II SA/Ol 100/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędzia WSA Alicja Jaszczak – Sikora Protokolant Ewa Rychcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi Wojewody na uchwałę Rady Gminy z dnia "[...]" roku nr "[...]" w przedmiocie ustalenia stawki procentowej jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości oddala skargę. Rada Gminy w dniu "[...]" roku podjęła uchwałę nr "[...]" w sprawie ustalenia stawki procentowej jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości objętych decyzją o warunkach zabudowy oraz decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, w której ustaliła stawkę procentową jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości przedmiotowych nieruchomości spowodowanego zmianą ich funkcji w wysokości 15% w przypadku ich zbycia przed upływem 5 lat od chwili obowiązywania tej zmiany. Na powyższą uchwałę Wojewoda wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się stwierdzenia jej nieważności. W uzasadnieniu organ podniósł, że przedmiotowa uchwała została podjęta bez podstawy prawnej i w związku z tym jest sprzeczna z prawem. Zgodnie z przepisami Ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wójt, burmistrz albo prezydent miasta jest upoważniony do pobierania jednorazowej, określonej w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości opłaty, która nie może być wyższa niż 30% wzrostu wartości nieruchomości. Na podstawie art. 36 cyt. ustawy jednorazowa opłata jest pobierana w sytuacji, gdy w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość. W przypadku, gdy nie ma planu miejscowego dla danego obszaru i zostaje wydana decyzja o warunkach zabudowy bądź decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, które wywołują skutki określone w art. 36 cyt. ustawy, to przepisy art. 58 ust. 2 oraz 63 ust. 3 cyt. ustawy upoważniają do odpowiedniego stosowania art. 36 oraz art. 37 cyt. ustawy. Zdaniem Wojewody z powyższych przepisów nie można wyprowadzać uprawnienia rady gminy do określenia w odrębnej uchwale stawki procentowej jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. W tej sytuacji nie można było zastosować art. 18 ust. 2 pkt 8 Ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym, który do wyłącznej właściwości rady gminy zastrzega podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat w granicach określonych w odrębnych ustawach. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy wniosła o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniesiono, że zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 12 Ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w planie miejscowym określa się obowiązkowo stawki procentowe, na podstawie których ustala się opłatę, o której mowa w art. 36 ust. 4 cyt. ustawy (renta planistyczna). Organem uprawnionym do uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest rada gminy. Zatem należy stwierdzić, że to rada gminy jest uprawniona do ustalenia stawki procentowej opłaty stosowanej przez organ wykonawczy (wójta, burmistrza, prezydenta miasta) w trakcie wydawania decyzji. W art. 58 i 63 cyt. ustawy określono, że jeżeli indywidualna decyzja określająca warunki zabudowy wywołuje skutki, o których mowa w art. 36 cyt. ustawy, przepisy art. 36 oraz art. 37 cyt. ustawy stosuje się odpowiednio. I chociaż regulacja ta nie upoważnia wprost rady gminy do podjęcia uchwały określającej stawki procentowej opłaty planistycznej w przypadkach wymienionych w art. 58 i 63 cyt. ustawy, to prawodawca zamieściłby stosowną normę prawną w tekście ustawy, gdyby chciał upoważnić wójta do określania tej stawki procentowej w ramach uznania administracyjnego. Zdaniem organu opłatę planistyczną można określić jako jednorazową opłatę pobieraną przez gminę w związku ze wzrostem wartości nieruchomości. Jeżeli uprawnienie do ustalenia opłaty planistycznej zostało określone w art. 15 Ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, to przy podejmowaniu uchwały przez radę gminy można zastosować podstawę prawną wynikającą z art. 18 ust. 2 pkt 8 Ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym. Poza tym Rada Gminy podniosła, że w obrocie prawnym znajdują się uchwały rad gmin dotyczące ustalenia opłaty planistycznej, m.in. uchwała nr "[...]" Rady Gminy M. z dnia "[...]" roku w sprawie ustalenia stawek procentowych z tytułu zbycia nieruchomości objętych decyzjami o warunkach zabudowy. Także w literaturze przyjmuje się, że brak planu miejscowego nie upoważnia do odbierania radzie gminy kompetencji do ustalania stawek procentowych jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości i przekazania jej w drodze interpretacji wójtowi, burmistrzowi czy prezydentowi miasta. Na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2007 roku pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał skargę i argumenty w niej zawarte, a ponadto stwierdził, że to wójt (burmistrz lub prezydent miasta) wydając decyzję o warunkach zabudowy powinien ustalać opłatę planistyczną. Natomiast rada gminy nie ma kompetencji do ustalania tej opłaty w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zadaniem sądów administracyjnych, realizowanym w myśl art. 1 Ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) jest kontrola działalności administracji publicznej sprawowana pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) kontrola ta obejmuje między innymi akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Zatem sąd rozpoznając skargę dokonuje oceny, czy przy podejmowaniu aktów prawa miejscowego nie zostały naruszone przepisy prawa. W przedmiotowej sprawie Rada Gminy w dniu "[...]" roku podjęła uchwałę nr "[...]", w której ustaliła stawkę procentową jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, objętych decyzją o warunkach zabudowy oraz decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, spowodowanego zmianą ich funkcji w wysokości 15% w przypadku ich zbycia przed upływem 5 lat od chwili obowiązywania tej zmiany. Na powyższą uchwałę została wniesiona skarga przez Wojewodę, według którego rada gminy nie ma kompetencji do określania w odrębnej uchwale stawki procentowej jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w sytuacji braku planu miejscowego i to organ wykonawczy gminy wydając decyzję o warunkach zabudowy powinien ustalać tą opłatę. Zatem kwestią sporną w niniejszej sprawie jest, czy w sytuacji braku planu miejscowego rada gminy również posiada kompetencje do określania w odrębnej uchwale stawki procentowej jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Zgodnie z art. 36 ust. 4 Ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. nr 80, poz. 717 ze zm.) – zwanej dalej u.p.z.g., jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa nieruchomość, której wartość wzrosła w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą, to wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Wysokość opłaty nie może być wyższa niż 30% wzrostu wartości nieruchomości. Zatem do kompetencji rady gminy należy ustalanie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego stawki procentowej jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości (na podstawie art. 15 ust. 2 pkt 12 w zw. z art. 20 ust. 1 u.p.z.g.), która jest pobierana przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w przypadku zbycia takiej nieruchomości przez właściciela lub użytkownika wieczystego. W sytuacji braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla danego obszaru wydawana jest decyzja o warunkach zabudowy lub decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego (art. 4 ust. 2 u.p.z.g.). Jeżeli wydanie powyższych decyzji spowoduje wzrost wartości nieruchomości, to na mocy art. 58 ust. 2 i 63 ust. 3 u.p.z.g. stosuje się odpowiednio art. 36 i 37 u.p.z.g. Oznacza to, że przy wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy i decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego opłaty planistyczne również mogą być pobierane przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Z kolei stawki procentowe tej opłaty będą ustalane przez radę gminy. Należy bowiem zgodzić się z Radą Gminy, że brak miejscowego planu nie powoduje odebrania radzie gminy kompetencji do ustalania opłaty planistycznej w drodze uchwały. Uchwała w sprawie ustalenia stawki procentowej jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości objętych decyzją o warunkach zabudowy oraz decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego będzie podejmowana na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 8 Ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r., nr 142, poz. 1591 ze zm.). Zaprezentowane stanowisko jest zbieżne z poglądem przedstawionym w komentarzu do Ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym pod redakcją prof. Z. Niewiadomskiego ( Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2004 ), dotyczącym tego, że sytuacja braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie upoważnia odebrania radzie gminy kompetencji ustalania wysokości procentowej stawki jednorazowej opłaty i przekazania tej kompetencji organowi wykonawczemu gminy. W ocenie sądu wójt, burmistrz czy też prezydent miasta będący organami gminy uprawnieni są tylko i wyłącznie do pobierania w określonych sytuacjach jednorazowej opłaty w stawkach określonych przez radę gminy. Zatem Rada Gminy miała podstawy do określania w uchwale nr "[...]" z dnia "[...]" roku stawki procentowej jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości objętych decyzją o warunkach zabudowy oraz decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, która następnie będzie pobierana przez organ wykonawczy. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 Ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę jako niezasadną.