III SA/Łd 501/06

Dnia 3 kwietnia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędzia NSA Janusz Nowacki Protokolant Asystent sędziego Adrian Król po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2007 roku sprawy ze skargi E. M. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji o wymeldowaniu uchyla zaskarżone postanowienie. III SA/Łd 501/06 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...], nr [...] Wojewoda [...] – na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - stwierdził, że odwołanie E. M. od decyzji Wójta Gminy G. z dnia [...], nr [...] orzekającej o wymeldowaniu E. M. z miejsca pobytu stałego w budynku mieszkalnym położonym w miejscowości S. 44, zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 129 § 2 tej ustawy. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podano, iż ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma wynika, że decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] E. M. odebrała osobiście. Wprawdzie na zwrotnym potwierdzeniu odbioru nie została wpisana data odbioru listu poleconego, jednakże ze stempla pocztowego wynika, że doręczenia przesyłki dokonano w dniu 2 lipca 2006 roku. Zatem – wskazał Wojewoda [...] - czternastodniowy termin do wniesienia odwołania przewidziany w art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego biegł od dnia 3 lipca 2006 roku i upłynął w dniu 16 lipca 2006 roku. Wprawdzie E. M. nadała odwołanie od w/w decyzji w dniu 14 lipca 2006 roku, jednak dokonała tego w niemieckiej placówce pocztowej. W ocenie organu nie można było uznać, iż termin został zachowany w przypadku dokonania tej czynności w urzędzie pocztowym za granicą. Termin bowiem byłby zachowany jedynie wtedy, gdy za granicą pismo zostałoby złożone w polskim urzędzie konsularnym. Wobec powyższego Wojewoda [...] uznał, że datą złożenia przez E. M. odwołania była data wpływu pisma do Urzędu Gminy w G., tj. dzień 19 lipca 2006 roku, a to oznacza, że odwołanie zostało złożone po upływie przepisanego prawem terminu. Na postanowienie Wojewody [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania E. M. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W swoim środku zaskarżenia podała, iż dla zachowania terminu określonego w art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego nie miało znaczenia, czy odwołanie zostało nadane na poczcie w Polsce, czy w Niemczech. Skarżąca podniosła, że skoro mieszka w miejscowości H. na terenie Niemiec, a nadto jest zameldowana w S. na terenie RP, to mogła dowolnie – bądź w Polsce bądź w Niemczech – nadać na poczcie przesyłkę z odwołaniem i nie musiała nadawać przesyłki w polskim urzędzie konsularnym. Skarżąca stwierdziła, że ponieważ odebrała decyzję o wymeldowaniu w dniu 2 lipca 2006 r. nadając odwołanie w dniu 14 lipca 2006 r w niemieckim urzędzie pocztowym zachowała 14-dniowy termin do jego wniesienia. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...], podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu, aczkolwiek z innych przyczyn niż zostały wskazane w skardze. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi[ p.p.s.a.] (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Zaznaczyć przy tym należy, że w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wychodząc z przesłanek zawartych w przytoczonych przepisach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uwzględnił skargę, gdyż stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z takim naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi podstawę do jego uchylenia. W szczególności należy uznać, iż doszło do naruszenia przez organy administracji przepisów art. 7, 8, 77 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. W myśl pierwszego z tych przepisów w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten nakazuje organom administracji podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy. Organ administracji jest zobowiązany do podejmowania wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i powinien prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do państwa (art. 8 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz wyrok NSA OZ w Lublinie z 7 października 1983 roku, SA/Lu 240/83). Obowiązek ten jest realizowany dzięki nakazowi zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia przez organ administracji całego materiału dowodowego. Z kolei, stosownie do treści art. 77 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Oznacza to, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie w sprawie. Z art. 77 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego wynika bowiem obowiązek organu administracji zgromadzenia całego materiału dowodowego, koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy, co oznacza obowiązek podjęcia przez organ stosownych działań, między innymi przeprowadzenia z urzędu dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy oraz zażądania od strony przedstawienia dowodów na poparcie jej twierdzeń. Przekładając powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, iż organy administracji nie wyjaśniły w należyty sposób wszelkich okoliczności potrzebnych do prawidłowego rozstrzygnięcia. Nie ustaliły bowiem kiedy odwołanie nadane przez skarżącą listem poleconym w niemieckiej placówce pocztowej przekazane zostało polskiemu urzędowi pocztowemu. W myśl art. 57 § 5 pkt 2 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało: nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego, złożone w polskim urzędzie konsularnym. Z brzmienia cytowanego wyżej przepisu należy wnosić, że data nadania pisma w zagranicznym urzędzie pocztowym nie ma żadnego znaczenia dla oceny, czy zachowany został termin do złożenia tego pisma. Pogląd taki wyraził m.in. Naczelny Sąd Administracyjny OZ w Poznaniu w wyroku z dnia 27 listopada 1997 roku (sygn. akt I SA/Po 1273/96), w którym stwierdzono, iż dla zachowania terminu do wniesienia odwołania niezbędne jest nadanie odwołania wyłącznie w polskim urzędzie pocztowym lub polskiej placówce konsularnej. Natomiast nadanie odwołania w terminie w jakimkolwiek urzędzie pocztowym za granicą nie ma wpływu na zachowanie terminu do wniesienia odwołania. Powyższe nie oznacza jednak, że pismo nie może być nadane przez stronę w zagranicznym urzędzie pocztowym. Oczywiście może, i sytuacje takie obecnie będą zdarzać się coraz częściej . Oznacza to jednak konieczność rozważenia w jakiej dacie pismo (odwołanie) strony będzie można uznać za wniesione do organu administracji, co ma podstawowe znaczenie dla oceny, czy zachowany został termin do jego wniesienia. W orzecznictwie i doktrynie w podobnych sytuacjach, za datę wniesienia pisma nadanego w zagranicznym urzędzie pocztowym uważa się datę przekazania przesyłki przez ten urząd – polskiemu urzędowi pocztowemu. Przykładowo wskazać należy, iż zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 1978 roku, sygn. akt IV CR 130/78 ( Monitor Prawniczy – Zestawienie Tez 1998/1 str. 1) datą wniesienia rewizji, nadanej w zagranicznym urzędzie pocztowym na adres właściwego sądu polskiego jest data przekazania przez ten urząd przesyłki listowej polskiemu urzędowi pocztowemu. Podobnie w orzeczeniu Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 23 listopada 1999 roku ,sygn. akt I ACa 247/99 ( OSA 2000/6 poz. 25 str. 42) wskazano, iż oddanie pisma procesowego w polskim urzędzie pocztowym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Jeżeli zaś przesyłka nadesłana została z zagranicy, to dla zachowania terminu wystarcza, by wpłynęła ona w terminie do polskiego urzędu pocztowego i była adresowana na właściwy sąd. Pogląd ten podzielony został również w Komentarzu do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek ( art. 83 p.p.s.a.). W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, również na gruncie art. 57 § 5 k.p.a. należy za datę wniesienia pisma nadanego w zagranicznym urzędzie pocztowym uznać datę przekazania tej przesyłki polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. W tym miejscu zaznaczyć należy, że w art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe ( Dz. U. Nr 130, poz. 1188 ze zm. ) obowiązek wykonywania zadań operatora publicznego , w tym m.in. doręczania przesyłek w obrocie zagranicznym, powierzony został Poczcie Polskiej. W świetle powyższego organ administracji nie mógł poprzestać tylko na ustaleniu daty wpłynięcia odwołania do Urzędu Gminy w G., a powinien określić datę wpłynięcia przesyłki do polskiego urzędu pocztowego. Nie jest bowiem wykluczone, że odwołanie skarżącej przekazane zostało do polskiego urzędu pocztowego przez upływem terminu do jego wniesienia, określonym w art. 129 § 2 k.p.a. Jest bezspornym, że E. M. nadała odwołanie w dniu 14 lipca 2006 roku w niemieckim urzędzie pocztowym, jako przesyłkę poleconą ( koperta k- 33 akt adm.) oraz, że wpłynęło ono do Urzędu Gminy w G. w dniu 19 lipca 2006 roku. Koperta, w której przysłane zostało odwołanie nie zawiera wprawdzie odcisku datownika polskiego urzędu pocztowego, ale nie zwalniało to organu z obowiązku ustalenia kiedy polska placówka pocztowa otrzymała tę przesyłkę. Organ orzekający w niniejszej sprawie z naruszeniem art. 7, 8 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego nie wyjaśnił jednak tej okoliczności. Przykładowo informację taką można było uzyskać w jednostce organizacyjnej Poczty Polskiej – Centrum Ekspedycyjno – Rozdzielczym w Warszawie, które zajmuje się obsługą przesyłek zagranicznych. Rozpoznając ponownie sprawę organ powinien więc wyjaśnić, w którym dniu odwołanie nadane przez E. M. wpłynęło do polskiego urzędu pocztowego, gdyż jest to istotne, do ustalenia czy odwołanie wniesiono we właściwym terminie. Wskazać także należy, iż wbrew temu co twierdzi organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, termin do wniesienia odwołania nie upłynął 16 lipca 2006 roku, gdyż dzień ten był dniem ustawowo wolnym od pracy (niedziela). Ostatnim dniem, w którym można było złożyć odwołanie był więc 17 lipca 2006 roku. W myśl bowiem art. 57 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego jeżeli koniec terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się najbliższy następny dzień powszedni. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.