II SA/Sz 1003/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.) Sędziowie Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk - Meder Sędzia NSA Elżbieta Makowska Protokolant Krzysztof Chudy przy udziale Prokuratora B. R. po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2007r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie prawa jazdy o d d a l a skargę Zaskarżoną decyzją, Starosta odmówił uchylenia decyzji ostatecznej Kierownika Urzędu z dnia [...] r.. w sprawie wydania prawa jazdy kat. [...] nr [...], druk [...] A. K., zamieszkałej w [...]. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że przesłanka wymieniona w art. 145 § 1 pkt 1 Kpa w przypadku A. K. nie zachodzi, bowiem na podstawie zebranych dokumentów nie można jednoznacznie orzec, że jakikolwiek dokument przedstawiony przez A. K. był fałszywy ani też, że posługiwała się ona dokumentami fałszywymi. Zdaniem organu wyrok sądowy na który powołuje się prokurator nie dotyczy A. K., a karalnego postępowania egzaminatora, który występując z pozycji siły wymuszał na egzaminowanych kwoty pieniężne uzależniając od tego stwierdzenie pozytywnego wyniku części egzaminu, który prowadził. Nie ma zatem dowodu na twierdzenie, że strona fałszowała lub brała udział w fałszerstwie dokumentów na podstawie których wydano przedmiotową decyzję. Równie dobrze, zdaniem organu I instancji, można uznać, że działała w strachu i pomimo przeświadczenia o prawidłowym wykonaniu zadań części praktycznej zdecydowała się przekazać żądaną kwotę pieniędzy z obawy, że nie będzie miała dowodu na to, że jechała prawidłowo. Zgodnie z treścią art. 112 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym nadzór nad przeprowadzeniem państwowego egzaminu na prawo jazdy sprawuje Marszałek Województwa i tylko on może w drodze decyzji unieważnić egzamin. W chwili obecnej nie ma podstaw do przyjęcia, że A. K. nie ma zdanego egzaminu. Od decyzji odwołał się Prokurator zarzucając orzeczeniu błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na wyprowadzeniu wadliwych wniosków z prawidłowo zebranego w sprawie materiału dowodowego, skutkujący obrazą art. 151 § 1 pkt 1 Kpa, poprzez odmowę uchylenia decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...] r. o wydaniu A. K. prawa jazdy kat. [...], mimo zaistnienia ku temu podstawy przewidzianej w art. 145 § 1 pkt 1 Kpa. Prokurator wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie o uchyleniu decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...] r. o wydaniu A. K. prawa jazdy kat. [...] nr [...] nr druku [...] w całości i odmowie wydania A. K. prawa jazdy kat.[...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] r. numer [...] uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji, a następnie uchyliło decyzję Kierownika Urzędu z dnia [...] r. w sprawie wydania prawa jazdy kat. [...] nr [...], druk [...] A. K., zamieszkałej w [...] przy ul. [...] i odmówiło A. K. wydania prawa jazdy kat [...]. Kolegium stwierdziło, iż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną postępowanie wznawia się jeżeli dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności, okazały się fałszywe. Podstawą wznowienia postępowania w sprawie wydania stronie prawa jazdy kat [...] stanowił w przedmiotowej sprawie sprzeciw prokuratora, zgodnie z którym, decyzja Kierownika Urzędu, została wydana w oparciu o protokół egzaminacyjny z wyniku egzaminu państwowego z prawa jazdy oraz podanie o wydanie uprawnień poświadczające nieprawdę, że A. K. zdała egzamin państwowy z wynikiem pozytywnym. W sprzeciwie Prokurator wniósł o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie wydania A. K. prawa jazdy oraz uchylenie dotychczasowej decyzji Kierownika Urzędu i orzeczenie o odmowie wydania A. K. prawa jazdy. Zgodnie z art. 90 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.), prawo jazdy otrzymuje osoba, która zdała z wynikiem pozytywnym egzamin państwowy wymagany dla danej kategorii. Podstawą wydania decyzji Kierownika Urzędu były dokumenty w postaci: - wniosku A. K. z dnia [...] r. o wydanie uprawnień, - zaświadczenia z dnia [...] r. nr [...] wydanego przez Kierownika Szkoły Jazdy potwierdzającego, iż strona ukończyła w dniach [...] r – [...] r. kurs programowy dla osób ubiegających się o prawo jazdy kat.[...], - świadectwa lekarskiego z dnia [...] r. nr [...] wydanego przez lekarza uprawnionego do badań kierowców stwierdzającego, iż A. K. jest zdolna do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. [...], - protokołu nr [...] z dnia [...] r. z adnotacją egzaminatora W. W. stwierdzającą, iż A. K. zdała z wynikiem pozytywnym część teoretyczną egzaminu państwowego kat. [...], - protokołu nr [...] z dnia [...] r. z adnotacją egzaminatora R. G. stwierdzającą, że A. K. zdała z wynikiem pozytywnym część praktyczną egzaminu państwowego kat.[...]. Prokurator wykazał, iż A. K. dysponuje prawem jazdy wydanym w oparciu o sfałszowaną dokumentację z egzaminu państwowego obejmującego część praktyczną, który miał miejsce w dniu [...] r. i został przeprowadzony przez R. G.. W oparciu o akta o sygn. [...] ustalono, że prawomocnym wyrokiem z dnia [...] r. Sąd Rejonowy uznał R. G. za winnego tego, iż od [...] r. do [...] r. w [...], jako egzaminator Centrum Egzaminowania Kierowców, działając w ciągu przestępstw, przyjął korzyści majątkowe od [...] egzaminowanych osób ubiegających się o prawo jazdy w łącznej kwocie [...] zł w zamian za pozytywny wynik egzaminu państwowego z prawa jazdy (części teoretycznej bądź praktycznej) tj. za czynność sprzeczną z prawem, w tym w dniu [...] r. przyjął od A. K. kwotę [...] zł tj. popełnienia czynu kwalifikowanego z art. 228 § 1 i 3 Kk w zw. z art. 91 § 1 Kk. Nadto Sąd uznał wymienionego za winnego tego, iż w tym samym czasie i miejscu, działając w ciągu przestępstw, poświadczył w celu osiągnięcia korzyści majątkowej nieprawdę w protokołach egzaminacyjnych z wyników egzaminu państwowego na prawo jazdy oraz podaniach o wydanie uprawnień, stwierdzając w tych dokumentach pozytywny wynik egzaminu z prawa jazdy m.in. w odniesieniu do A. K., tj. popełnienia czynu kwalifikowanego z art. 271 § 1 i 3 Kk w zw. z art. 91 § 1 Kk. W toku przeprowadzonego w tej sprawie postępowania karnego zebrane zostały dowody wskazujące na to, że A. K. po zdaniu egzaminu teoretycznego na prawo jazdy z wynikiem pozytywnym, w dniu [...] r. przystąpiła do egzaminu praktycznego. Na placu manewrowym bezbłędnie wykonała manewry podstawowe. Podczas jazdy w ruchu drogowym na drogach publicznych popełniła błędy, które w ocenie egzaminatora powinny skutkować nie zaliczeniem tego etapu egzaminu. R. G. zasugerował wówczas zdającej wręczenie mu korzyści majątkowej w kwocie [...] zł. Po zakończeniu jazdy na drodze publicznej i otrzymaniu pieniędzy, R. G. sporządził zapis w protokole egzaminacyjnym A. K., stwierdzający pozytywny wynik jej egzaminu państwowego. Powyższe zaś umożliwiło egzaminowanej skuteczne ubieganie się o wydanie prawa jazdy, co nastąpiło w dniu [...] r. Wskazane wyżej dokumenty dotknięte są fałszem intelektualnym jakiego dopuścił się R. G. Dla postępowania administracyjnego istotna jest okoliczność, aby fałsz dokumentu (w tym przypadku fałsz intelektualny) potwierdzony był prawomocnym orzeczeniem sądu. Okoliczność ta została stwierdzona wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...] r. sygn. akt. [...]. Istotne jest również aby fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy. W przedmiotowej sprawie fałsz intelektualny dokumentu stwierdzającego pozytywny wynik egzaminu praktycznego na prawo jazdy kat. .[...]. stanowił podstawę ustalenia, że strona zdała egzamin praktyczny z wynikiem pozytywnym, co faktycznie nie miało miejsca. Brak dokumentu stwierdzającego zdanie z wynikiem pozytywnym części teoretycznej egzaminu praktycznego na prawo jazdy skutkuje odmówieniem przez organ administracji wydania prawa jazdy. W świetle powyższych wyjaśnień Kolegium za nietrafione i pozbawione logiki uznało rozumowanie organu I instancji. W sprawie nie ma bowiem znaczenia okoliczność, iż jak organ podał, egzaminator wymuszał kwoty pieniężne, jak i to, że A. K. nie uczestniczyła w fałszowaniu dokumentów. Istotne jest natomiast to, że dokumenty są dotknięte fałszem intelektualnym. W zaistniałym stanie rzeczy, po wznowieniu postępowania administracyjnego w sprawie wydania A. K. prawa jazdy kat. [...], Kolegium stwierdziło, że brak jest przesłanki pozytywnej dla wydania prawa jazdy, albowiem A. K. nie zdała z wynikiem pozytywnym egzaminu państwowego dla kategorii [...] prawa jazdy. Brak dokumentu stwierdzającego zdanie z wynikiem pozytywnym egzaminu praktycznego na prawo jazdy skutkuje odmówieniem przez organ administracji wydania prawa jazdy. Powyższa decyzja została zaskarżona przez A. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzuciła: - naruszenie zasady ogólnej postępowania administracyjnego wyrażonej w art.8 Kpa, - błędne zinterpretowanie art.145 § 1 Kpa, - naruszenie przepisów art.138 § 1 pkt 2 Kpa. Zdaniem skarżącej, Kolegium pomimo braku procedury unieważnienia egzaminu, określonej w art.112 § 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, stwierdziło że nie ma dokumentu potwierdzającego zdanie przez skarżącą z wynikiem pozytywnym części praktycznego egzaminu na prawo jazdy. Dopiero unieważnienie egzaminu dawało bowiem podstawę do stawiania zarzutu, iż protokół z egzaminu nie odzwierciedla stanu faktycznego w zakresie umiejętności praktycznych skarżącej. Organ odwoławczy nie mógł więc zastosować art.138 § 1 pkt 2 Kpa. Skarżąca za nieprawidłową uważa także sytuację, że pozbawiono ją wcześniej nadanego uprawnienia w oparciu o wyrok wydany w sprawie karnej prowadzonej bez jej udziału jako strony. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Prokurator wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola legalności zaskarżonych do sądu administracyjnego aktów administracyjnych (ostatecznych decyzji, postanowień) polega na badaniu ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego mającymi zastosowanie w konkretnej sprawie. W przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt w istotny sposób narusza prawo, sąd - stosownie do wskazań art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – uchyla ten akt lub stwierdza jego nieważność ( w zależności od rodzaju stwierdzonego naruszenia prawa). W przeciwnym wypadku sąd skargę oddala (art. 151 ww.ustawy ). Zgodnie z art.134 § 1 i art.135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, a nadto stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia . Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem i w wyżej wskazanych granicach nie dostarczyła podstaw do uznania, że w sprawie wystąpiły uchybienia i w związku z tym skarga została oddalona. Decyzje administracyjne mogą być dotknięte różnego typu wadami. Część z nich stanowi wady nieistotne, które mogą być usunięte w drodze uzupełnienia, sprostowania, wyjaśnienia. Oprócz tego istnieją jednak wady istotne wymienione w art. 145 § 1, 145a § 1 oraz w art. 156 § 1 Kpa. Mają one różny charakter, wywierają w związku z tym odmienne skutki. Wady z art. 145 § 1 i 145a § 1 są istotnymi wadami postępowania. Nie jest jednak wiadome, jaki skutek wywarły one na decyzję administracyjną. Mogą spowodować więc jedynie wzruszalność decyzji. Dlatego też, wznowienie postępowania polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy w celu sprawdzenia, czy jakaś z wad postępowania nie wpłynęła na treść rozstrzygnięcia. Instytucja wznowienia ma charakter nadzwyczajny. Dotyczy bowiem kontroli prawidłowości wydanej decyzji ostatecznej. Przesłanki wznowienia postępowania określone są w sposób enumeratywny i mają charakter obligatoryjny. Enumeratywne wyliczenie przesłanek wznowienia powoduje, iż przyczyny wznowienia ograniczone są jedynie do tych wymienionych w art. 145 § 1 i 145a Kpa. Z uwagi na zasadę trwałości decyzji ostatecznych wynikającą z art. 16 § 1 Kpa wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter zwężający. Z kolei ze względu na obligatoryjny sposób sformułowania przyczyn wznowienia organ nie dysponuje tutaj uznaniem administracyjnym. Jedną z przesłanek wznowienia, wynikającą z art.145 § 1 pkt 1 Kpa i zastosowaną w niniejszym postępowaniu, jest istnienie związku przyczynowego między dowodami, które okazały się fałszywe, a istotnymi dla sprawy okolicznościami faktycznymi. Wznowienie postępowania na tej podstawie ograniczone jest wystąpieniem łącznym warunków: - w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie administracyjnej miało miejsce wystąpienie fałszywego dowodu, - sfałszowanie dowodu jest potwierdzone w orzeczeniu sądu lub innego organu, - fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy. Z uwagi na szerokie pojęcie dowodu, wynikające z art. 75 § 1 Kpa, fałsz dowodu może przejawiać się nie tylko w fałszywych dokumentach, zeznaniach świadków i opiniach biegłych, ale też w fałszu innych dowodów. Fałsz ten może przybierać przy tym formę fałszu materialnego, a więc co do formy dokumentu, jak i intelektualnego co do treści dokumentu, gdy jego forma jest autentyczna. Prawomocnym wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy uznał R. G. za winnego tego, iż od [...] r. do [...] r. w [...], jako egzaminator Centrum Egzaminowania Kierowców w [...], działając w ciągu przestępstw, przyjął korzyści majątkowe od [...] egzaminowanych osób ubiegających się o prawo jazdy w łącznej kwocie [...] zł w zamian za pozytywny wynik egzaminu państwowego z prawa jazdy (części teoretycznej bądź praktycznej) tj. za czynność sprzeczną z prawem, w tym w dniu [...] r. przyjął od A. K. kwotę [...] zł tj. popełnienia czynu kwalifikowanego z art. 228 § 1 i 3 Kk w zw. z art. 91 § 1 Kk. Nadto Sąd uznał wymienionego za winnego tego, iż w tym samym czasie i miejscu, działając w ciągu przestępstw, poświadczył w celu osiągnięcia korzyści majątkowej nieprawdę w protokołach egzaminacyjnych z wyników egzaminu państwowego na prawo jazdy oraz podaniach o wydanie uprawnień, stwierdzając w tych dokumentach pozytywny wynik egzaminu z prawa jazdy m.in. w odniesieniu do A. K. tj. popełnienia czynu kwalifikowanego z art. 271 § 1 i 3 Kk w zw. z art. 91 § 1 Kk. Zgodnie z art.72 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. Prawo o ruchu drogowym ( Dz.U. z 1992 r. Nr 11, poz.41 z późn.zm.) prawo jazdy mogła uzyskać osoba, która miała wymaganą sprawność fizyczną i psychiczną, umiała czytać i pisać, odbyła odpowiednie przeszkolenie i wykazała się niezbędnymi kwalifikacjami oraz osiągnęła wymagany dla danej kategorii wiek. Wydane na podstawie art.84 tej ustawy zarządzenie nr 110 Ministra Komunikacji z dnia 28 grudnia 1983 r. w sprawie postępowania związanego z wydawaniem, zatrzymywaniem, cofaniem i przywracaniem uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi, rowerami, motorowerami i pojazdami zaprzęgowymi oraz wzorów stosowanych przy tym dokumentów (Dz. Urz. Min. Kom. Nr 16, poz. 129) między innymi określało dokumenty niezbędne do wydania prawa jazdy, a w tym poświadczające ukończenie odpowiedniego rodzaju szkolenia. W oparciu o powyższe przepisy i zgromadzone dokumenty Kierownik Urzędu w dniu [...] r. podjął decyzję w sprawie wydania prawa jazdy A. K.. Wśród dokumentów będących podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy znajdował się protokół nr [...] z dnia [...] r. z adnotacją egzaminatora R. G. stwierdzającą, że A. K. zdała z wynikiem pozytywnym część praktyczną egzaminu państwowego kat. [...]. Jak wykazano wcześniej Sąd w wyroku z dnia [...] r. uznał, iż egzaminator R. G. poświadczył nieprawdę między innymi w protokole egzaminacyjnym z wyniku egzaminu A. K.. W świetle powyższego spełnione zostały wszystkie warunki do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art.145 § 1 pkt 1 Kpa. Celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości zakończonego postępowania zwykłego, ustalenie, czy i w jakim zakresie wadliwość postępowania zwykłego wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, oraz w razie stwierdzenia określonej wadliwości decyzji dotychczasowej doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa wydana została z określonym naruszeniem prawa (art. 151 § 1 pkt 1 i 2 i § 2 Kpa). Zgodnie z obowiązującymi przepisami art.90 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz.908 z późn.zm.) prawo jazdy otrzymuje osoba, jeżeli: 1) osiągnęła wymagany dla danej kategorii wiek; 2) uzyskała orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem i orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o ile jest ono wymagane; 3) odbyła wymagane dla danej kategorii szkolenie; 4) zdała z wynikiem pozytywnym egzamin państwowy wymagany dla danej kategorii; 5) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe albo przedstawi zaświadczenie, że studiuje od co najmniej sześciu miesięcy. Zarówno więc przepisy ustawy obowiązującej w dniu wydawania A. K. decyzji przyznającej prawo jazdy, jak i przepisy obowiązujące w dniu wydawania zaskarżonej decyzji, przewidywały wymóg zdania z wynikiem pozytywnym egzaminu w zakresie prawa jazdy wymaganego dla danej kategorii. Sfałszowanie dokumentów potwierdzających zdanie z wynikiem pozytywnym praktycznej części egzaminu na prawo jazdy spowodowało, iż istotne ustalenia w sprawie o wydanie prawa jazdy A. K. zostały oparte na nieprawdziwych dowodach, co uzasadniało konieczność wzruszenia ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...] r., a także, w świetle cytowanych powyżej obowiązujących przepisów prawa, stanowiło podstawę odmowy przyznania A. K. prawa jazdy kategorii [...]. W powyższym stanie faktycznym i prawnym nie jest istotne to jakie faktycznie umiejętności prowadzenia pojazdów posiadała A. K. w chwili zdawania egzaminu na prawo jazdy, ale to, że wymagany przepisami prawa, dokument stwierdzający te umiejętności został sfałszowany. W tej sytuacji rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest prawidłowe. Dodać należy, że art.112 ust.2 pkt 2 obowiązującej ustawy Prawo o ruchu drogowym, pozwalający marszałkowi województwa przerwać lub unieważnić egzamin państwowy prowadzony niezgodnie z przepisami nie mógł być w niniejszej sprawie zastosowany. Przepis ten ma na celu umożliwienie organowi nadzoru sprawowanie bieżącej kontroli przebiegu egzaminu. Ponadto wznowienie postępowania w trybie art.145 § 1 pkt 1, a następnie rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o art.151 § 1 pkt 2 Kpa, nie wymagało uprzedniego unieważnienia egzaminu. Zgodnie z art.8 Kpa organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze prowadząc postępowanie odwoławcze nie naruszyło powyższego przepisu. Strona miała możliwość dostępu do akt, zapoznania się z nimi przed wydaniem decyzji, a w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ szczegółowo wyjaśnił podstawy prawne i motywy swojego działania. W tym stanie rzeczy uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. ) orzekł, jak w sentencji.