II SA/Gd 121/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędziowie: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska (spr.) Asesor WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant: Sekretarz Sądowy Agnieszka Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2007 r. sprawy ze skargi I. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 grudnia 2006 r. w przedmiocie niedopuszczalności odwołania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżone postanowienie. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia 3 września 2005 r. nr [...] odmówił I. Z. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm. ). Podstawą odmowy było ustalenie organu, iż wnioskodawczyni nie spełniła przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia czy innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się stosownym orzeczeniem o niepełnosprawności. Organ uznał, że skoro wnioskodawczyni nie pracowała w przeszłości, nawet wtedy gdy jej córka M. była dzieckiem zdrowym, to oznacza, że nie podejmuje zatrudnienia z innego powodu niż konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. W odwołaniu od tej decyzji I. Z. wniosła o przyznanie jej świadczenia i wskazała na swoją trudną sytuację życiową i materialną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 31 marca 2006 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję podzielając stanowisko organu I instancji o braku podstaw do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy w wydanej decyzji pouczył skarżącą o możliwości złożenia skargi do sądu administracyjnego za pośrednictwem organu. W terminie do wniesienia skargi I. Z. złożyła w Samorządowym Kolegium Odwoławczym pismo z dnia 14 kwietnia 2006 r. W piśmie tym skarżąca wskazała, iż "odwołuje się w sprawie odmówienia jej świadczenia pielęgnacyjnego, które miała przyznane na chore dzieci". Ponownie wskazała na swoją trudną sytuację życiową związaną z wychowywaniem dzieci i stanem swojego zdrowia. Zwróciła się z prośbą "o ponowne rozpatrzenie jej pisma i przywrócenie jej ponownie tych pieniędzy, które zostały jej zabrane". Organ odwoławczy złożone przez skarżącą pismo potraktował jako odwołanie od decyzji z dnia 31 marca 2006 r. i postanowieniem z dnia 29 grudnia 2006 r. , nr [...] z powołaniem na przepisy art. 134 w związku z art. 127 § 1 kpa stwierdził jego niedopuszczalność. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż odwołanie przysługuje stronie tylko od decyzji organu I instancji. Złożenie takiego odwołania od decyzji ostatecznej ( decyzji organu II instancji ) powoduje, iż jest to odwołanie niedopuszczalne i obliguje organ II instancji do stwierdzenia tej niedopuszczalności na podstawie art. 134 kpa. Skarżąca po doręczeniu jej postanowienia złożyła w Samorządowym Kolegium Odwoławczym kolejne pismo z dnia 10 stycznia 2007 r. Wskazała w nim, iż "odwołuje się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego" i "składa skargę pod zarzutem niezgodności postanowienia z prawem o odmówienie jej świadczenia pielęgnacyjnego, które zostało jej przyznane prawnie na stałe z powodu chorych dzieci..." Skarżąca zażądała "ponownego rozpatrzenia wszystkich jej wniosków, które wpłynęły do organu i przywrócenia jej z powrotem świadczenia pielęgnacyjnego". Z akt sprawy wynika, iż skarżąca w przeszłości pod rządem poprzednio obowiązujących regulacji prawnych otrzymywała zasiłek stały, stąd też wynika wyartykułowane żądanie przywrócenia przyznanego wcześniej świadczenia. Powyższe pismo Kolegium uznało za skargę na postanowienie z dnia 29 grudnia 2006 r. i wraz z aktami sprawy administracyjnej oraz odpowiedzią na skargę przekazało je do tutejszego sądu administracyjnego. Odpowiadając na tę skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie powołując się na argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie jednak należy wyjaśnić skarżącej, iż zasadność jej skargi nie oznacza, iż skarżącej przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, o które ubiega się przed organami administracji. W niniejszym postępowaniu Sąd nie badał prawidłowości decyzji organów odmawiających skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Na skutek jej pisma z dnia 10 stycznia 2007 r. wniesionego od postanowienia organu odwoławczego z dnia 29 grudnia 2006 r. Sąd skontrolował jedynie zgodność z prawem tego ostatniego tj. rozstrzygnięcia o stwierdzeniu niedopuszczalności jej odwołania od decyzji organu z dnia 31 marca 2006 r. Zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu. Organ odwoławczy błędnie uznał, iż pismo skarżącej z dnia 14 kwietnia 2006 r. stanowiło odwołanie od jego decyzji ostatecznej wydanej w dniu 31 marca 2006 r. Wprawdzie treść pisma wskazywała, iż skarżąca żąda ponownego rozpatrzenia sprawy przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego lecz organ, obligowany z mocy art. 7 kpa i art. 9 kpa do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i do czuwania nad tym, aby strona z powodu nieznajomości prawa nie poniosła szkody, winien był co najmniej przed takim załatwieniem sprawy poinformować skarżącą o niedopuszczalności dalszego odwołania na drodze postępowania administracyjnego i upewnić się czy wolą i intencją skarżącej nie było wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Zdaniem Sądu, nie było też żadnych przeszkód do uznania i to nawet bez dodatkowych wyjaśnień skarżącej, iż jej pismo z dnia 14 kwietnia 2006 r. stanowi skargę na decyzję ostateczną z dnia 31 marca 2006 r. Z treści pisma bowiem jednoznacznie wynika, iż skarżąca nie zgadza się z decyzją odmawiającą jej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i zwraca się o jego "ponowne" przyznanie. Zdaniem Sądu, każde pismo strony, z którego wynika wola dalszego, czy ponownego rozpatrywania jej sprawy powinno być przez organ potraktowane jako pismo uruchamiające dalszy dopuszczalny prawnie etap kolejnego rozpatrywania jej sprawy przez inny organ lub sąd. Wystarczy gdy z treści pisma wynika, że dotychczasowe załatwienie sprawy nie satysfakcjonuje strony. Organ nie może potraktować pisma za odwołanie, nawet wówczas gdy strona nada mu taką nazwę i stwierdzić jego niedopuszczalność w sytuacji gdy stronie przysługuje w dalszym toku skarga do sądu administracyjnego. Wniesione wówczas "odwołanie" stanowi bowiem faktycznie skargę. W postępowaniu administracyjnym nie jest dopuszczalne formalistyczne podejście do treści wniosków, odwołań, zażaleń i skarg i ich odrzucanie tylko z tego powodu, że strona nieprecyzyjnie sformułowała swoje żądania. Od stron postępowania, a zwłaszcza osób, które korzystają z pomocy organów państwa w załatwianiu swoich spraw związanych z zasiłkami rodzinnymi czy świadczeniami z pomocy społecznej, trudno wymagać nie tylko znajomości przepisów prawa, ale również precyzyjnego i jednoznacznego formułowania ich wniosków, odwołań, zażaleń, skarg do sądu administracyjnego...itp. Oczywistym jest, iż wolą skarżącej było rozpoznanie sprawy związanej z przyznaniem jej świadczenia i to niezależnie od tego, jaki organ czy sąd pozostaje właściwy w dalszym toku instancji i niezależnie od tego, który z nich dokona ponownego rozpatrzenia sprawy, albo kontroli wcześniejszego rozstrzygnięcia. To organy administracji obligowane są do przestrzegania przepisów prawa i nadania sprawie takiego biegu, aby był on dla strony korzystny i gwarantował jej pełne rozpoznanie sprawy przez wszystkie właściwe w danej sprawie organy i sąd. W niniejszej sprawie organ nie miał podstaw do potraktowania pisma skarżącej z dnia 14 kwietnia 2006 r. jako odwołania od decyzji ostatecznej w sytuacji gdy skarżącej przysługiwała na tę decyzję skarga do sądu administracyjnego. Treść pisma uzasadniała uznanie go za skargę. Należy zauważyć także, iż przekazując sądowi kolejne pismo skarżącej z dnia 10 stycznia 2007 r. jako skargę na postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania, organ nie miał żadnych wątpliwości co do żądania skarżącej, mimo iż treść tego pisma w zasadzie nie odbiegała od treści pisma potraktowanego przez organ jako niedopuszczalne odwołanie. Zawarte w tym piśmie dodatkowe wyraźne sformułowanie o wniesieniu skargi pod zarzutem niezgodności postanowienia z prawem nie ma aż tak decydującego znaczenia w świetle wyżej wskazanych rozważań. Wobec powyższego Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie wydano z naruszeniem przepisów postępowania art. 7 i art. 9 kpa, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Stosownie zatem do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzeczono jak w sentencji wyroku uchylając postanowienie organu z dnia z dnia 29 grudnia 2006 r. o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania. Na skutek wydanego orzeczenia organ odwoławczy obligowany będzie do potraktowania pisma skarżącej z dnia 14 kwietnia 2006 r. jako skargi na decyzję ostateczną tego organu z dnia 31 marca 2006 r. W przypadku nieskorzystania z uprawnienia przewidzianego w art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, organ postąpi stosownie do art. 54 § 2 w/w ustawy tj. przekaże skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią organu. Zdaniem Sądu przepis art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie uprawniał sądu w niniejszej sprawie do kontroli zgodności z prawem rozstrzygnięć organów o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzje te nie mieszczą się bowiem w pojęciu "granic danej sprawy" o których mowa w tym przepisie. Zaskarżone postanowienie jest wyłącznie rozstrzygnięciem formalnym, podczas gdy kontrola legalności decyzji administracyjnej zakłada ponadto ocenę przesłanek materialnych. W ocenie Sądu granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny, a tym samym i orzekania, wyznacza jej rozstrzygnięcie zaskarżonym aktem. Wniosek taki wynika z art. 134 § 1 w/w ustawy, którego nie wolno pomijać interpretując art. 135, a zwłaszcza zawarty w nim zwrot: "w granicach sprawy, której dotyczy skarga". Z powyższych względów w niniejszej sprawie Sąd nie badał prawidłowości decyzji organów o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Ich kontrola możliwa będzie dopiero w odrębnym postępowaniu sądowoadministracyjnym zainicjowanym skargą I. Z. z dnia 14 kwietnia 2006 r.