III SA/Po 76/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędziowie WSA Małgorzata Górecka ( spr.) WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Protokolant: sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2007r. przy udziale sprawy ze skargi K. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania I . uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] Nr [...], II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/K. Wolna – Kubicka /-/M. Kwiecińska /-/M. Górecka Decyzją nr [...] z dnia [...] Prezydent Miasta orzekł o wymeldowaniu D. M. z synem F. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w K.. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji podał, że postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania w/w zostało wszczęte na wniosek K. M. właściciela przedmiotowego lokalu, który twierdził, że D. M. - synowa wnioskującego o jej wymeldowanie od dwóch miesięcy nie przebywa w przedmiotowym lokalu, bowiem dobrowolnie wyprowadziła się wraz z synem i zamieszkuje u swoich rodziców w K. przy ul. [...]. Przeprowadzone postępowanie dowodowe oparte na zeznaniach stron i świadka - ojca D. M. J. B. oraz informacji policji w ocenie organu I instancji wykazało, że D. M. w istocie opuściła przedmiotowy lokal, w którym od lipca 2006r. nie zamieszkuje wraz z synem F. i zabrała swoje rzeczy osobiste. Co do kwestii dobrowolności opuszczenia przedmiotowego lokalu, organ I instancji wskazał, że D. M. twierdziła, iż została zmuszona do opuszczenia lokalu, jednak nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do niego, przez co - zdaniem organu I instancji - opuszczenie przez nią lokalu należało uznać za równoznaczne z dobrowolnym. Odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej wniosła D. M. wskazując, że nie opuściła dobrowolnie lokalu bowiem zwracała się do policji i prokuratury o interwencję, zaś orzekanie o jej wymeldowaniu jest przedwczesne gdyż rozważa podjęcie kroków prawnych przywracających jej posiadanie przedmiotowego lokalu. Po rozpoznaniu odwołania, decyzją nr [...] z dnia [...] Wojewoda w oparciu o przepis art. 138 § 2 k.p.a. orzekł o uchyleniu w całości zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy podał, iż nie została należycie wyjaśniona przesłanka opuszczenia przedmiotowego lokalu przez D. M.. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji bezzasadnie przyjął za udowodnione dobrowolne i trwałe opuszczenie przez D. M. spornego lokalu. Te okoliczności bowiem nie zostały należycie udowodnione i wobec odmiennych wyjaśnień stron w kwestii sposobu opuszczenia lokalu - zdaniem organu odwoławczego - materiał dowodowy winien zostać uzupełniony o zeznania świadków : męża i teściowej D. M., jak również jej sąsiadów. Zdaniem organu odwoławczego należałoby wyjaśnić w szczególności kwestię wymiany zamków w drzwiach w spornym lokalu, jak i realność podnoszonej przez nią samą obawy o jej życie i życie jej syna w związku z pozostawaniem w spornym lokalu. Badając tę ostatnią okoliczność należałoby - zdaniem organu odwoławczego - zapoznać się z pozwem rozwodowym D. M.. Obecnie skargę na powyższą decyzję Wojewody z dnia [...] do tutejszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł K. M. wnosząc o unieważnienie skarżonej decyzji oraz wskazując, iż sama zainteresowana rozstając się z synem skarżącego twierdziła, że do przedmiotowego mieszkania już nie wróci i dobrowolnie zabrała swoje rzeczy, a obecnie twierdzi, że z mieszkania została wyrzucona. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację podaną w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Nadto organ odwoławczy podał, iż pismem z dnia 3.01.2007r. został powiadomiony przez organ I instancji, że aktem notarialnym nr [...] z dnia [...] skarżący sprzedał przedmiotowy lokal i sam utracił do niego tytuł prawny, o czym nie powiadomił organu administracji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga została uwzględniona jednak z innych przyczyn aniżeli wskazywał skarżący. Przedmiotowe postępowanie meldunkowe zostało wszczęte na wniosek K. M. wyrażony w piśmie z dnia [...] 08.2006r. W momencie wniesienia tego żądania pozostawać miał wyłącznym właścicielem spornego lokalu, z czego wywodził on status strony postępowania w rozumieniu art. 28 kpa. Jego interes prawny do żądania od organu I instancji wymeldowania D. M. z lokalu wynikać miał z posiadania odpowiedniego tytułu prawnego do niego. W sprawie o wymeldowanie postępowanie dotyczyć może bowiem wyłącznie interesu prawnego właścicieli danego lokalu czy nieruchomości, gdyż to ich sfery prawnej dotyczą wymagane prawem przesłanki wymeldowania ( zob. wyrok NSA z 10.04.2003r., V S.A. 3695/02, LEX nr 148851 ). Tym samym utrata prawa własności do danego lokalu oznacza wystąpienie przesłanki do umorzenia w trybie art. 105 § 1 kpa jako bezprzedmiotowego postępowania o wymeldowanie osoby z tego lokalu ( zob. m. in. wyrok WSA w Warszawie z 18.11.2004r., V S.A. 3379/03, LEX nr 164691 ). Wnioskodawca nie poinformował w trakcie trwającego postępowania organu I instancji o utracie tytułu prawnego do lokalu, wobec czego wydał on w dniu [...] orzeczenie o charakterze merytorycznym, uwzględniające żądanie K. M. – w postaci decyzji o wymeldowaniu D. M. Organ II instancji dokonał natomiast kontroli tego orzeczenia, uchylając je z powodu niewyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy – decyzją z dnia [...] Dopiero po zakończeniu postępowania odwoławczego organ miał uzyskać informację o sprzedaży mieszkania, dokonanej jeszcze w dniu [...] 09.2006r. Należy jednak podkreślić, iż organ odwoławczy w ramach przysługujących mu uprawnień z art. 138 kpa i zgodnie z zasadą dwuinstancyjności obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę, nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, lecz obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Organ odwoławczy rozpoznaje i rozstrzyga ponownie sprawę administracyjną rozstrzygniętą decyzją I instancji w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dacie wydania decyzji ostatecznej. To zaś oznacza, że winien dokonać sprawdzenia stanu faktycznego istniejącego w dacie wydania skarżonej decyzji. Podobnie organ I instancji wszczynając postępowanie administracyjne na wniosek skarżącego w pierwszej kolejności winien dokonać sprawdzenia, czy wnioskujący o wymeldowanie ma interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. Interes ten związany był natomiast nierozłącznie z posiadaniem tytułu własności lokalu. Okoliczność ta winna być zatem brana pod uwagę na każdym etapie przedmiotowego postępowania – przez organy obu instancji. W aktach administracyjnych istnieje ksero odpisu z księgi wieczystej nr [...], z treści którego wynika, że K. M. jest właścicielem nieruchomości położonej w K. przy ul. [...]. Znikąd nie wynika jednak, aby adres tej nieruchomości uległ zmianie, zaś organy obu instancji wskazują, że K. M. jest właścicielem nieruchomości przy ul. [...] w K.. Sąd nie prowadzi żadnych ustaleń we własnym zakresie, lecz bada czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującym prawem i czy dokonane przez organ administracji publicznej ustalenia faktyczne znajdują swoje odzwierciedlenie w aktach administracyjnych oraz czy do dokonanych ustaleń organ odniósł prawidłowo powołany przepis prawa materialnego i dokonał jego trafnej interpretacji. W tym kontekście należy zauważyć, iż brak jest informacji co do ewentualnej zmiany adresu ( ulicy ). Przyjmując jednak, że skarżący - wnioskujący o wymeldowanie D. M. - w dacie złożenia wniosku w istocie był właścicielem spornego lokalu, to w dacie wydania decyzji przez organ I instancji prawdopodobnie już nim nie był, chociaż i ta informacja podana w piśmie z dnia [...] 01.2007r. przez organ I instancji nie wynika z konkretnego dokumentu, gdyż sam organ nie wyjaśnił skąd dysponuje taką wiadomością. Nie sposób tym samym określić stopnia jej wiarygodności. Konieczność zbadania okoliczności dotyczącej sprzedaży lokalu w dniu [...] 09.2006r. przesądza o niezbędności uchylenia orzeczeń organów obu instancji i przekazania im sprawy do ponownego rozpoznania. Organ meldunkowy winien bowiem dokonać wyczerpującego sprawdzenia informacji zawartej w piśmie z dnia 3.01.2007r. i tym samym dokonać ustalenia, czy wnioskującemu o wymeldowanie przysługuje w ogóle przymiot strony tego postępowania, a zatem czy ma interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. W sytuacji gdyby informacja podana przez organ I instancji w piśmie z dnia 3.01.2007r. znalazła swoje potwierdzenie, skarżący nie mógł występować w postępowaniu administracyjnym o wymeldowanie w charakterze strony. Tak więc postępowanie administracyjne w takim przypadku mogło zostać co najwyżej wszczęte z urzędu , zaś stroną postępowania winien wówczas być nowy właściciel przedmiotowego lokalu zamiast skarżącego. Samo postępowanie wszczęte na wniosek skarżącego winno natomiast zostać umorzone w trybie art. 105 § 1 kpa. Oceniając przedmiotowe postępowanie w przedmiocie wymeldowania należy podnieść, iż jedną z przyczyn warunkujących niedopuszczalność odwołania jest wniesienie odwołania przez podmiot niemający przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. ( zob. m. in. wyrok NSA z 13.03.2003r., I S.A. 2101/01, LEX nr 121766). Stwierdzenie braku tytułu prawnego do lokalu po stronie skarżącego skutkowałoby wobec tego niemożnością skutecznego wniesienia przez niego odwołania od decyzji I instancji. Ponadto w sytuacji, gdyby okazało się w istocie, że w dacie wydania decyzji pierwszoinstancyjnej stroną postępowania winien być nowy właściciel przedmiotowego lokalu , brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania o wymeldowanie, brak wezwania do wypowiedzenia się odnośnie zebranych materiałów dowodowych oraz brak doręczenia decyzji wydanej w tej sprawie, stanowiłyby przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt. 4 kpa, polegającą na pozbawieniu strony bez jej winy udziału w postępowaniu. Powyższe okoliczności oznaczały w ocenie Sądu wydanie zaskarżonych decyzji z naruszeniem przepisów postępowania ( art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa ), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego względu Sąd orzekł o ich uchyleniu – na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 1 "c" ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ). O kosztach oraz wstrzymaniu wykonania zaskarżonych decyzji orzeczono w myśl art. 200 i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/K. Wolna – Kubicka /-/M. Kwiecińska /-/M. Górecka