II SA/Ol 991/06

Dnia 11 kwietnia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Janina Kosowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Asesor WSA Irena Szczepkowska Protokolant Lech Ledwożyw po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2007 roku sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie skreślenia z ewidencji instruktorów nauki jazdy - oddala skargę. Decyzją z dnia "[...]", Starosta, działając na podstawie art. 107 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, skreślił W. K. z ewidencji instruktorów nauki jazdy oraz unieważnił jego legitymację instruktora. W uzasadnieniu podniósł, iż w dniu "[...]"kwietnia 2006 r. został powiadomiony przez Sąd Rejonowy Wydział Karny o prawomocnym wyroku tegoż Sądu z dnia "[...]"2004 r., sygn. akt "[...]", w którym orzeczono wobec W. K. karę pozbawienia wolności, zawieszając jej wykonanie na okres trzech lat i jednocześnie, na podstawie art. 41 § 1 i 2 kk, orzeczono zakaz wykonywania zawodu instruktora nauki jazdy przez okres dwóch lat. Z treści tego wyroku wynika, iż Sąd uznał za udowodnione osiągnięcie przez oskarżonego korzyści majątkowej za pośrednictwo w załatwieniu pozytywnego zaliczenia egzaminu na prawo jazdy kat. B Z. Z.. Organ I instancji wskazał, iż przedmiotowe zawiadomienie stanowiło podstawę do wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie z urzędu. Zauważył, iż w świetle art. 107 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, starosta ma obowiązek skreślenia z ewidencji instruktora w przypadku rażącego naruszenia przepisów w zakresie szkolenia. W ocenie Starosty, wykorzystywanie pełnionej funkcji instruktora nauki jazdy i oferowanie pośrednictwa w załatwieniu pozytywnego wyniku egzaminu ma bezpośredni oczywisty związek z naruszeniem przepisów o szkoleniu kierowców. Rolą nauczyciela nie jest bowiem uczenie zachowań przestępczych, kupowanie egzaminów i korumpowanie egzaminatorów przeprowadzających egzaminy. W odwołaniu na decyzję Starosty W. K. podniósł, iż od dnia uprawomocnienia się wyroku nie jest czynnym instruktorem. Wskazał, iż w tej sytuacji czuje się już dostatecznie ukarany. W wyniku rozpoznania odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia "[...]", utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu, organ odwoławczy stwierdził, iż Starosta w sposób prawidłowy dokonał oceny przesłanek obligujących do skreślenia W. K. z ewidencji instruktorów. Kolegium podkreśliło, że przepis art. 107 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym nie pozostawia organowi rejestrującemu instruktorów nauki jazdy swobody. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że w przypadku wystąpienia opisanych w nim przesłanek, organ jest zobowiązany do wszczęcia postępowania w przedmiocie skreślenia instruktora z ewidencji. Kolegium uznało, iż w niniejszej sprawie przesłanki te wystąpiły i w związku z powyższym uznał decyzję organu I instancji za prawidłową. Organ odwoławczy dodał jednocześnie, iż nie mógł uwzględnić argumentu odwołującego się, iż czuje się on dostatecznie ukarany przez Sąd, bowiem przepisy ustawy – Prawo o ruchu drogowym nie przewidują możliwości odstąpienia od skreślenia z ewidencji instruktora, który dopuścił się rażącego naruszenia przepisów w zakresie szkolenia. W skardze z dnia 10 listopada 2006 r. W. K., zarzucając decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego naruszenie art. 107 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz przepisów art. 7, 8 i 75 § 1 kpa, wniósł o jej uchylenie, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu podnosił, iż w jego ocenie zachowanie polegające na pośredniczeniu w załatwieniu zaliczenia egzaminu na prawo jazdy nie stanowi naruszenia zasad szkolenia. Zauważył, iż zgodnie z poglądami przedstawicieli doktryny, naruszenie zasad szkolenia ma miejsce w przypadku pobieżnego omawiania tematów wchodzących w zakres szkolenia, niezrealizowania programu szkolenia, skracania godzin przeznaczonych na jazdę, jak również w przypadku nieprzestrzegania przepisów regulujących sposób i organizację szkolenia. Są to zatem sytuacje, w których instruktorowi można postawić zarzut prowadzenia szkolenia niezgodnie z obowiązującym programem szkolenia, czy też naruszenia zasad sztuki w trakcie szkolenia. W tym świetle, stwierdził, iż jego zachowanie trudno jest uznać za stanowiące naruszenie przepisów dotyczących szkolenia, gdyż on przygotowywał uczestników kursu na prawo jazdy do egzaminu końcowego zgodnie z wszelkimi zasadami. Skarżący zauważył przy tym, iż ustawa – Prawo o ruchu drogowym nie stawia instruktorom wymogu nieskazitelności charakteru, czy też niekaralności, z wyjątkiem niekaralności za przestępstwa lub wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu w ruchu drogowym. W. K. podniósł ponadto, iż poniósł już karę w postaci zakazu wykonywania zawodu instruktora, orzeczonego przez Sąd na dwa lata. W jego ocenie, przepis art. 107 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym nie może stanowić podstawy do zaostrzenia tej kary, czy też wymierzenia dodatkowej sankcji. Wykreślenie go z ewidencji instruktorów przedłuży natomiast de facto obowiązywanie tego zakazu o kolejne dwa lata. Skarżący dodał, iż z wydanych decyzji nie wynika również, że organy prowadzące postępowanie dążyły do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności niniejszej sprawy. Zauważył, iż bazowały one jedynie na treści zarzutu i przypisywanego mu czynu, pominęły natomiast inne okoliczności. Nie ustaliły np. w jaki sposób doszło do jego popełnienia. W ocenie skarżącego, doszło tym samym w niniejszej sprawie do naruszenia art. 7, 8 i 75 § 1 kpa. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie. W dniu 28 marca 2007 r. na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie pełnomocnik W. K., podtrzymując skargę, podniósł, iż organ I instancji nie wyjaśnił w pełni okoliczności faktycznych niniejszej sprawy. Wskazał, iż art. 107 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym może mieć zastosowanie wyłącznie podczas szkolenia. Organ powinien zatem w pierwszej kolejności wyjaśnić kiedy skarżący szkolił Z. Z., a następnie kiedy doszło do popełnienia zarzucanego mu przestępstwa. W odpowiedzi na pytanie Sądu, pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, iż Z. Z. była kursantką W. K., skarżący wydał jej zaświadczenie o ukończeniu kursu i zaliczeniu egzaminu wewnętrznego. Osoba ta kilkakrotnie nie zaliczyła egzaminu państwowego i sama zaproponowała skarżącemu korzyść materialną za ułatwienie zdania egzaminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek badania zaskarżonych aktów wyłącznie w zakresie ich legalności, a więc z punktu widzenia zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Tym samym, jeżeli zaskarżony akt nie narusza prawa, w stopniu uzasadniającym jego uchylenie lub stwierdzenie jego nieważności, Sąd obowiązany jest skargę oddalić. W niniejszej sprawie, przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Starosty w przedmiocie skreślenia W. K. z ewidencji instruktorów nauki jazdy. Zauważyć należy, iż podstawę prawną decyzji organu I instancji stanowił art. 107 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, starosta skreśla instruktora z ewidencji, jeżeli instruktor dopuścił się rażącego naruszenia przepisów w zakresie szkolenia. Przytoczony przepis nie pozostawia organowi administracji publicznej żadnego zakresu dowolności przy jego stosowaniu. Wystąpienie przesłanek, wskazanych w tym przepisie, powoduje bowiem bezwzględny obowiązek starosty wykreślenia instruktora z ewidencji. W niniejszej sprawie kwestią sporną jest to, czy skarżący dopuścił się rażącego naruszenia przepisów w zakresie szkolenia, które obligowało organ I instancji do wykreślenia go z ewidencji instruktorów nauki jazdy. Wskazać należy, iż wyrokiem z dnia "[...]"2004 r., sygn. akt "[...]", Sąd Rejonowy uznał W. K. za winnego popełnienia przestępstwa z art. 230 kk, tj. podjęcia się pośrednictwa w załatwieniu pozytywnego zaliczenia egzaminu na prawo jazdy kat. B Z. Z. w zamian za korzyść majątkową w kwocie 400 zł, które to pieniądze oskarżony przyjął. Zgodnie z wyjaśnieniami pełnomocnika skarżącego, złożonymi na rozprawie, Z. Z. była kursantką W. K., której skarżący wydał zaświadczenie o ukończeniu kursu i zaliczeniu egzaminu wewnętrznego. Osoba ta kilkakrotnie nie zaliczyła egzaminu państwowego i sama zaproponowała skarżącemu korzyść materialną za ułatwienie zdania egzaminu. W świetle przedstawionego stanu faktycznego niniejszej sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że organy administracji publicznej słusznie uznały, iż podjęcie się pośredniczenia w załatwieniu pozytywnego zaliczenia egzaminu na prawo jazdy w zamian za korzyść majątkową od kursantki, którą szkolił skarżący i przyjęcie od niej środków pieniężnych z tego tytułu, stanowi rażące naruszenie przepisów w zakresie szkolenia. Rolą instruktora nauki jazdy jest, jak słusznie zauważył organ I instancji, skuteczne prowadzenie zajęć dydaktycznych, a w przypadku stwierdzenia podczas egzaminu wewnętrznego braku wiedzy i umiejętności kursanta niewydanie zaświadczenia o ukończeniu szkolenia i niedopuszczenie go do egzaminu państwowego. Podjęcie się przez skarżącego pośredniczenia w załatwieniu pozytywnego zaliczenia egzaminu, czyli de facto podjęcie się ingerencji w jego przebieg, niezależnie od tego, czy inicjatorem tych działań jest kursant, czy też instruktor oraz, czy przedmiotowa propozycja ma miejsce w trakcie szkolenia, czy też po jego zakończeniu, powinno być traktowane jako rażące naruszenie przepisów w zakresie szkolenia, tym bardziej, że działanie takie świadczy pośrednio także o tym, że w ocenie instruktora kursant nie jest przygotowany do egzaminu państwowego w sposób należyty, wystarczający do zdania tego egzaminu bez niedozwolonej pomocy osób trzecich. Zauważyć jednocześnie należy, iż skoro przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu przepisów w zakresie szkolenia stanowią takie okoliczności faktyczne, jak niezrealizowanie programu nauczania osoby ubiegającej się o uprawnienia do kierowania pojazdem, skracanie godzin przeznaczonych na jazdę, czy też zaniechanie nauki praktycznej jazdy, to tym bardziej za taką okoliczność uznać należy sprzeczne z prawem podjęcie się przez instruktora pośredniczenia w załatwieniu pozytywnego zaliczenia egzaminu. Nielogicznym byłoby bowiem założenie, że ustawodawca zamierza karać pozbawieniem prawa wykonywania zawodu instruktorów, którzy skrócili kursantom godziny przeznaczone na jazdę, zaś nie pozbawia prawa wykonywania zawodu instruktorów, obiecującym kursantom pozytywne zaliczenie egzaminu państwowego w zamian za korzyść majątkową. Potwierdzeniem tego rozumowania są przepisy aktu wykonawczego do ustawy – Prawo o ruchu drogowym, a mianowicie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz. U. Nr 217, poz. 1834 ze zm.), które z wyjątkami weszło w życie z dniem 10 stycznia 2006 r. Zgodnie z § 15 ust. 1 pkt 3 tego rozporządzenia, umieszczonym w rozdziale 3 zatytułowanym "Szkolenie osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami", instruktor prowadzący nie może ingerować w przebieg egzaminu państwowego na prawo jazdy. W rozporządzeniu tym, w sposób wyraźny sformułowany został zatem zakaz, który wydawałoby się powinien być dla instruktorów nauki jazdy oczywisty i którego naruszenie powinno skutkować skreśleniem instruktora z ewidencji. W świetle powyższego, stwierdzić należy, że skazanie za przestępstwo płatnej protekcji stanowi w niniejszej sprawie uzasadnioną podstawę do skreślenia skarżącego z ewidencji instruktorów nauki jazdy. Powyższe nie stoi też w sprzeczności z tym, że fakt ukarania za to przestępstwo, w świetle art. 105 ust. 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, nie stanowi przeszkody do zostania instruktorem nauki jazdy. Za nieuzasadnione uznać należy również twierdzenie skarżącego, iż zachowanie jego oceniać należy wyłącznie w płaszczyźnie odpowiedzialności karnej. Zauważyć należy, iż skarżący podniósł w skardze, iż poniósł już karę w postaci zakazu wykonywania zawodu instruktora, która pociągała za sobą również skutki administracyjne. Wskazać jednak należy, iż wykreślenie z ewidencji instruktorów nauki jazdy na podstawie art. 107 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz środek karny z art. 39 pkt 2 kk w postaci zakazu wykonywania określonego zawodu to dwie odrębne i nie wyłączające się nawzajem instytucje prawa. Przesłanką skreślenia instruktora z ewidencji na podstawie art. 107 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym jest rażące naruszenie przez niego przepisów w zakresie szkolenia. W świetle też art. 107 ust. 2 powołanej ustawy, w przypadku skreślenia instruktora z ewidencji z tej przyczyny, ponowny wpis do ewidencji nie może być dokonany wcześniej niż po upływie 2 lat od dnia, w którym decyzja o skreśleniu stała się ostateczna. Środek karny w postaci zakazu wykonywania określonego zawodu może być natomiast orzeczony na okres od roku do 10 lat, jeżeli sprawca nadużył przy popełnieniu przestępstwa wykonywanego zawodu albo okazał, że dalsze wykonywanie zawodu zagraża istotnym dobrom chronionym prawem (art. 41 § 1 kk). W niniejszej sprawie instytucje te zazębiają się wprawdzie, albowiem przestępstwo popełnione przez skarżącego, za które Sąd orzekł dwuletni zakaz wykonywania zawodu, stanowi jednocześnie rażące naruszenie przepisów w zakresie szkolenia, którego skutkiem jest również pozbawienie skarżącego możliwości wykonywania zawodu przez dwa lata, lecz nie oznacza to, że orzeczenie Sądu o zakazie wykonywania zawodu instruktora nauki jazdy zwalnia starostę z obowiązku wykreślenia go z ewidencji instruktorów nauki jazdy. Przepisy ustawy – Prawo o ruchu drogowym nie przewidują bowiem takiej możliwości. W konsekwencji, wydanie przez Sąd przedmiotowego orzeczenia, a nawet wykonanie orzeczonej kary, nie stoi na przeszkodzie wydaniu decyzji o wykreśleniu z ewidencji. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie nie doszukał się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów postępowania. Uznał również, iż w warunkach rozpoznawanej sprawy doszło do prawidłowego zastosowania art. 107 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. W tych natomiast warunkach, skarga, z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), podlega oddaleniu.