I OSK 1356/07

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2008-07-02

Skład orzekający: Joanna Banasiewicz, Barbara Adamiak, Jacek Fronczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy warunkiem przyznania zasiłku celowego na złagodzenie skutków suszy dla gospodarstwa rolnego jest podleganie z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników, czy też wystarczające jest faktyczne ubezpieczenie w KRUS?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo zinterpretował przepisy dotyczące przyznawania zasiłku celowego na złagodzenie skutków suszy. Sąd podkreślił, że ustawa o pomocy społecznej ma pierwszeństwo przed rozporządzeniem, a podstawa prawna przyznania pomocy powinna być interpretowana celowościowo. Kluczowe jest ustalenie, czy rolnik podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy, a nie tylko faktyczne ubezpieczenie w KRUS czy brak takiego ubezpieczenia.
Stan faktyczny
Skarżący S. D. ubiegał się o zasiłek celowy na złagodzenie skutków suszy. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując, że skarżący nie jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, podkreślając, że jednym z warunków przyznania pomocy jest podleganie z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników, czego skarżący nie spełnił. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje, uznając, że organ odwoławczy naruszył przepisy procesowe, nie wyjaśniając wszystkich okoliczności dotyczących podlegania ubezpieczeniu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) sędzia del. WSA Jacek Fronczyk Protokolant Urszula Radziuk po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 31 maja 2007 r. sygn. akt II SA/Ke 166/07 w sprawie ze skargi S. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną. Decyzją z dnia [...] nr [...], Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł., odmówił S. D. udzielenia pomocy w postaci zasiłku celowego w ramach programu pomocy dla gospodarstw rolnych, w celu złagodzenia skutków suszy, w wysokości 1.000 zł, zwiększone o 392 zł, co stanowi łączną kwotę 1392 zł jednorazowo. Jako podstawę prawną organ wskazał art. 7 pkt 14, art. 17 ust. 1 pkt 6, art. 18 ust. 1 pkt 6, art. 24, art. 40 ust. 2 i 3, art. 106 ust. 1, art. 110 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych, w celu złagodzenia skutków suszy. W uzasadnieniu organ podał, że z przeprowadzonego przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej postępowania i przedstawionych dowodów, wynika że S. D. nie jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który podlega temu ubezpieczeniu z mocy ustawy, co uzasadnia odmowę przyznania jednorazowego zasiłku celowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z [...] nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazało, że kwestię przyznania zasiłków celowych na złagodzenie skutków suszy regulują przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy, wydane na podstawie upoważnienia zawartego w art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Stosownie do § 2 cytowanego rozporządzenia, pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli: 1) co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który podlega temu ubezpieczeniu z mocy ustawy; 2) w gospodarstwie rolnym w rozumieniu przepisów ustawy o podatku rolnym, w którym szkody w uprawach rolnych spowodowane suszą, oszacowane przez komisję powołaną przez wojewodę na podstawie § 20 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1996 r. w sprawie szczegółowych kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji, wynoszą średnio powyżej 30%. Zgodnie zaś z przepisem § 4 ust. 2 powołanego wyżej rozprowadzenia, po wszczęciu postępowania w sprawie udzielenia pomocy, kierownik ośrodka pomocy społecznej ustala średnią wysokość szkód w danym gospodarstwie rolnym, na podstawie protokółu oszacowania szkód, sporządzonego przez komisję powołaną przez wojewodę. Organ drugiej instancji podkreślił, że tylko łączne spełnienie warunków określonych w § 2 rozporządzenia, tj. poniesienie strat w uprawach rolnych, które zostały oszacowane przez komisję, łącznie średnio powyżej 30% oraz podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy, uprawnia do otrzymania pomocy w formie zasiłku celowego na złagodzenie szkód powstałych w wyniku klęski suszy, która miała miejsce w 2006 r. Z załączonego do akt zaświadczenia KRUS w K. z dnia [...] lutego 2007 r. wynika, że S. D. nie figuruje w ewidencji osób podlegających ubezpieczeniu społecznemu rolników. Oznacza to, że zainteresowany nie jest ubezpieczony jako rolnik w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego ani na wniosek, ani z mocy ustawy. Ponadto z akt sprawy nie wynika, jakoby członek najbliższej rodziny zainteresowanego, wspólnie z nim gospodarujący podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy. Mimo wezwania przez Kolegium pismem z dnia 7 lutego 2007 r. do przedłożenia stosownych dokumentów na powyższą okoliczność, odwołujący nie dostarczył dokumentów potwierdzających ewentualny fakt podlegania ubezpieczeniu społecznemu z mocy ustawy, przez co najmniej jedną osobę w jego rodzinie. Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy przyjął, że zarówno w chwili orzekania przez organ pierwszej instancji, jak i w toku postępowania odwoławczego sam zainteresowany, ani żaden z członków jego rodziny nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy, a zatem jedna z przesłanek warunkujących przyznanie pomocy na złagodzenie skutków suszy nie została spełniona, dlatego też w przekonaniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. organ pierwszej instancji zasadnie odmówił przyznania S. D. wnioskowanego świadczenia. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach S. D., zarzucając naruszenie art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej w stosunku do niego, "gdzie pomoc do doznanej klęski została skierowana do określonej grupy ludzi". Warunek ubezpieczenia w KRUS skarżący określił jako "sprzeczny z innymi ustawami rolnymi, jak chociażby dopłaty bezpośrednie dla rolników". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, wyrokiem z dnia 31 maja 2007 r. sygn. akt II SA/Ke 166/07, po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Sąd wywodził, że rozpatrując zarzut wywiedziony w skardze niekonstytucyjności przepisu § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. Nr 155, poz. 1109), jego brzmienie zostało prawidłowo zacytowane w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji i wynika z niego, że z pomocy przewidzianej rozporządzeniem, skorzystać mogą jedynie ci rolnicy, którzy podlegają z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników. Analizując kwestionowane w skardze przepisy należy uwzględnić, że rozporządzenie wydane zostało w oparciu o ustawę z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), a to oznacza, że przewidziana w nim pomoc jest w założeniu dla osób najuboższych, w celu przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są oni w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Dlatego właśnie w zamyśle prawodawcy było skierowanie pomocy w formie zasiłku celowego do tych spośród rolników, których susza dotknęła w największym stopniu, a więc takich, którzy utrzymują się jedynie z rolnictwa. Takie osoby podlegają bowiem z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników. Pozostali rolnicy, ubezpieczeni na podstawie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), mają – poza pracą w rolnictwie – inne źródła dochodów, które umożliwiają im pokrycie strat związanych suszą w większym stopniu aniżeli osobom utrzymującym się wyłącznie z roli. Mając na uwadze takie założenie prawodawcy, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się sprzeczności kwestionowanego przepisu rozporządzenia ani z ustawą o pomocy społecznej ani z Konstytucją, a w szczególności z art. 32, zgodnie z którym: 1. Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne; 2. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Przepisy określające pomoc społeczną Państwa dla najuboższych, zawsze kierowane są jedynie do pewnej grupy osób – nieposiadajacych żadnych dochodów, bądź uzyskujących je w wysokości niewystarczającej do utrzymania siebie i rodziny, ale nie może to w żadnym razie oznaczać sprzeczności takich uregulowań z art. 32 Konstytucji. Tak samo należy ocenić przepisy rozporządzenia, które wprawdzie eliminują z programu pomocy rolników ubezpieczonych poza KRUS, jednak czynią to w określonym, usprawiedliwionym z punktu widzenia zasad pomocy społecznej celu, a mianowicie udzielenia jej jedynie tym, których skutki suszy dotknęły w sposób najbardziej odczuwalny. Dalej Sąd wywodził, że według art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, brak zasadności skargi nie wpływa na wynik postępowania sądowego. Organ odwoławczy naruszył przepisy prawa procesowego (art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a.) w sposób mający wpływ istotny na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy –- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Oceniając zgromadzone w sprawie dowody przyjęto bowiem, że zaświadczenie Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddziału Regionalnego w K. z dnia [...] lutego 2007 r., że S. D. nie figuruje w ewidencji osób podlegających ubezpieczeniu społecznemu rolników, świadczy o niespełnieniu przez niego podstawowego warunku uzyskania pomocy określonej w rozporządzeniu, polegającego na tym, aby rolnik ubiegający się o zasiłek podlegał z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników. Wymóg ten, wynikający z § 2 pkt 1 rozporządzenia, nie ma jednak nic wspólnego z obowiązkiem opłacania przez rolnika składek na ubezpieczenie społeczne rolników czy też z figurowaniem w ewidencji KRUS. Okoliczność stwierdzona zaświadczeniem, o jakim mowa wyżej świadczy jedynie o tym, że S. D. nie zgłosił się jako osoba podlegająca ubezpieczeniu na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.). O tym natomiast, czy podlega on temu ubezpieczeniu z mocy ustawy, a więc czy spełnia wymogi określone w § 2 pkt 1 rozporządzenia, decyduje sytuacja danego rolnika w powiązaniu z przepisami ustawy określającymi kto ubezpieczeniu społecznemu rolników podlega. Przepis art. 7 ust. 1 oraz art. 16 ust. 1 i 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników stanowi mianowicie, że z mocy ustawy, ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu, macierzyńskiemu oraz emerytalno-rentowemu podlega m.in. rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny, jeżeli ten rolnik nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo nie ma ustalonego prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Rolnikiem w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników jest pełnoletnia osoba fizyczna, zamieszkująca i prowadząca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osoba, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia (art. 6 pkt 1). Osoba podlegająca innemu ubezpieczeniu społecznemu, to z kolei osoba podlegająca obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych lub objęta przepisami o zaopatrzeniu emerytalnym (art. 6 pkt 13). Stosownie zaś do treści art. 37 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, każdy rolnik nie czekając na wezwanie obowiązany jest zgłosić Kasie wszystkie osoby podlegające ubezpieczeniu w jego gospodarstwie, co oczywiście dotyczy także jego samego. Jeżeli powinności tej nie dopełni, nie będzie figurował w ewidencji KRUS, co jednak wcale nie oznacza, że nie podlega z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników. Jak wynika ze znajdujących się w aktach dokumentów oraz pisemnych wyjaśnień strony, S. D. prowadzi gospodarstwo rolne o pow. ponad 4 ha przeliczeniowe, które przejął po zmarłym ojcu. Jest zatem rolnikiem w rozumieniu ustawy, a wielkość gospodarstwa kwalifikuje go do podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników, o jakim mowa w przytaczanych wyżej art. 7 ust. 1 oraz art. 16 ust. 1. Z treści złożonego przez niego odwołania od decyzji organu pierwszej instancji wynika nadto, że w roku 2006 nie był ubezpieczony nie tylko w KRUS-ie, ale także w ZUS, co dawało organowi odwoławczemu podstawy do zbadania, czy S. D. podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu w rozumieniu powołanych wyżej przepisów w zw. z art. 6 pkt 13 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Negatywne ustalenie tej okoliczności świadczyłoby bowiem o tym, że skarżący podlega z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników, a co za tym idzie – spełnia warunki do uzyskania pomocy określone w § 2 pkt 1 rozporządzenia. Rozpatrując sprawę ponownie, organ wyjaśni w pierwszym rzędzie wszystkie okoliczności niezbędne dla oceny, czy skarżący podlega z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników w rozumieniu przedstawionym wyżej, a w razie potwierdzenia tej okoliczności zbada, czy spełnia on pozostałe przesłanki rozporządzenia w celu uzyskania pomocy dla złagodzenia skutków suszy, jaka miała miejsce w roku 2006. Zdaniem Sądu, wywiedzione wyżej uchybienia prawu procesowemu, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, powodowały konieczność uchylenia nie tylko zaskarżonej decyzji odwoławczej, ale także – jako niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy – poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ i c/ w związku z art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Zarzucało: 1) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie: – obrazę przepisu art. 40 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593) w zw. z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. Nr 155, poz. 1109), przez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż w ramach przesłanki z pkt 1 § 2 rozporządzenia "co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, którzy podlegają temu ubezpieczeniu z mocy ustawy" ustawodawca miał na myśli ewentualne uprawnienie do tego podlegania, podczas gdy podleganie temu ubezpieczeniu z mocy ustawy związane jest z faktycznym ubezpieczeniem w KRUS; 2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: – obrazę art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przez błędne przyjęcie, że organ drugiej instancji nie przeprowadził wyczerpującego postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie wszystkich istotnych w sprawie okoliczności, w szczególności niewyjaśniono,. czy skarżący podlega z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników, a jeśli tak to czy spełnia on pozostałe przesłanki rozprowadzenia w celu uzyskania pomocy dla złagodzenia skutków suszy, jaka miała miejsce w 2006 r., podczas gdy, z materiału dowodowego w tym z zaświadczenia wyraźnie wynika, że skarżący nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy. Jeśli rolnik podlega ubezpieczeniu z mocy ustawy, to nie ma wyboru, czy będzie osobą ubezpieczoną w KRUS, czy też. Skoro podlega ubezpieczeniu z mocy ustawy, to obowiązkowo płaci składki ubezpieczeniowe w KRUS. Na tej podstawie wnosiło o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiego Sądowi Administracyjnemu w Kielcach do ponownego rozpoznania; 2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. W skardze kasacyjnej postawiono zarzut naruszenia prawa materialnego przez obrazę przepisu art. 40 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) w związku z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. Nr 155, poz. 1109). Według art. 40 powołanej ustawy o pomocy społecznej "Zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego (ust. 1). Zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej (ust. 2).Zasiłek celowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, może być przyznany niezależnie od dochodu i może niepodlegać zwrotowi (ust. 3)". Zarzucając obrazę przepisu art. 40 powołanej ustawy o pomocy społecznej nie wskazano, który z ustępów tego art. 40 został naruszony. Z art. 40 ust. 1 i ust. 2 wynika, że ze względu na zdarzenie losowe (ust. 1), straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej (ust. 2) zakres podmiotowy przyznania zasiłku celowego jest szeroki może być bowiem przyznany osobie lub rodzinie, a przepis zawarty w art. 40 ust. 3 stanowi, że zasiłek ten może być przyznany niezależnie od dochodu. Dokonując wykładni w art. 40 powołanej ustawy o pomocy społecznej w związku z § 2 pkt 1 powołanego rozprowadzenia w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy, należy tak jak przeprowadził wykładnię Sąd w zaskarżonym wyroku, oprzeć się na wykładni celowościowej. Formalistyczne podejście w przyznaniu świadczeń pomocy społecznej w sytuacjach szczególnych, do jakich należą sytuacje klęsk żywiołowych jest nie do przyjęcia. Pierwszeństwo zatem w określeniu podmiotu, który ma prawo do świadczenia z pomocy społecznej w razie klęski żywiołowej należy dać regulacji ustawowej, a więc regulacji zawartej w art. 40 powołanej ustawy o pomocy społecznej. Wydane na podstawie delegacji ustawowej rozporządzenie nie może łamać reguł przyjętych w ustawie. Wynika to wprost z treści delegacji ustawowej zawartej w art. 24 powołanej ustawy o pomocy społecznej, który stanowi "Rada Ministrów może przyjąć rządowy program pomocy społecznej mający na celu ochronę poziomu życia osób, rodzin i grup społecznych oraz specjalistycznego wsparcia (ust. 1). Rada Ministrów określa w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki realizacji programu, o którym mowa w ust. 1, uwzględniając potrzebę zapewnienia efektywności rządowego programu pomocy społecznej (ust. 2)". Delegacja ustawowa do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych warunków realizacji programu nie obejmuje określenia przesłanek przyznania pomocy społecznej. Zasadnie Sąd przyjął, że należy odróżnić sytuacje podlegania rolnika z mocy prawa ubezpieczeniu społecznemu rolników od następstw niewywiązywanie się przez rolników z mocy prawa podlegających ubezpieczeniu społecznemu z ciążących na nich obowiązków wynikających z przepisów ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.). Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera sankcji za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników ma zastosowanie w związku z ustawą o pomocy społecznej tylko w zakresie ustalenia pojęcia rolnika, który w myśl przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników podlega temu ubezpieczeniu z mocy ustawy. Taka wykładnia art. 40 powołanej ustawy o pomocy społecznej w związku z § 2 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy wymaga ustalenia stanu faktycznego, tak jak na to wskazał Sąd w zaskarżonym wyroku. W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło