IV SA/Wa 1849/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) lipca 2006 r. nr (...) w przedmiocie przejęcie gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa za świadczenie emerytalne 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej M. Z. kwotę 372 (trzysta siedemdziesiąt dwa) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego IV SA/Wa 1849/06 UZASADNIENIE Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia (...).07.2006 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody (...) z dnia (...).08.2000 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy (...). z dnia (...).05.1980 r. w sprawie przejęcia na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego o pow. (...) ha, położonego w G., T. W., P. i O. W.. od J. i J. D. w zamian za emeryturę. Wojewoda (...) w decyzji z dnia (...).08.2000 r. zaznaczył, iż niewiele dokumentów dotyczących owego przejęcia zachowało się. Stało się tak ponieważ dokumentacja ta - zarchiwizowana jako kategoria (...) - uległa zniszczeniu z upływem okresu jej przechowywania w zasobie archiwalnym. W oparciu o zachowane dokumenty wywiódł, iż małżonkowie D. w dniu (...).04.1980 r. wystąpili z wnioskiem o przejęcie na rzecz Skarbu Państwa należącego do nich na zasadzie wspólności majątkowej gospodarstwa rolnego w zamian za świadczenia emerytalne. Spełniali warunki do ich otrzymania na podstawie wówczas obowiązującej ustawy z dnia 27.10.1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. nr 32, poz.140), a następcy prawnego do przekazania gospodarstwa nie posiadali, bowiem obie ich córki pracowały zawodowo poza rolnictwem, miały własne rodziny i nie posiadały uprawnień do objęcia gospodarstwa. W ocenie Wojewody decyzja Naczelnika Gminy O. W.. z dnia (...).05.1980 r. w sprawie przejęcia na własność Skarbu Państwa przedmiotowego gospodarstwa rolnego stała się w dniu (...).06.1980 r. ostateczna i wykonalna. Córki przekazujących nie kwestionowały tego rozstrzygnięcia przez 20 lat, co oznacza, iż nie były zainteresowane przejęciem i prowadzeniem gospodarstwa rodziców. Wojewoda zaznaczył także, iż obojgu małżonkom ZUS Oddział w O.. decyzją z dnia (...).06.1980 r. przyznał emeryturę. Przyznane świadczenie emerytalne J. D. przekazano za okres od (...).06.1980 r. do (...).07.1980 r. i wstrzymano wypłatę po otrzymaniu aktu zgonu (zmarła (...).05.1980 r.). J. D. natomiast pobierał to świadczenie do końca listopada 1990 r. Wojewoda uznał za nieuzasadniony zarzut córki byłych właścicieli tego gospodarstwa M. Z., iż jako spadkobierczyni powinna być stroną tego postępowania, zauważył bowiem, że w dniu wydania decyzji Naczelnika Gminy O.. z dnia (...).05.1980 r. w sprawie przejęcia na własność Skarbu Państwa przedmiotowego gospodarstwa rolnego J. D. jeszcze żyła. Wojewoda podkreślił także, iż nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony tego postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Stąd w ocenie Wojewody przejęcie owo nastąpiło z zachowaniem warunków ustawy z dnia 27.10.1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin. We wniesionym odwołaniu A. Z. - syn, a zarazem pełnomocnik jednej z córek małżonków D. – M. Z. zarzucił kwestionowanej w trybie nadzwyczajnym decyzji: * wskazanie nieprawidłowej powierzchni przejętego gospodarstwa rolnego, * nieprawidłowe przyjęcie, iż nie nastąpiło obniżenie wartości gospodarstwa rolnego w ostatnich 5-ciu latach przed wydaniem decyzji, * błędne przyjęcie, iż brak było następcy prawnego, podczas gdy zarówno M. Z., jak i jej syn warunki takie spełniali, * doręczenie kwestionowanej decyzji z dnia (...).05.1980 r. tylko J. D. po śmierci żony J. zmarłej dwa dni później, o którym to fakcie Urząd Gminy wiedział z uwagi na fakt prowadzenia ewidencji ludności, - brak podpisu na złożonym wniosku J. D., która była już bardzo chora w tym czasie. W niniejszym postępowaniu odwołanie to po raz trzeci było przedmiotem oceny Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Uprzednie rozstrzygnięcia uchylał Wojewódzki Sąd Administracyjny. W wyroku z dnia (...).03.2004 r. (sygn. akt IV SA 4221/03) uchylił decyzję Ministra z dnia (...).10.2002 r. uznając, iż nie było podstaw do uchylania decyzji Wojewody z dnia (...).08.2000 r., bowiem nie istniała konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Ewentualne wątpliwości winien rozstrzygnąć stosując art. 136 Kpa. Skład orzekający wyraził także przekonanie, iż zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający do orzeczenia przez organ odwoławczy w trybie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa. Ponowne rozstrzygnięcie Ministra z dnia (...).05.2005 r. uchylone zostało wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 11.01.2006 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1475/05). Sąd wywiódł wówczas, iż organem właściwym do rozpoznania niniejszej spawy był w pierwszej instancji wojewoda, w drugiej - minister rolnictwa, a nie samorządowe kolegium odwoławcze, jak wskazywał na to minister, powołując się na późniejsze orzeczenia WSA w tym zakresie. W zaskarżonej do Sądu Administracyjnego decyzji, utrzymującej w mocy rozstrzygniecie wojewody, Minister powtórzył ustalenia Wojewody zawarte w kwestionowanej decyzji. Nadto zauważył, iż od decyzji Naczelnika Gminy O.. z dnia (...).05.1980 r. nie zostało wniesione odwołanie, a ponadto przez 20 lat decyzji tej nie kwestionowały również córki małż. D. - M. Z. i J. K.. Wskazał także, iż różnica powierzchni przedmiotowego gospodarstwa zapisana w decyzji z (...).05.1980 r. ((...) ha i (...) ha) stanowiła oczywisty błąd organu i nie może przesądzać o nieważności tej decyzji. Skargę na to rozstrzygniecie wniósł A. Z. zawierając w niej zarzuty jak w odwołaniu, a dodatkowo zakwestionował prawdziwość podpisu dziadka złożonego na zachowanej karcie informacyjnej z dnia (...).04.1980 r. Wyraził również wątpliwość aby emerytura przyznana jego babce mogła być jej faktycznie wypłacona skoro zmarła przed jej przyznaniem. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy, a także mając na względzie treść art. 153 P.p.s.a. doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi naruszyła przepisy postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności art. 153 P.p.s.a. stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Skład orzekający w niniejszej sprawie związany jest wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 11.01.2006 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1475/05), w którym przesądzono, iż organem właściwym do rozpoznania niniejszej spawy winien być w pierwszej instancji wojewoda, w drugiej - minister rolnictwa, a nie samorządowe kolegium odwoławcze, jak przyjmuje się aktualnie w orzecznictwie WSA. Związanie to także odnosi się także do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3.03.2004 r. (sygn. akt IV SA 4221/03). Sąd stwierdził wówczas, iż nie było podstaw do uchylania decyzji Wojewody z dnia (...).08.2000 r., bowiem nie istniała konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Ewentualne wątpliwości winien rozstrzygnąć stosując art. 136 Kpa. Skład orzekający wówczas wyraził także przekonanie, iż zgromadzony materiał dowodowy w sprawie jest wystarczający do orzeczenia przez organ odwoławczy w trybie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa. Przesądził zatem niejako, iż brak jest podstaw do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 Kpa. Nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3.03.2004 r. zawarł wskazanie, iż wnikliwej oceny wymaga decyzja Wojewody (...) z dnia (...).08.2000 r., z uwagi na brak pełnej dokumentacji dotyczącej wydania decyzji z dnia (...).05.1980 r. Są uznał, iż przede wszystkim należy mieć na uwadze postępowanie po wydaniu decyzji z dnia (...).05.1980 r. z uwagi na zgon przekazującej gospodarstwo rolne J. D. dwa dni później oraz wcześniejszą długotrwałą chorobę. Wszystkie te wskazania oraz ocena prawna zawarta w powołanych wyrokach WSA wiązała Ministra przy ponownym rozpoznawaniu odwołania, tak jak i obecnie wiąże skład orzekający w niniejszej sprawie. Należy zauważyć, iż Minister nie zastosował się zarówno do przytoczonych wskazań, jak i oceny prawnej Sądu. Nie ustalił w szczególności wpływu na kontrolę decyzji z dnia (...).05.1980 r. w trybie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa postępowania po jej wydaniu, a więc tego czy mogła się stać ostateczna z uwagi zgon J. D. dwa dni po jej wydaniu i niedoręczenie tej decyzji spadkobiercom zmarłej. O zwrocie kosztów postępowania sądowego rozstrzygnięto uwzględniając zgłoszony na rozprawie przez pełnomocnika skarżącej – A. Z. wniosek o zasądzenie kosztów przejazdu pełnomocników do Sądu. Zgłoszone przez niego w późniejszym piśmie procesowym żądanie zasądzenia równowartości utraconego zarobku w związku ze stawiennictwem przed sądem nie zostało uwzględnione jako zgłoszone już po zamknięciu rozprawy. Rozpoznając sprawę po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku Minister raz jeszcze dokona oceny wad decyzji Naczelnika Gminy O. z dnia (...).05.1980 r. w sprawie przejęcia na własność Skarbu Państwa przedmiotowego gospodarstwa rolnego w zamian za emeryturę pod kątem stwierdzenia jej nieważności, odnosząc się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu i oceniając, czy z racji niedoręczenia tej decyzji zmarłej J. D. decyzja ta może ostać się w obrocie prawnym. Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.