VI SA/Wa 208/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka (spr.) Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Protokolant Iwona Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2007 r. sprawy ze skargi L. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na zawartą w piśmie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2004 r., Nr [...] decyzję w przedmiocie przedłużenia prawa ochronnego na znak towarowy postanawia: odrzucić skargę Decyzją z dnia [...] grudnia 1999 r. Urząd Patentowy zarejestrował na rzecz L. S.A. w W. znak towarowy przestrzenny R – 116211 z pierwszeństwem od [...] maja 1994 r. do oznaczania pieczywa cukierniczego w klasie towarowej 30. Pięciu producentów wytwarzających ciastka wg zastrzeżonego znaku w tym P. "C." Sp. z o.o. w B. i "L." Sp. z o.o. w W. złożyło do Urzędu Patentowego RP wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji ww. znaku towarowego. Ostateczną decyzją z dnia [...] marca 2003 r. nr [...],[...],[...],[...],[...] Urząd Patentowy RP unieważnił prawo ochronne na przedmiotowy znak. Wyrokiem z dnia 18 października 2004 r. sygn. akt 6 II SA 3199/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę wniesioną przez L. na powyższą decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 czerwca 2005 r. sygn. akt II GSK 92/05 skargę kasacyjną od ww. wyroku oddalił. Urząd Patentowy RP wystosował do L. S.A. pismo z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] o treści: "Urząd Patentowy RP przedłuża prawo ochronne na znak towarowy zarejestrowany pod nr R – 116211 na następny dziesięcioletni okres ochrony tj. do dnia 2014-05-05". P. "C." Sp. z o.o. i "L." Sp. z o.o. skierowali do Urzędu Patentowego RP wezwanie do usunięcia naruszenia prawa przez uchylenie czynności organu polegającej na przedłużeniu prawa ochronnego na znak towarowy R – 116211, a następnie wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi na powyższą czynność. Postanowieniem z dnia 9 listopada 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 2185/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi odrzucił (po uprzednim połączeniu spraw z tych skarg) jako niedopuszczalne. Zdaniem Sądu stanowisko Urzędu Patentowego RP zawarte w piśmie z dnia [...] lipca 2004 r. skierowanym do uprawnionego z rejestracji znaku towarowego, informując o przedłużeniu prawa ochronnego na ten znak na dalszy dziesięcioletni okres nie jest aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i tym samym nie podlega kontroli sądu administracyjnego w trybie skargi. Ww. pismo posiada jedynie walor formalnego zaświadczenia, o którym mowa w art. 217 k.p.a., jednakże niezgodnego ze stanem rzeczywistym. Zaświadczenie takie może stanowić przedmiot kontroli sądu stosownie do art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. ale dotyczy to tylko w sytuacji określonej w art. 219 k.p.a. tj. gdy organ w drodze postanowienia odmówił wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie, a taka sytuacja w sprawie nie zachodzi. Sąd podniósł nadto, że w ustawie prawo własności przemysłowej brak wyraźnego przepisu o obowiązku wpisania przez Urząd Patentowy RP do rejestru znaków towarowych odpowiedniej adnotacji dotyczącej wydania decyzji o odmowie przedłużenia prawa ochronnego na znak towarowy, o której mowa w art. 153 ust. 6 p.w.p. Z art. 228 ust. 4 p.w.p. i art. 149 p.w.p. wynika, zdaniem Sądu, iż dopóki Urząd Patentowy RP nie wyda decyzji o odmowie przedłużenia prawa ochronnego z rejestracji znaku towarowego, o której mowa w art. 153 ust. 6 p.w.p. albo nie unieważni tego prawa lub nie orzeknie o jego wygaśnięciu dopóty istnieje domniemanie prawne wynikające z art. 228 ust. 4 p.w.p. o istnieniu uwidocznionego w rejestrze prawa ochronnego na znak towarowy. Skutek unieważniający prawo ochronne następuje w dacie wydania decyzji. Na taki właśnie skutek wskazuje bowiem art. 61 § 1 p.p.s.a. Unieważnienie prawa ochronnego podlega wpisowi do rejestru znaków towarowych. Wpis ten, jest czynnością materialno-techniczną w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W okolicznościach faktycznych sprawy niezgodne, zdaniem Sądu, ze stanem prawnym uwidocznienie w rejestrze znaków towarowych na rzecz uczestnika postępowania prawa ochronnego z tytułu rejestracji spornego znaku utrudnia skarżącym realizację ich prawa do swobody działalności gospodarczej w zakresie produkcji ciastek wg powyższego znaku. Dostosowanie zapisów w rejestrze do rzeczywistego stanu prawnego leży zatem w interesie publicznym, jak i strony mającej w tym interes prawny. W obowiązujących przepisach brak regulacji co do terminu, w jakim Urząd Patentowy RP winien dokonać wpisu w rejestrze o unieważnienie prawa ochronnego z rejestracji znaku towarowego. Stąd też, z uwagi na art. 35 ust. 1 k.p.a., czynność ta powinna być dokonana bez zbędnej zwłoki. Skarżący wiedząc o przedłużeniu prawa ochronnego (pismo z dnia [...] lipca 2004 r.) mogli w pierwszej kolejności podjąć działania w kierunku wyegzekwowania obowiązku wpisu przez Urząd Patentowy RP do rejestru znaków towarowych adnotacji o unieważnieniu prawa. Mogli też na podstawie art. 52 § 3 p.p.s.a. w terminie 14 dni od daty powzięcia informacji o wystosowaniu pisma z dnia [...] lipca 2004 r. wezwać Urząd Patentowy RP do usunięcia naruszenia prawa przez dokonanie w rejestrze znaków towarowych wpisu o unieważnienie prawa ochronnego na ww. znak, a gdyby Urząd Patentowy RP nie dokonał tej czynności służyłaby im skarga do sądu administracyjnego na bezczynność. Skarżący wezwali do uchylenia czynności przedłużenia prawa ochronnego, co jednak nie wchodziło w zakres kompetencji organu. Natomiast przedmiotem wezwania ani też przedmiotem skargi nie była bezczynność Urzędu Patentowego RP w zakresie wpisania w rejestrze znaków towarowych faktu unieważnienia spornego prawa ochronnego. Sąd stwierdził nadto, iż skarżący, czego nie uczynili, mogli złożyć wniosek o wydanie zaświadczenia o unieważnienie prawa ochronnego i w przypadku ochrony jego wydania również, po wyczerpaniu toku instancji, służyłaby im skarga do sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., bowiem brak przesłanek do uznania pisma z dnia 12 lipca 2004 r. za czynność materialno-techniczną w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. "L." Sp. z o.o. wniosła skargę kasacyjną na powyższe postanowienie zarzucając naruszenie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 40 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA. Postanowieniem z dnia 12 września 2006 r. sygn. akt II GSK 71/06 (sprostowanym postanowieniem z dnia 28 grudnia 2006 r.) Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie. Zdaniem NSA sąd I instancji błędnie ocenił charakter stanowiska Urzędu Patentowego RP co do przedłużenia okresu ochronnego na sporny znak towarowy i odrzucając skargę nie dokonał oceny tego stanowiska z punktu widzenia formalnoprawnego lecz w istocie dokonał jego merytorycznej oceny tj. braku w jego ocenie, podstaw materialnoprawnych do podjęcia przez Urząd czynności materialno-technicznej uwzględniającej fakt prawny przedłużenia prawa ochronnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny, co podniesiono w uzasadnieniu ww. postanowienia, ograniczył przy tym rozważania tylko do pisma urzędu z dnia [...] lipca 2004 r. przyjmując, że była to jedyna forma uzewnętrzniająca stanowisko Urzędu Patentowego w sprawie. Natomiast z akt sprawy wynika, że skarga "L." Sp. z o.o. dotyczyła ogólnie czynności Urzędu polegającej na przedłużeniu prawa ochronnego, bez wskazania daty tej czynności. Strona podała jedynie, że o treści pisma dowiedziała się podczas rozprawy przed Sądem Okręgowym w W. w sprawie [...]. Sąd pominął w swojej analizie treść pisma pełnomocnika skarżącego z dnia [...] września 2004 r. skierowanego do Prezesa Urzędu Patentowego RP o wyjaśnienie podstawy prawnej przedłużenia ochrony znaku towarowego oraz odpowiedzi Urzędu z dnia [...] października 2004 r. podpisaną przez Dyrektora Departamentu Rejestrów – Eksperta tego Urzędu w tej sprawie. Dopiero jednak połączenie treści obu pism Urzędu może doprowadzić, zdaniem NSA, do prawidłowego pod względem prawnym zakwalifikowania tych pism tj. czy są one aktem zewnętrznym skierowanym do indywidualnego podmiotu, czy mają charakter władczy o rozstrzygającym stanowisku Urzędu Patentowego co do tych uprawnień i obowiązków. Z treści tych pism wynika, iż Urząd Patentowy przedłużył prawo ochronne tj. zajął stanowisko władcze w tym zakresie. NSA stwierdził nadto, iż wbrew stanowisku Sądu I instancji analiza przepisów całego art. 153 p.w.p. prowadzi do wniosku, że takie przedłużenie prawa ochronnego na znak towarowy wymaga wydania przez Urząd stosownego aktu uzewnętrzniającego jego stanowisko w tym przedmiocie. Skoro bowiem "na wniosek uprawnionego" okres ochrony "może zostać przedłużony", a nie "ulega przedłużeniu" to przedłużenie okresu ochrony wymaga podjęcia i wyrażenia stanowiska przez Urząd o przedłużeniu tj. wniosek ten musi być załatwiony przez Urząd przez uzewnętrznienie tego aktu. Nie ma podstaw normatywnych w art. 153 p.w.p. do uznania, że sama czynność złożenia wniosku przez uprawnionego przedłuża okres ochrony na kolejne 10 lat, chyba że została wydana decyzja o ochronie przedłużenia tego prawa. Brak stanowiska Urzędu o przedłużeniu prawa ochronnego na znak towarowy uzewnętrznionego przez jego indywidualny akt lub czynności uniemożliwiałby korzystanie z domniemania o jakim mowa w art. 228 ust. 4 p.w.p. Skoro zatem odrzucenie skargi nastąpiło przede wszystkim na skutek błędnego stanowiska Sądu I instancji, że przedłużenie prawa ochronnego następuje z mocy prawa na skutek samego złożenia przez uprawnionego wniosku w tym przedmiocie zgodnie z art. 183 ust. 4 i 5 p.w.p., zaś Urząd Patentowy nie wydaje w tym przedmiocie żadnego aktu i nie podejmuje żadnych innych czynności materialnotechnicznych w rozumieniu art. 3 § 2 ust. 4 p.p.s.a., a w konsekwencji, że pismo Urzędu z dnia [...] lipca 2004 r. nie ma takiego charakteru to, zdaniem NSA, skarga ma uzasadnione podstawy. Tej oceny wbrew stanowisku Sądu, nie zmienia okoliczność, iż pismo nie jest decyzją administracyjną, bo zostało podpisane przez osobę nieupoważnioną do orzekania w sprawach, o których mowa w art. 261 ust. 2 pkt 2 i 3 w zw. z art. 264 ust. 1 p.w.p. a ponadto, że powinien być wyczerpany tryb ponownego rozpatrzenia sprawy. Samo niepodpisanie decyzji przez osobę nieuprawnioną do wydania decyzji nie pozbawia tego aktu atrybutów decyzji lecz oznacza jej wydanie z rażącym naruszeniem prawa, a WSA pominął, że pismo Urzędu z dnia [...] października 2004 r. podpisane było przez osobę upoważnioną do orzekania w tego rodzaju sprawach. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż WSA nie rozważył przy uwzględnieniu obu wskazanych pism Urzędu i pism pełnomocnika skarżącej z dnia [...] września 2004 r. i [...] listopada 2004 r. oraz oświadczenia o dowiedzeniu się przez skarżącą w dniu [...] września 2004 r. o przedłużeniu prawa ochronnego, kwestii wykorzystania przez skarżącą spółki środków prawnych w postępowaniu administracyjnym przed wniesieniem skargi do Sądu, zachowania terminów do jej wniesienia oraz kwestii, czy w sprawie tej istotnie otwarta została dla skarżącej droga skargi na akt administracyjny, w tym na decyzję administracyjną, czy pozostała jej tylko skarga na bezczynność Urzędu Patentowego w tej sprawie. Przy dokonywaniu tej analizy w tym zwłaszcza kwestii wymogu wydania przez Urząd Patentowy RP decyzji administracyjnej o przedłużeniu prawa ochronnego i istnienia takiej decyzji należy, jak stwierdził NSA, mieć na uwadze, iż z art. 153 ust. 3 p.w.p. w zw. z art. 144, art. 153 ust. 2 i art. 168 ust. 1 pkt 1 p.w.p. w zw. z art. 104 k.p.a. i art. 252 k.p.a. wynika, iż Urząd uwzględnia wniosek o przedłużenie prawa ochronnego na znak towarowy przez wydanie decyzji administracyjnej w tym przedmiocie, w której powinien wskazać okres dalszej dziesięcioletniej ochrony znaku przez wskazanie początkowej i końcowej daty tego okresu, gdyż stosownie do art. 153 ust. 3 p.w.p. i art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p. jest to najistotniejszy element przedłużenia prawa ochronnego na kolejny okres. Przedłużenie prawa ochronnego na znak towarowy nie może być zatem dokonane przez akty i czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., gdyż nie następuje wprost z mocy prawa tylko wskutek prawidłowego złożenia wniosku przez uprawnionego – nie ulega przedłużeniu lecz może zostać przedłużone przez Urząd na kolejny okres dziesięcioletni, co z istoty wymaga wydania przez ten organ władczego aktu konkretyzującego uprawnienie zawarte w art. 153 ust. 3 p.w.p. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że bez dokonania analizy, rozważań i ustaleń w powyższym zakresie odrzucenie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny było conajmniej przedwczesne. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd, co wymaga podkreślenia w rozpoznawanej sprawie, rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani też powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż podlega ona odrzuceniu, zaś o takim rozstrzygnięciu zdecydowały względy natury formalnoprawnej. Na wstępie rozważań podnieść należy, iż kontrola działalności publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty administracyjne, o których mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. Niezależnie jednak od tego, którego z wymienionych w przepisie aktów skarga dotyczy, rozpoznanie merytoryczne skargi może nastąpić tylko wówczas, gdy zostaną spełnione wymienione w p.p.s.a. przesłanki skutkujące jej dopuszczalnością. W rozpoznawanej sprawie brak podstaw do przyjęcia, by w odniesieniu do skargi "L." Sp. z o.o. przesłanki takie zostały spełnione. W świetle stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego i dokonanej przez ten Sąd wykładni wskazanych przepisów p.w.p., którą stosownie do art. 190 p.p.s.a. Sąd I instancji jest związany nie wymaga szczegółowych rozważań kwestia formy procesowej, w jakiej wniosek o przedłużenie prawa ochronnego na znak towarowy winien być przez Urząd Patentowy RP rozpoznany. NSA odwołując się do art. 153 ust. 3 p.w.p. w zw. z art. 144, art. 153 ust. 2 i art. 168 ust. 1 pkt 1 p.w.p. wskazał, iż Urząd Patentowy RP uwzględnia wniosek o przedłużenie prawa ochronnego na znak towarowy przez wydanie decyzji administracyjnej w tym przedmiocie. Pismo z dnia [...] lipca 2004 r. skierowane do uprawnionego L. S.A. jest w swej treści jednoznaczne. W piśmie tym Urząd Patentowy RP podał, iż przedłuża prawo ochronne na znak towarowy R – 116211 na następny dziesięcioletni okres ochrony tj. do dnia 2014-05-[...]. Tym samym pismo zawiera oznaczenie organu, wskazanie adresata, rozstrzygnięcie co do istoty sprawy i imię, nazwisko i stanowisko służbowe osoby, która pismo podpisała tj. zawiera elementy określone w art. 107 § 1 k.p.a. pozwalające zakwalifikować pismo jako decyzję administracyjną w sytuacji gdy z treści pisma wynika, iż Urząd Patentowy RP zajął władcze stanowisko, w kwestii przedłużenia prawa ochronnego konkretyzując przy tym uprawnienie zawarte w art. 153 ust. 3 p.w.p. Taki charakter pisma potwierdza pismo Urzędu Patentowego RP z dnia [...] października 2004 r., stanowiące odpowiedź na pismo strony z dnia [...] września 2004 r. z prośbą o wyjaśnienie podstawy przedłużenia ochrony znaku towarowego R – 116211. Z pisma tego wynika, iż istotnie czynność przedłużenia prawa ochronnego została przez Urząd Patentowy RP dokonana. Tak też tylko należy traktować ww. pismo. Wszystkie bowiem wyjaśnienia zostały podane w sposób ogólny z wyraźnym zaznaczeniem, iż informacji dot. sprawy przedłużenia prawa ochronnego mogą być udzielane tylko L. S.A. Z tego też względu pismo aczkolwiek kierowane do skarżącej nie ma waloru aktu administracyjnego - nie rozstrzyga bowiem w żadnym zakresie o uprawnieniach czy obowiązku, a przedstawia tylko w oderwaniu od sprawy ww. prawa ochronnego, ogólne stanowisko Urzędu co do braku podstaw do odmowy przedłużenia prawa ochronnego w sytuacji unieważnienia prawa nieprawomocną decyzją. Ze względów o których wyżej mowa należy uznać, iż decyzja administracyjna jest zawarta w piśmie z dnia [...] lipca 2004 r. Ze skargi wynika, iż strona błędnie jednak kwalifikując pismo, jako czynność materialno-techniczną w rozumieniu § 3 ust. 2 pkt 4 p.p.s.a. nie zgadza się z rozstrzygnięciem zawartym w tym piśmie. Tym samym kwestionuje zawartą w tym piśmie decyzję administracyjną. Ta tylko okoliczność w świetle przepisów p.p.s.a. jak i przepisów p.w.p. nie może skutkować dopuszczalnością skargi. Stosownie do art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Natomiast zgodnie z przepisami p.w.p. od decyzji Urzędu Patentowego RP służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i skarga może być skutecznie wniesiona od decyzji wydanej wskutek złożenia takiego wniosku. Ten tryb nie został przez stronę wyczerpany. Gdyby w zaistniałym stanie sprawy przyjąć, iż w istocie taki charakter wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ma pismo z dnia [...] listopada 2004 r. zawierające wezwanie do usunięcia prawa to podnieść należy, iż Urząd Patentowy RP na to pismo w ogóle nie udzielił odpowiedzi. Tym samym nie doszło do wyczerpania środków zaskarżenia, o którym mowa w art. 52 § 1 p.p.s.a. Za wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie może być uznane pismo z dnia [...] września 2004 r., w którym skarżąca zwróciła się tylko o wyjaśnienie problemu podstawy przedłużenia ochrony. Urząd Patentowy RP nie podjął przy tym, jak wyżej wskazano decyzji w sprawie tej prośby. Pozostaje do rozważenia kwestia terminu złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (gdyby przyjąć, iż w istocie został złożony) i jego skuteczności w tym legitymacji do jego złożenia. W tym miejscu podnieść należy, iż stronie w ogóle pism z dnia [...] lipca 2004 r. Urząd Patentowy RP nie doręczył. Ocena w powyższym aspekcie nie należy jednak w rozpoznawanej sprawie do Sądu, tylko do Urzędu Patentowego jako organu właściwego do rozpoznawania wniosku. Ten aspekt jest objęty kontrolą Sądu w ramach skargi od decyzji wydanej wskutek rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Takiej decyzji jednak nie podjęto. Podnieść zatem należy, iż o ile wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zostanie w terminie określonym w k.p.a. rozpoznany, stronie służy skarga na bezczynność organu. Rozpoznawana skarga jest jednak skargą na decyzję administracyjną wydaną przez Urząd Patentowy RP co do której tryb wynikający z p.w.p. nie został przez stronę wyczerpany. Podnieść przy tym należy, iż błędna kwalifikacja rozstrzygnięcia zawartego w piśmie z dnia [...] lipca 2004 r. skutkująca przekonaniem strony co do konieczności wyczerpania trybu z art. 52 § 3 p.p.s.a. nie zaś z § 1 powołanego przepisu nie może stanowić podstawy do odstąpienia od wymogu, o którym w tym piśmie mowa. Nie jest bowiem miarodajne w tym względzie, jakie stanowisko i ocenę prezentowała strona w dacie złożenia skargi. Istotnym dla rozstrzygnięcia jest charakter rozstrzygnięcia, z którym strona się nie zgadza. Jeżeli bowiem w sprawie doszło w istocie, jak w tym przypadku, do wydania decyzji administracyjnej to skarga może być skutecznie wniesiona po wyczerpaniu wskazanego trybu. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż wniesienie skargi jest w świetle art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. niedopuszczalne. Mając powyższe na uwadze Sąd stosownie do powołanego przepisu orzekł, jak w sentencji.