oznacza to bowiem, że komunalizacji nie podlega nieruchomość powstała po dniu 27 maja 1990 r. ale część nieruchomości istniejącej w tym dniu, która posiada stosowne nowe oznaczenia. Tak więc stanowisko Sądu I instancji, iż zmiana oznaczeń ewidencyjnych nieruchomości dokonana po dniu 27 maja 1990 r. nie oznacza, że nieruchomość taka traci status mienia podlegającego komunalizacji w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. jest prawidłowe i zasadnie zaskarżona decyzja, jako naruszająca powołany przepis prawa materialnego podlegała uchyleniu. W tej sytuacji uznając, iż wprawdzie zasadny jest zarzut skargi kasacyjnej odnoszący się do kwestii przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym, to wobec niezasadności drugiego zarzutu i prawidłowości wyroku Sądu I instancji w tym zakresie, skarga kasacyjna podlega oddaleniu. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 oraz 204 pkt 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.