II OZ 1015/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia del. WSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 16 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. i C. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 sierpnia 2007 r. sygn. akt III SA/Po 308/07 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi H. i C. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia dotyczącego nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przyznać skarżącym H. i C. A. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, za wyjątkiem wpisu od skargi i ustanowienie radcy prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2007 r. odmówił H. i C. A. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że sytuacja materialna skarżących nie daje dostatecznych podstaw do przyjęcia, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z oświadczeń złożonych przez H. i C. A. wynika, że prowadzą oni wspólne gospodarstwo domowe z synem, a źródłem ich utrzymania są comiesięczne świadczenia rentowe w łącznej kwocie (...) zł brutto, zasiłek dla bezrobotnych ich syna w wysokości (...) zł oraz dochody uzyskiwane z najmu lub dzierżawy trzech nieruchomości położonych na terenie P., które wyniosły odpowiednio (...) zł w 2005 r. oraz (...) zł w 2006 r. Skarżący posiadają bowiem zabudowaną nieruchomość, niezabudowaną działkę oraz mieszkanie o powierzchni (...) m², są również właścicielami samochodu marki (...) rok produkcji (...). Z oświadczeń złożonych przez H. i C. A. wynika również, że ich roczny przychód za rok 2005 r. osiągnął wysokość (...) zł, a wydatki uzasadniające odliczenia od podatku wyniosły (...) zł, (...) koszty poniesione w związku z rehabilitacją, skarżący są bowiem inwalidami II grupy oraz (...) zł wydatki związane z remontem i modernizacją budynku mieszkalnego). Natomiast roczny przychód za rok ubiegły wyniósł (...) zł, a koszty rehabilitacji podlegające odliczeniu od podatku kształtowały się na poziomie (...) zł. Wydatki konieczne związane z utrzymaniem posiadanych przez skarżących nieruchomości wynoszą około (...) zł miesięcznie, z tytułu składki ubezpieczenia na życie wnioskodawcy wydatkują (...) zł. Z przedstawionego przez nich wyciągu z konta bankowego wynika, że w okresie od kwietnia do maja 2007 r. na rachunku skarżących utrzymywało się saldo dodatnie na poziomie od (...) zł do (...) zł. W ocenie Sądu miesięczny dochód w gospodarstwie domowym skarżących oraz i ich majątek pozwalają na partycypację w kosztach postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla nich i ich syna. Na powyższe postanowienie zażalenie złożyli H. i C. A. wnosząc o jego uchylenie i przyznanie im prawa pomocy w zakresie całkowitym. Podnieśli, iż Sąd dokonał niewłaściwej oceny ich sytuacji majątkowej, finansowej i życiowej. Skarżący wskazali, że są osobami schorowanymi i ponoszą miesięcznie bardzo duże wydatki związane z leczeniem i zakupem leków, które sprawiają, że uzyskiwany przez nich dochód nie wystarcza nawet na zaspokojenie podstawowych potrzeb ich rodziny. Wskazali również szereg argumentów dotyczących zasadności wniesionej skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania na podstawie okoliczności dotyczących jego sytuacji majątkowej i rodzinnej, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja udzielenia stronie prawa pomocy w zakresie częściowym ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Z akt sprawy wynika, że źródłem utrzymania skarżących są comiesięczne świadczenia rentowe w łącznej wysokości (...) zł, oraz zasiłek dla bezrobotnych ich syna w kwocie (...) zł, z którym pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżący są właścicielami trzech nieruchomości na terenie P., z których wynajmu uzyskali w 2005 r. dochód w wysokości (...) zł, a w roku ubiegłym kwotę (...) zł. Posiadają również samochód marki (...) rok produkcji (...). Wydatki na konieczne utrzymanie wspomnianych nieruchomości kształtują się na poziomie (...) zł miesięczne. Ze złożonych przez H. i C. A. zeznań podatkowych wynika również, że w 2006 r. ponieśli oni wydatki na cele rehabilitacyjne w łącznej wysokości (...) zł, co w skali miesięcznej daje kwotę około (...) zł. W związku z powyższym miesięczny dochód skarżących, po odliczeniu wskazanych kosztów, kształtuje się na poziomie (...) zł. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykazana przez skarżących sytuacja majątkowa uzasadnia przyznanie im prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie ich od kosztów sądowych z wyjątkiem wpisu od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 100 zł oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Podkreślenia wymaga bowiem, że celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie realnego prawa do sądu stronie, która nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Odmienna ocena sytuacji majątkowej skarżących dokonana w zaskarżonym postanowieniu nie jest więc trafna, co uzasadnia uchylenie zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zwróci się do właściwej rady okręgowej izby radców prawnych o wyznaczenie radcy prawnego (art. 253 p.p.s.a.). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.