VIII SA/Wa 106/07
WyrokWSA w Warszawie2007-04-12
Skład orzekający: Elżbieta Lenart, Marek Wroczyński, Artur Kot
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dłużnik zajętej wierzytelności, który wypłacił zobowiązanemu kwoty pomimo skutecznego zajęcia wierzytelności, może być uznany za osobę, która bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wypłata przez dłużnika zajętej wierzytelności kwot zobowiązanemu, pomimo skutecznego zajęcia wierzytelności i doręczenia zawiadomień o zajęciu, stanowi bezpodstawne uchylanie się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Wypłaty te, nawet jeśli dokonywane w celu ochrony interesów pracowników zobowiązanego lub zapewnienia ciągłości prac, nie zwalniają dłużnika z obowiązku przekazania środków organowi egzekucyjnemu, zwłaszcza gdy nie spełnił on warunków postawionych przez organ egzekucyjny dotyczących spłaty zajętej wierzytelności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Przedsiębiorstwa "[...]" sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W., które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. o określeniu wysokości nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty. Organ egzekucyjny skutecznie doręczył skarżącej pięć zawiadomień o zajęciu wierzytelności zobowiązanego. Skarżąca, powołując się na troskę o pracowników zobowiązanego i ciągłość prac, wypłaciła zobowiązanemu znaczne kwoty, zamiast przekazać je organowi egzekucyjnemu. Skarżąca kwestionowała zasadność zajęć i wysokość nieprzekazanej kwoty.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński, Asesor WSA Artur Kot /sprawozdawca/, Protokolant Mariola Pronobis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa "[...]" sp. z o.o. z siedzibą we W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Postanowieniem z [...] sierpnia 2006 r., działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej "K.p.a.") oraz na podstawie art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. - dalej "u.p.e.a.") po rozpatrzeniu zażalenia [...] Przedsiębiorstwa "[...]" Sp. z o. o. z siedzibą we W. (dalej: "skarżąca"), Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. (dalej: "organ egzekucyjny") z [...] maja 2006 r. w sprawie określenia wysokości nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty ([...] zł).
Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy powołał się na ustalenia faktyczne dokonane przez organ egzekucyjny. Z ustaleń tych wynika zaś, że w toku prowadzonego przeciwko A. K. (dalej: "zobowiązany") postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny skutecznie doręczył skarżącej Spółce pięć zawiadomień o zajęciu należnych zobowiązanemu wierzytelności w łącznej kwocie [...] zł z tytułu zapłaty za świadczone na jej rzecz usługi.
1. Zawiadomienie z [...] listopada 2005 r. o zajęciu kwoty [...] zł zostało doręczone skarżącej 21 listopada 2005 r.
2. Zawiadomienie z [...] grudnia 2005 r. o zajęciu kwoty [...] zł zostało doręczone skarżącej 30 grudnia 2005 r.
3. Zawiadomienie z [...] stycznia 2006 r. o zajęciu kwoty [...] zł zostało doręczone skarżącej 13 stycznia 2006 r.
4. Zawiadomienie z [...] lutego 2006 r. o zajęciu kwoty [...] zł zostało doręczone skarżącej 9 lutego 2006 r.
5. Zawiadomienie z [...] lutego 2006 r. o zajęciu kwoty [...] zł zostało doręczone skarżącej 17 lutego 2006 r.
Odpowiadając na pierwsze zawiadomienie o zajęciu wierzytelności, skarżąca wystąpiła do organu egzekucyjnego pismem z 30 listopada 2005 r. "z prośbą
o rozłożenie spłaty wymaganej kwoty na 3 lub 4 części, płatne na koniec każdego miesiąca" Oświadczyła jednocześnie, że jednorazowe wstrzymanie zapłaty zobowiązanemu kwoty [...] zł, stanowiącej równowartość "jednomiesięcznego przerobu", może spowodować wstrzymanie wykonywanych przez niego prac. Zostanie on bowiem pozbawiony środków finansowych niezbędnych do wypłaty pracownikom wynagrodzenia za pracę oraz zakup niezbędnych materiałów i narzędzi. To zaś może spowodować negatywne konsekwencje dla skarżącej (kary pieniężne za opóźnienia).
Organ egzekucyjny pismem z [...] grudnia 2005 r. wyraził zgodę na realizację zajęcia wierzytelności w kwocie [...] zł zgodnie z wnioskiem skarżącej, pod warunkiem, że należność zostanie uiszczona do dnia 31 marca 2006 r. oraz zostanie wskazana osoba (z podaniem nazwiska i stanowiska służbowego) odpowiedzialna
za realizację egzekwowanych należności. Poinformował jednocześnie dłużnika zajętej wierzytelności (skarżącą) o konsekwencjach niezrealizowania zajęcia w powyższym terminie, wskazując na art. 71b u.p.e.a.
Z uwagi na to, że skarżąca nie wywiązywała się ze swojej propozycji i nie dokonywała żadnych wpłat związanych z zajęciem wierzytelności, nie wskazała osoby odpowiedzialnej za realizację egzekwowanych należności, nie reagowała na kolejne zawiadomienia o zajęciu wierzytelności oraz na ponaglenie z [...] lutego 2006 r., organ egzekucyjny pismem z [...] marca 2006 r. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. S. M. o przeprowadzenie u skarżącej kontroli realizacji dokonanych zajęć wierzytelności, na podstawie art. 71a u.p.e.a. W wyniku przeprowadzonej kontroli ustalono, że skarżącej skutecznie doręczone zostały wszystkie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności. Członek zarządu skarżącej zobowiązał się w trakcie czynności kontrolnych do udzielenia odpowiedzi na zawiadomienia o zajęciu wierzytelności. Ustalono nadto, że pomimo doręczonych skarżącej zawiadomień o zajęciu wierzytelności, w okresie od 25 listopada 2005 r. do 26 marca 2006 r. wypłaciła ona zobowiązanemu w kilku transzach kwotę [...] zł. Do wypłaty na rzecz zobowiązanego pozostała skarżącej nadto kwota [...] zł. W trakcie czynności kontrolnych skarżąca złożyła wyjaśnienia dotyczące przyczyn odstąpienia od obowiązku przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu i wypłacenia zobowiązanemu kwoty [...] zł. Zdaniem skarżącej, jej działania spowodowane były troską o pracowników zobowiązanego oraz o zachowanie ciągłości wykonywanych przez niego prac, a w konsekwencji troską o ochronę jej interesów, zagrożonych karami za nieterminowe wykonanie powierzonych jej zleceń.
Mając na względzie ustalenia kontroli przeprowadzonej u dłużnika zajętej wierzytelności, brak jakichkolwiek wpłat na poczet zajętych wierzytelności oraz brak należytej reakcji ze strony skarżącej na dokonane zajęcia i ponaglenie z [...] lutego 2006 r., organ egzekucyjny postanowieniem z [...] maja 2006 r. określił skarżącej wysokość nieprzekazanych, zajętych wierzytelności ([...] zł).
Na postanowienie organu egzekucyjnego skarżąca wniosła zażalenie pismem
z 22 maja 2006 r. Stawiając zarzuty rażącego naruszenia art. 7 K.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz rozstrzygnięcie sprawy w sposób sprzeczny z interesem społecznym i słusznym interesem skarżącej, wystąpiła
o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia. Zdaniem skarżącej, organ egzekucyjny błędnie przyjął, że bezpodstawnie uchylała się od przekazania zajętej wierzytelności oraz celowo dopuściła do braku realizacji dokonanych zajęć. Zdaniem skarżącej, takich cech nie należało przypisywać jej działaniom. Powołując się
na korzystne dla skarżącej i zobowiązanego stanowisko organu egzekucyjnego
w sprawie jej wniosku o uiszczenie zajętych wierzytelności w trzech lub czterech ratach wywiodła, że nadal realizuje zajęcie pierwszej wierzytelności. Podniosła, że kolejne zajęcia dokonane zostały po wygaśnięciu wierzytelności dłużnika i z tej przyczyny są bezskuteczne. Wyraziła nadto pogląd, że środki pieniężne w łącznej kwocie [...] zł wypłaciła zobowiązanemu w okresie niewymagalności pierwszego zajęcia, z uwagi na jego prolongatę do 31 marca 2006 r. Skarżąca postawiła również zarzut "nieuwzględnienia faktu nieistnienia wierzytelności dłużnika ponad kwotę [...] zł w chwili dokonywania dalszych zajęć", a także zarzut nieuwzględnienia jej sytuacji gospodarczej w związku z realizowanymi przez zobowiązanego pracami i grożącymi jej konsekwencjami finansowymi w przypadku ich wstrzymania.
Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca podniosła, że z uwagi na pismo organu egzekucyjnego o możliwości przekazania zajętej wierzytelności w terminie do 31 marca 2006 r., błędny jest wniosek organu, iż dokonała na rzecz dłużnika nieuprawnionych wypłat, gdyż do czasu doręczenia jej kolejnych zawiadomień o zajęciach wierzytelności, tj. do 30 grudnia 2005 r. mogła ona wypłacać zobowiązanemu niezajęte środki (łącznie [...] zł w okresie od 25 listopada 2005 r. do 29 grudnia 2005 r.). Mogła również wypłacić na rzecz zobowiązanego kwotę [...] zł w dniu 30 grudnia 2005 r., gdyż zawiadomienie o zajęciu wierzytelności zostało jej doręczone w godzinach popołudniowych, a wypłaty dokonała w godzinach porannych. Sporne okazać się mogą zatem jedynie wypłaty dokonane przez skarżącą na rzecz zobowiązanego [...] stycznia 2006 r. ([...] zł) oraz [...] marca 2006 r. (w sumie [...] zł). Zdaniem skarżącej, nawet za te wypłaty nie ponosi ona jednak odpowiedzialności, gdyż prolongatę terminu płatności zajęcia pierwszej wierzytelności odnosiła również do kolejnych zajęć. Ponownie wskazała przy tym na swoją sytuację gospodarczą oraz zasady współżycia społecznego. Dodała, że to do zobowiązanego, a nie do niej organ egzekucyjny powinien skierować swoje zajęcia.
Reasumując, skarżąca stwierdziła, że w jej działaniach nie można dopatrzyć się znamion celowego i bezpodstawnego uchylania się od realizacji zajętych wierzytelności, co wynika z art. 71a § 9 u.p.e.a. Wyraziła nadto gotowość do dalszej realizacji pierwszego zajęcia, na poczet którego dokonała [...] maja 2006 r. wpłaty w wysokości [...] zł, w ramach "specjalnie na ten cel wstrzymanych dłużnikowi płatności". Kwestionuje natomiast obowiązek zapłaty pozostałych, wynikających z kolejnych zajęć kwot, gdyż w tym zakresie wierzytelności dłużnika wygasły i na dzień złożenia zażalenia nie istnieją.
Organ odwoławczy stwierdził, powołując się na art. 1a pkt 12, art. 71a § 1, art. 71b oraz art. 89 § 1 - 4 u.p.e.a., że zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego z [...] maja 2006 r. nie narusza przepisów postępowania lub przepisów prawa materialnego. Szczegółowo odnosząc się do postawionych przez skarżącą zarzutów i przytoczonej w zażaleniu argumentacji zauważył, że organ egzekucyjny przeprowadził prawidłowo postępowanie w sprawie. Dokonał wszystkich wymaganych czynności. Ponieważ skarżąca nie wywiązywała się ze swoich obowiązków związanych ze skutecznym doręczeniem jej zawiadomień o zajęciu wierzytelności, to należało określić jej wysokość nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty. Wyjaśnił jednocześnie, że organ egzekucyjny będzie mógł dochodzić od skarżącej tylko różnicy pomiędzy określoną w zaskarżonym postanowieniu kwotą oraz kwotą uiszczoną później przez skarżącą lub przez zobowiązanego (w okresie od 19 maja 2006 r. do 2 sierpnia 2006 r. skarżąca przekazała organowi egzekucyjnemu łącznie [...] zł). W świetle ustalonego
w sprawie stanu faktycznego, za niezasadne uznał stawiane przez skarżącą zarzuty. Zdaniem organu odwoławczego, skarżąca działała na szkodę wierzycieli, w imieniu których działał organ egzekucyjny. Bezpodstawnie uchylała się od przekazania organowi egzekucyjnemu zajętych wierzytelności. Interesy pracowników zobowiązanego chronione zaś były w mocy ustawy. Organ egzekucyjny uwzględnił sytuację gospodarczą skarżącej, o czym świadczy jego zgoda na przekazanie zajętej wierzytelności ([...] zł) we wskazanym przez nią terminie. Skarżąca nie wywiązała się jednak ze swojej propozycji co do terminu realizacji pierwszego zajęcia wierzytelności. Stosowne działania podjęła dopiero po wydaniu przez organ egzekucyjny postanowienia z [...] maja 2006 r. Dyrektor Izby Skarbowej zauważył,
że skuteczne było zajęcie wierzytelności przysługujących zobowiązanemu za wykonane na rzecz skarżącej prace, gdyż wierzytelności te istniały w czasie, gdy doręczano skarżącej pięć zawiadomień o ich zajęciu.
Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca, która pismem z 15 września 2007 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę
na ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie organu odwoławczego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła rażące naruszenie przepisów postępowania,
w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz rozstrzygnięcie sprawy w sposób sprzeczny zarówno z interesem społecznym, jak i jej słusznym interesem. Postawiła nadto zarzut naruszenia art. 71b u.p.e.a. poprzez uznanie, że skarżąca "bezpodstawnie" uchylała się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, gdy jej postępowanie takich znamion nie zawiera. Zdaniem skarżącej, zaskarżone postanowienie narusza art. 81 § 4 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie,
że zabezpieczone z mocy samej ustawy były interesy pracowników zobowiązanego, gdy realizacja spornych zajęć pozbawiłaby go w rzeczywistości możliwości wypłaty wynagrodzeń, gdyż zajęte środki trafiłyby wprost na rachunek organu egzekucyjnego. Naruszenie art. 7 § 3 u.p.e.a. spowodowane było zdaniem skarżącej zastosowaniem wobec niej środków egzekucyjnych, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym mógł być wykonany przez zobowiązanego. Dodatkowo postawiła zarzuty naruszenia art. 2, art. 7 i art.. 32 Konstytucji RP "poprzez nietraktowanie w ten sam sposób wszystkich podmiotów prowadzących działalność gospodarczą i utrudnianie skarżącemu prowadzenia takiej działalności oraz kierowanie do niego egzekucji
w sytuacji, gdy rzeczywiście zobowiązanym był (...) A. K.".
Skarżąca powtórzyła nadto w zasadzie, stawiane uprzednio w zażaleniu, zarzuty dotyczące błędnych w jej przekonaniu ustaleń faktycznych. Zauważyła, że istotne znaczenie dla sprawy ma zgoda organu egzekucyjnego na realizację zajęcia pierwszej wierzytelności w terminie do 31 marca 2006 r. Wypłacała bowiem zobowiązanemu niezajęte kwoty. Skarżąca powołała się przy tym na wpłaty dokonane na poczet pierwszego zajęcia po [...] maja 2006 r., tj. po wydaniu postanowienia przez organ egzekucyjny. Pozostałe zajęcia dokonane zostały jej zdaniem "po wygaśnięciu (nieistnieniu) wierzytelności dłużnika i jako takie były już bezskuteczne". Dodała,
ze organ odwoławczy nie dokonał weryfikacji jej twierdzeń dotyczących wypłaty kwoty [...] zł na poczet wynagrodzeń dla pracowników zobowiązanego. Zauważyła nadto, że organy nie dokonały żadnych ustaleń co do ewentualnych wpłat dokonanych przez A. K. na poczet dochodzonych zobowiązań. Zdaniem skarżącej, organ odwoławczy bezpodstawnie uznał, że przekazana organowi egzekucyjnemu kwota [...] zł była kwotą dalszych i nowych zobowiązań skarżącej wobec zobowiązanego. W związku z powyższym wystąpiła o uchylenie w całości zaskarżonych postanowień. Uzasadniając swoje stanowisko powtórzyła w zasadzie prezentowaną w trakcie postępowania administracyjnego argumentację.
Odpowiadając na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Zarzuty postawione przez skarżąca uznał za niezasadne, szczegółowo uzasadniając swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
I. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku postanowień) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - powoływanej dalej jako "u.p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Sąd, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem wskazanych przez skarżącą lub innych przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygniecie. Nie dopatrzył się też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia.
II. Podkreślenia na wstępie wymaga, że kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie poddane zostały postanowienia w sprawie określenia dłużnikowi zajętej wierzytelności nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty, wydane na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. Z dyspozycji tego przepisu wynika, że jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, iż dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Zgodnie z art. 71b u.p.e.a., postanowienie wydane na podstawie art. 71a § 9 może stanowić dla organu egzekucyjnego, który dokonał u dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia wierzytelności, podstawę wystawienia tytułu wykonawczego
i ściągnięcia nieprzekazanej organowi kwoty.
Kluczowe znaczenie w rozpoznawanej sprawie należy przypisać temu, czy skarżąca (dłużnik zajętej wierzytelności), bezpodstawnie uchylała się od przekazania zajętych wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Bezsporne bowiem jest, że skarżącej prawidłowo doręczone zostały zawiadomienia o zajęciu wierzytelności przysługujących zobowiązanemu, do majątku którego prowadzone było postępowanie egzekucyjne.
W pierwszej jednak kolejności rozważyć należy, czy istniały te wierzytelności. Skarżąca twierdzi bowiem, że organ egzekucyjny dokonał skutecznego zajęcia wierzytelności tylko pierwszym zawiadomieniem. Podnosi również, że działała na rzecz pracowników zobowiązanego, co również uzasadnia jej zdaniem zarzut, iż niezasadnie organy uznały, że bezpodstawnie uchylała się od przekazania organowi egzekucyjnemu zajętych wierzytelności.
III. W ocenie Sądu, twierdzenie skarżącej w tym zakresie należy uznać za gołosłowne. W wyniku kontroli ustalono bowiem bezspornie, że skarżąca w okresie od 25 listopada 2005 r. do 26 marca 2006 r. wypłaciła zobowiązanemu łącznie [...] zł. Organ egzekucyjny dokonał natomiast w okresie od 21 listopada 2005 r. do 17 lutego 2006 r. zajęcia wierzytelności pieniężnych na kwotę [...] zł, prawidłowo zawiadamiając o tym skarżącą doręczonymi jej pięcioma zawiadomieniami. Jednocześnie wezwał skarżącą, aby bez jego zgody nie uiszczała zobowiązanemu należnej od niej kwoty do wysokości egzekwowanej należności, lecz należną kwotę przekazała organowi egzekucyjnemu na pokrycie dochodzonych należności (art. 89 § 1 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 89 § 2 u.p.e.a., zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia
z tytułu tych dostaw, robót i usług. Nie ma zatem znaczenia dla sprawy, czy należności te powstały przed doręczeniem skarżącej zawiadomień o zajęciu wierzytelności, czy też powstały później. Ważne, że istniały, choćby przez krótki okres czasu, po skutecznym doręczeniu skarżącej zawiadomień o zajęciu wierzytelności zobowiązanego, przeciwko któremu prowadzone było postępowanie egzekucyjne. W tym miejscu warto przytoczyć pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 lipca 1972 r. (sygn. akt I CR 220/72, niepublikowany), iż doręczenie dłużnikowi zajętej wierzytelności wezwania,
o którym mowa w art. 89 § 2 u.p.e.a., wywołuje taki skutek, że nakłada obowiązek wstrzymania płatności długu uprawnionemu z tytułu uprzednio istniejącego zobowiązania, a uprawnionym wierzycielem staje się podmiot wymieniony w tytule wykonawczym.
Skoro po skutecznym zajęciu wierzytelności skarżąca wypłaciła zobowiązanemu kwotę [...] zł, a po wydaniu przez organ egzekucyjny postanowienia z [...] maja 2006 r. przekazała temu organowi kwotę [...] zł, to oczywiste jest, że dysponowała należnościami zobowiązanego o wartości znacznie przewyższającej wysokość egzekwowanej należności ([...] zł). Nie do zaakceptowania w tej sytuacji dla Sądu jest karkołomna argumentacja skarżącej, która nadużywając przyznanego jej warunkowo prawa do przekazania organowi egzekucyjnemu zajętych pierwszym zawiadomieniem wierzytelności, stara się wykazać, że nie była obowiązana do przekazania organowi egzekucyjnemu wierzytelności zajętych pięcioma zawiadomieniami ([...] zł).
IV. Faktem jest, że uwzględniając argumentację skarżącej, organ egzekucyjny po zajęciu pierwszym zawiadomieniem wierzytelności, zgodził się na jej propozycję dotyczącą realizacji zajęcia wierzytelności w kwocie [...] zł we wskazanych przez nią ogólnie terminach, choć nie wskazał podstawy prawnej do takiego rozstrzygnięcia.
Z treści pisma, na które powołuje się wielokrotnie skarżąca, tj. pisma z [...] grudnia 2005 r. wynika jednak, że organ egzekucyjny postawił skarżącej warunki, których ona nie spełniła. Pierwszym warunkiem było przekazanie organowi egzekucyjnemu zajętej wierzytelności do dnia 31 marca 2006 r. Drugim zaś warunkiem było wskazanie osoby odpowiedzialnej za realizację egzekwowanej należności. Skoro skarżąca nie zdecydowała się na przekazanie organowi egzekucyjnemu żadnej kwoty tytułem zajętych wierzytelności, pomimo tego, że sama zadeklarowała ilość rat (trzy lub cztery) oraz wskazała termin dokonania poszczególnych wpłat (koniec miesiąca),
to uzasadnione jest stanowisko organów, że bezpodstawnie uchylała się
od przekazania zajętej wierzytelności. To zaś stanowi podstawę do wydania postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a.
Sąd, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, za bezzasadne uznał również te zarzuty skarżącej, które dotyczą konsekwencji udzielenia przez organ egzekucyjny zgody na przekazanie zajętej wierzytelności w terminie do 31 marca 2006 r. Skoro bowiem skarżąca nie tylko nie wywiązała się z warunków postawionych jej przez organ egzekucyjny w piśmie z [...] grudnia 2005 r. (we wskazanym terminie nie wpłaciła żadnej kwoty na poczet egzekwowanych należności), ale wypłaciła nadto zobowiązanemu znaczne kwoty, to uzasadniony jest wniosek, że zdecydowała się
na oczywiste nadużycie przyznanego jej prawa. Nie może zatem skutecznie wywodzić dla siebie zwolnienia od odpowiedzialności za tego rodzaju działania. Oczywiście nieuprawnione są również twierdzenia skarżącej, iż z uwagi na pismo organu egzekucyjnego z [...] grudnia 2005 r. nie była obowiązana przekazać temu organowi należności z tytułu pozostałych wierzytelności, zajętych następnymi zawiadomieniami, gdyż pismo to dotyczyło wyłącznie pierwszego zajęcia. Wszelakie wyliczenia skarżącej w tym zakresie nie mają w związku z powyższym znaczenia dla sprawy.
Zauważyć nadto należy, że skarżąca nie odpowiedziała w przewidzianym terminie na zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, zatem również z tej przyczyny nie zasługuje na uwzględnienie jej argumentacja co do możliwości swobodnego dysponowania egzekwowanymi należnościami.
V. Za oczywiście bezpodstawne uznał jednocześnie Sąd zarzuty skarżącej dotyczące niezbadania celu, w jakim wypłaciła zobowiązanemu należności oraz naruszenia art. 81 § 4 u.p.e.a. Nie wskazała podstawy prawnej do takiego działania.
W sposób nieuzasadniony stara się przy tym przerzucić na organ egzekucyjny
(a następnie na organ odwoławczy) obowiązek wykazania, że nie mogła dysponować zajętymi wierzytelnościami wedle swojego uznania. Zgodzić należy się z organem odwoławczym, iż skarżąca bezpodstawnie przyjmuje, że w wyniku zajęcia wierzytelności posiada uprawnienia do występowania w roli obrońcy interesów zobowiązanego, a w szczególności jego pracowników. Zauważyć zatem należy, że brak jest podstawy prawnej do tego, aby dłużnik zobowiązanego swobodnie podejmował arbitralne decyzje o wypłacie zobowiązanemu należności, pomimo ich zajęcia, jakoby
w celu zaspokojenia roszczeń jego pracowników. Dodatkowo, skarżąca nie wykazała,
że wypłacone zobowiązanemu kwoty zostały przeznaczone na wypłaty z tytułu wynagrodzeń za pracę, choć z treści art. 81 § 4 u.p.e.a., czyli przepisu stanowiącego podstawę prawną (ale wyłącznie dla banku), do wypłat na poczet wynagrodzeń
za pracę, z tym, że dopiero po złożeniu bankowi listy płac lub innego wiarygodnego dokumentu. Nieuzasadnione, subiektywne odczucie, że skarżąca uprawniona jest
do występowania w roli obrońcy interesów pracowników zobowiązanego, nie może
w konsekwencji ograniczać możliwości działania organowi egzekucyjnemu.
Zauważyć nadto należy, że z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż w przypadku zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności, organ egzekucyjny nie jest obowiązany zwolnienia spod egzekucji kwot na wynagrodzenia pracowników, gdyż jedynie w przypadku egzekucji z rachunku bankowego istnieje możliwość dokonania bieżących wypłat na wynagrodzenia za pracę, po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dokumentu (zob. wyrok NSA z 6 czerwca 2000 r., sygn. akt SA/Gd 2423/98, niepublikowany).
Niezasadne są również w ocenie Sądu zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia przepisów Konstytucji RP oraz art. 7 § 3 u.p.e.a. Organ egzekucyjny działał bowiem w zgodzie z obowiązującymi przepisami. Skarżąca zaś działała w sposób nieuprawniony, ze szkodą dla wierzycieli zobowiązanego. Nie wykazała, że wystąpiły przesłanki z art. 7 § 3 u.p.e.a. Bezpodstawnie uchylała się od przekazania skutecznie zajętych wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Wypłacała jednocześnie zobowiązanemu znaczne kwoty, pozwalające na zaspokojenie egzekwowanych należności, choć była pouczana o wynikających z zajęcia wierzytelności obowiązkach oraz konsekwencjach ich niewypełnienia. Za zgodne z prawem uznać zatem należy postanowienie określające skarżącej wysokość nieprzekazanej kwoty, które może stanowić podstawę do wystawienia tytułów wykonawczych i ściągnięcia od skarżącej określonej tym postanowieniem kwoty, oczywiście pomniejszonej o dokonane przez skarżącą lub zobowiązanego wpłaty na poczet egzekwowanych należności.
Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło