V SAB/Wa 6/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Zabłocka (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. D. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpoznania wniosku o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: odrzucić skargę Pismem z dnia 17 kwietnia 2007 r. skarżący R. D. złożył skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. (określanego dalej: "Zakład"). Wyjaśnił, że z dniem 1 lutego 2000 r. wyrejestrował działalność gospodarczą. Następnie złożył podanie o rozłożenie zaległych składek i odsetek na raty. Na powyższe pismo nie otrzymał jednak żadnej odpowiedzi. W dniu 14 listopada 2006 r. złożył wniosek o umorzenie zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Po rozpatrzeniu wniosku, decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2007 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i z uzasadnienia tego rozstrzygnięcia - jak twierdzi Skarżący - dowiedział się, iż podanie o rozłożenie zadłużenia na raty pozostawiono bez dalszego biegu, z uwagi na niemożliwość ustalenia kwoty zadłużenia z powodu braku prawidłowych dokumentów. Ponadto skarżący podniósł, że decyzja odmawiająca umorzenia składek została wydana po dwóch miesiącach i trzech tygodniach od złożenia wniosku. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej odrzucenie, z uwagi na niewyczerpanie środków zaskarżenia, co jest warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi na bezczynność organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przepis art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270; z 2004 r. Nr 162, poz. 1692; dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") stanowi, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć taką sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.; powoływanej dalej jako "u.s.u.s.").w sprawach uregulowanych tą ustawą, a do takich należą sprawy umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."). Analogiczne unormowanie znajduje się także w art. 180 k.p.a. stanowiącym, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie określają trybu, w jakim strona postępowania prowadzonego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych może domagać się wydania decyzji w sprawie z zakresu umorzenia należności z tytułu składek w przypadku, gdy organ zwleka z wydaniem takiej decyzji. Nie określa także terminów załatwienia spraw. Zdaniem Sądu, w sprawach tego rodzaju nie ma bowiem zastosowania art. 83 ust. 3 u.s.u.s., zgodnie z którym odwołanie do sądu [powszechnego - przyp. Sądu] przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia wydania wniosku o świadczenie lub inne roszczenia. Wniosek o umorzenie nie mieści ani w kategorii wniosków o świadczenie, ani też nie może być uznany za roszczenie. Przede wszystkim jednakże art. 83 ust. 4 u.s.u.s. wyłącza z kompetencji odwoławczej sądów powszechnych decyzje w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek. Zdaniem Sądu wyłączenie to obejmuje również bezczynność organu w tym przedmiocie. W tym stanie rzeczy zastosowanie mają przepisy kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące terminów załatwiania spraw (art. 35 k.p.a. i art. 36 k.p.a.) jak również sposób postępowania w przypadku, gdy organ mimo upływu tych terminów nie podejmuje rozstrzygnięcia, do jakiego jest zobowiązany (art. 37 k.p.a.). Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie określonym art. 35 k.p.a. strona może wnieść zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia nad organem pozostającym w bezczynności. Organ ten, uznając zażalenie za zasadne, wyznacza organowi rozpoznającemu sprawę dodatkowy termin jej załatwienia oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby także podejmuje środki zapobiegające naruszaniu terminów załatwienia spraw w przyszłości (art. 37 § 2 k.p.a.). Zażalenie, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a. należy do środków zaskarżenia wymienionych w art. 52 § 2 p.p.s.a, zatem wniesienie skargi na bezczynność organu jest dopuszczalne po uprzednim wyczerpaniu postępowania wszczętego wniesieniem zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie . Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest państwową jednostką organizacyjną posiadającą osobowość prawną z siedzibą w W. Zgodnie z art. 66 ust.5 u.s.u.s. w postępowaniu administracyjnym organem wyższego stopnia w stosunku do Zakładu jest minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego. Z akt sprawy nie wynika, aby Skarżący składał do tego organu zażalenie, o którym mowa w art. 37 k.p.a. Uznać zatem należało, że Skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia, co jest warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi na bezczynność organu. Niespełnienie przez Skarżącego warunku określonego w art. 52 § 1 p.p.s.a.. skutkowało odrzuceniem skargi jako niedopuszczalnej, na podstawie art. 58 § 1 pkt 7 p.p.s.a.