II SA/Go 163/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik, Sędziowie Asesor WSA Joanna Brzezińska, Asesor WSA Michał Ruszyński (spr.), Protokolant sekr. sąd. Monika Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2007 r. sprawy ze skargi W.R. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wydalenia ze służby oddala skargę. - 1 - Sygn. akt II SA/Go 163/07 U Z A S A D N I E N I E Komendant Powiatowy Policji działając na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 3 i art. 134 pkt 6 ustawy z 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz.U. z 2002r. Nr 7, poz. 58 ze zm.), po dokonaniu analizy i oceny całokształtu okoliczności i materiału dowodowego w postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko podkom. W.R., orzeczeniem z [...] listopada 2006r. Nr [...] uznał go winnym tego, że : - nie poinformował bezpośredniego przełożonego o niemożności stawienia się do służby w dniu [...] lipca 2006r., czym dopuścił się przewinienia dyscyplinarnego tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy z 6 kwietnia 1990r. o Policji w zw. z § 15 ust. 2 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 2 września 2002r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów, - w dniu [...] lipca 2006r. stawił się do służby w stanie po spożyciu alkoholu, wynik badania zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu o godz. 731 wyniósł 0,35 mg/l, czym dopuścił się przewinienia dyscyplinarnego, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 6 ustawy z 6 kwietnia 1990r. o Policji. i wymierzył mu karę dyscyplinarną wydalenia ze służby. W uzasadnieniu organ wskazał, że wykonane w prowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym czynności dostarczyły ponad wszelką wątpliwość dowodów na umyślne popełnienie zarzucanych czynów przez W.R.. Organ podał, że jeżeli nawet nie powiadomienie bezpośredniego przełożonego o nieobecności w służbie i związaną z tym zamianę dyżurów można przyjąć za przewinienie, w którym można zastosować mniejszą dolegliwość kary, tak przewinienie, którego W.R. dopuścił się w dniu [...] lipca 2006r. w żaden sposób nie może być usprawiedliwione, bowiem stan nietrzeźwości wykonującego czynności służbowe policjanta zasługuje na najsurowszą ocenę, gdyż policjant stojący na straży prawa powinien sam dawać przykład społeczeństwu jak należy postępować, natomiast zachowując się w ten sposób podkom. W.R. swoim postępowaniem naraził na utratę dobrego imienia Policji. W ocenie organu I instancji wymierzona kara dyscyplinarna jest współmierna do zarzucanych czynów, jak również przyczynia się do podniesienia dyscypliny służbowej oraz wpłynie na poprawę wizerunku Policji w oczach społeczeństwa, które chce by policjanci byli traktowani tak samo jak zwykli obywatele i nie dopuszczali się występków, które niekorzystnie wpływają na morale policjantów. Organ podał, że przy ocenie czynu oraz przy wysokości wymierzonej kary wzięto pod uwagę dyspozycję art. 134h ust. 1 ustawy o Policji , zgodnie z którym na zaostrzenie wymiaru kary mają wpływ okoliczności przewinienia: działanie z motywacji zasługującej na szczególne potępienie albo w stanie po użyciu alkoholu lub innego podobnie działającego środka. W.R. nie zgodził się z powyższym orzeczeniem i złożył od niego odwołanie do Komendanta Wojewódzkiego Policji. Odwołujący się wskazał, że orzeczeniem z [...] października 2006r. Nr [...] Komendant Wojewódzki Policji uchylił orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji z [...] sierpnia 2006r. Nr [...] wymierzające karę wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe – detektywa Zespołu Dochodzeniowo-Śledczego Sekcji Kryminalnej KPP i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Odwołujący się stwierdził, że wykonane przez organ I instancji czynności po uchyleniu orzeczenia przez organ II instancji nie wniosły żadnych nowych okoliczności obciążających, a jedynie wskazały na co najmniej domniemanie niewinności odwołującego się. Odwołujący się wskazał, że w dniu [...] lipca 2006r. nie zamierzał podejmować żadnych czynności służbowych z uwagi na stan zdrowia i poszedł o tym poinformować Komendanta. Oznacza to, iż de facto tego dnia nie stawił się do służby. Nadto zdaniem strony został wmanewrowany w podpisanie listy obecności tak aby od strony formalnej można było wykazać stawienie się do służby w dniu [...] lipca 2006r. Wskazał, że jest doświadczonym oficerem Policji i nigdy nie stawił by się do służby w stanie po spożyciu alkoholu. Wyjaśnił, że do jednostki przyszedł tylko i wyłącznie dla dobra służby aby przekazać dochodzenia i wskazać świadków jacy mają być w nich przesłuchani, a także wytłumaczyć się przed Komendantem z dnia poprzedniego i przedstawić mu przyczynę oraz okoliczności niedyspozycji. Odnosząc się do zarzutu niepoinformowania bezpośredniego przełożonego o niemożności stawienia się do służby w dniu [...] lipca 2006r. odwołujący się wskazał, że w dniu [...] lipca 2006r. Naczelnik Sekcji Kryminalnej KPP– G.S. o godz. 1515 skontaktowała się z nim i zapytała dlaczego nie ma go na dyżurze, na co odwołujący się odpowiedział, że tego dnia nie przyjdzie do pracy, ponieważ źle się czuje. Tak więc w ocenie odwołującego się poinformował on bezpośredniego przełożonego o przyczynie nie stawienia się do służby. Komendant Wojewódzki Policji, działając na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy o Policji, orzeczeniem z [...] stycznia 2007r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy wskazał, że uwzględniając dyspozycję art. 135m ust. 1 ustawy o Policji do zbadania zaskarżonego orzeczenia została powołana komisja, która po zaznajomieniu się z całością materiału dowodowego, oraz aktami osobowymi podkom. W.R., wystąpiła do Komendanta Wojewódzkiego Policji z wnioskiem, w stosunku głosów dwa do jednego o utrzymanie zaskarżonego orzeczenia w mocy. Organ II instancji podzielił w pełni stanowisko organu I instancji oraz wniosek komisji przedstawiony w sprawozdaniu z dnia [...] stycznia 2007r. akceptując utrzymanie zaskarżonego orzeczenia w mocy. W ocenie organu odwoławczego bezspornym jest fakt, że w dniu [...] lipca 2006r. podkom. W.R. miał planowaną służbę od godz. 1500 do godz. 2300 i niezaprzeczalnym jest to, że do jej pełnienia nie stawił się. Z zeznań podkom. G.S. wynika, że dyżurny około godz. 1515 poinformował ją, że na poczekalni oczekuje interesant, który chce złożyć zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, a wyznaczonego na dyżur podkom. R. nie ma na służbie. W związku z powyższym podkom. S. skontaktowała się telefonicznie z podkom. R., który w tym momencie poinformował ją, że nie może przyjść do służby, gdyż źle się poczuł. W trakcie tej rozmowy podkom. S. wywnioskowała, że może on znajdować się pod wpływem alkoholu. Organ wskazał, że faktem jest, iż W.R. telefonował do M.K., P.M. i M.A., których prosił o zamianę dyżurów. Z materiałów wynika jednak, że zgodę na zamianę wyraził M.A., który nie poinformował o tym Naczelnik S.. Oznacza to, że skarżący nie dopełnił obowiązku uprzedzenia bezpośredniego przełożonego o niemożności stawienia się w dniu [...] lipca 2006r. do służby. Organ nie przyznał skarżącemu racji, że nie ważne jest kto ma pierwszy zadzwonić i o której godzinie. Z § 15 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 2 września 2002r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów jednoznacznie wynika, że to obwiniony był zobowiązany uprzedzić podkom. S. o tym, że nie może stawić się do służby, czego tak naprawdę nie uczynił. Odnosząc się do drugiego zarzutu organ II instancji wskazał, iż nie ma wątpliwości, że podkom. R. w dniu [...] lipca 2006r. stawił się do służby w stanie po spożyciu alkoholu, co potwierdzają przeprowadzone badania na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu – o godz. 731 – 0,35 mg/l, o godz. 745 – 0,39 mg/l. Reasumując organ odwoławczy podał, że organ I instancji w sposób wyważony i należyty przedstawił motywy jakie legły u podstaw kary, którą wymierzył. Wskazał, że motywy te akceptuje, bowiem nie można im zarzucić czy to błędu logicznego, czy też nieuwzględnienia którejkolwiek z przesłanek ustawowych regulujących zasady wymiaru kary. Kara wydalenia ze służby jest adekwatna do stopnia zawinienia. Uwzględnia ona zarówno charakter naruszenia dyscypliny służbowej, jak również pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby. W dniu [...] lutego 2007r. skargę na powyższe orzeczenie złożył W.R.. Skarżący zarzucił Komendantowi Wojewódzkiemu Policji rażącą obrazę prawa – art. 135n ust. 6 ustawy o Policji poprzez utrzymanie w mocy orzeczenia wymierzającego karę dyscyplinarną surowszą od pierwotnie wymierzonej w sytuacji, gdy orzeczenie, na mocy którego pierwotnie wymierzona została kara wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe została zaskarżona jedynie przez skarżącego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że Komendant Powiatowy Policji orzeczeniem z [...] sierpnia 2006r. Nr [...] uznał skarżącego za winnego popełnienia zarzucanych mu przewinień dyscyplinarnych i wymierzył karę dyscyplinarną wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe. Od tego orzeczenia odwołał się jedynie obwiniony. Na skutek wniesionego odwołania Komendant Wojewódzki Policji orzeczeniem z [...] października 2006r. Nr [...] uchylił orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po przeprowadzeniu postępowania uwzględniającego wskazania organu odwoławczego organ I instancji wydał orzeczenie nr [...] mocą którego uznał obwinionego za winnego zarzucanych mu przewinień dyscyplinarnych i wymierzył mu karę dyscyplinarną wydalenia ze służby. Organ odwoławczy utrzymał w mocy powyższe orzeczenie. Skarżący stwierdził, że zarówno orzeczenie organu I jak i II instancji wydane zostały z obrazą art. 135n ust. 6 ustawy o Policji. Wskazał, że zgodnie z treścią powyższego przepisu w postępowaniu odwoławczym wyższy przełożony dyscyplinarny nie może wymierzyć surowszej kary dyscyplinarnej, chyba że zaskarżone orzeczenie rażąco narusza prawo lub porządek prawny. Przepis ten wprowadza zatem do postępowania dyscyplinarnego prowadzonego w oparciu o przepisy ustawy o Policji zasadę zakazu reformationis in peius, wspólną dla wszystkich postępowań karnych i dyscyplinarnych a sprowadzającą się do założenia, że postępowania dyscyplinarne lub karne z przysługującego mu prawa odwołania się od niekorzystnego orzeczenia nie może pociągać za sobą pogorszenia jego sytuacji prawnej. Skarżący podkreślił, że orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji nr [...] z [...] sierpnia 2006r. zastało zaskarżone jedynie przez obwinionego, nie zostało natomiast zaskarżone przez Rzecznika Dyscyplinarnego. Orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji nr [...] z [...] października 2006r. jako przyczynę uchylenia wskazywało jedynie na potrzebę uzupełnienia postępowania dowodowego we wskazanym w jego uzasadnieniu zakresie oraz konieczność usunięcia uchybień o charakterze formalnym. Nie wskazywało natomiast na istnienie okoliczności, które umożliwiłyby zgodnie z treścią art. 135n ust. 6 ustawy o Policji wymierzenie kary surowszej niż wymierzona pierwotnie. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Sąd dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia uznał, że nie narusza ono obowiązujących przepisów prawa. Następujące okoliczności faktyczne powinny być niesporne: Orzeczeniem z [...] sierpnia 2006r. Nr [...] Komendanta Powiatowego Policji skarżący został uznany za winnego popełnienia zarzucanych mu przewinień dyscyplinarnych i wymierzono mu karę dyscyplinarną wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe. Organ II instancji po rozpoznaniu odwołania skarżącego od powyższego orzeczenia, orzeczeniem z [...] października 2006r. Nr [...] uchylił pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Komendant Powiatowy Policji w dniu [...] listopada 2006r. wydał orzeczenie Nr [...] w którym wymierzył skarżącemu karę dyscyplinarną wydalenia ze służby. Od tego orzeczenia ponownie odwołał się skarżący. Komendant Wojewódzki Policji utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy. Jako podstawę prawną uchylenia orzeczenia nr [...] Komendanta Policji z [...] sierpnia 2006r. Komendant Wojewódzki Policji wskazał art. 135 ust. 4 pkt 3 ustawy z 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz.U. z 2002r. Nr 7, poz. 58 ze zm.). Przyczyną uchylenia było nie wyjaśnienie okoliczności faktycznych oraz konieczność wykonania dodatkowych czynności dowodowych, które według organu odwoławczego mogą mieć wpływ na wysokość kary dyscyplinarnej. Wskazano również na konieczność prawidłowego uzasadnienia decyzji w świetle treści art. 135j ust. 2 pkt 6 ustawy o Policji. Analizując zarzut naruszenia art. 135n ust. 6 ustawy o Policji należy stwierdzić, że zgodnie z jego treścią w postępowaniu odwoławczym wyższy przełożony dyscyplinarny nie może wymierzyć surowszej kary dyscyplinarnej, chyba że zaskarżone orzeczenie rażąco narusza prawo lub interes służby. Powyższe sformułowanie wskazuje, że zakaz wymierzenia surowszej kary dyscyplinarnej dotyczy decyzji organu odwoławczego. Odpowiedzi na pytanie wymaga kwestia, czy wynikający z art. 135n ust. 6 ustawy o Policji zakaz orzekania na niekorzyść odwołującego się obowiązuje przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez organ I instancji, wywołanym uchyleniem jego wcześniejszego orzeczenia orzeczeniem organu odwoławczego. Chodzi więc o to, czy po uchyleniu orzeczenia przez organ odwoławczy, po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji może wydać orzeczenie mniej korzystne dla strony, której odwołanie spowodowało wydanie decyzji kasacyjnej. Należy ponownie podkreślić, że zakaz sformułowany w art. 135n ust. 6 ustawy o Policji dotyczy tylko orzeczeń wydawanych przez organ odwoławczy. Oznacza to, że brak jest podstawy do przyjęcia, że cytowany wyżej przepis ma zastosowanie w postępowaniu przed organem I instancji prowadzonym po uchyleniu pierwotnej decyzji przez organ odwoławczy. Uzasadnienie ograniczeń możliwości wymierzenia surowszej niż pierwotnie wymierzona kary dyscyplinarnej faktem "wywołania" ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ I instancji decyzją organu odwoławczego nie może być skuteczne, gdyż zakaz orzekania surowszej kary dyscyplinarnej nie dotyczy decyzji kasacyjnych. Skoro decyzja kasacyjna może być wydana wtedy, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania w całości lub w znacznej części (art. 135n ust. 4 pkt 3), to nie powinno budzić wątpliwości, że organ odwoławczy przy jej wydawaniu ogranicza się tylko do oceny przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz jego zakresu. Organ odwoławczy nie rozstrzyga wówczas o meritum sprawy: nie przeprowadza też merytorycznej kontroli decyzji wydanej przez organ I instancji. Dokonanie takiej merytorycznej kontroli nie wchodzi w ogóle w rachubę, albowiem decyzja organu I instancji, wydana bez przeprowadzenia niezbędnego postępowania wyjaśniającego pozbawiona jest pełnych ustaleń, które mogłyby stanowić przedmiot owej kontroli. Wyklucza to możliwość odnoszenia art. 135n ust. 6 ustawy o Policji do decyzji kasacyjnych. Ten ostatni przepis jest odpowiednikiem art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego. W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 4 maja 1998r. w sprawie FPS 2/98, ONSA 1998/3/79, wyraził pogląd mający zastosowanie w niniejszej sprawie, że przepis art. 139 kpa nie ma zastosowania przy rozpatrywaniu sprawy przez organ pierwszej instancji w postępowaniu toczącym się w następstwie kasacyjnej decyzji organu odwoławczego na podstawie art. 138 § 2 kpa. Oznacza to, że po wydaniu decyzji kasacyjnej przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez organ I instancji nie ma zastosowania zasada zakazu reformationis in peius. Organ I instancji może więc w takiej sytuacji orzec surowszą niż pierwotnie wymierzona karę dyscyplinarną. Rozpoznając odwołanie od takiego orzeczenia i utrzymując w mocy zaskarżone orzeczenie organ II instancji nie złamał więc powyższej zasady. Uwzględniając stan faktyczny i prawny oraz dokonaną w postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko skarżącemu ocenę dowodów należało uznać, że wymierzona kara jest współmierna do popełnionych czynów i stopnia zawinienia. Należy wskazać, że czyn policjanta polegający na stawieniu się do służby w stanie po spożyciu alkoholu zasługuje na szczególne potępienie, zwłaszcza, że dopuściła się go osoba będąca oficerem Policji. Z tych przyczyn skarga na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) podlega oddaleniu. as. Michał Ruszyński s. Ireneusz Fornalik za nieobecną z powodu urlopu as. Joannę Brzezińską s. Ireneusz Fornalik Sygn. akt II SA/Go 163/07 Gorzów Wlkp, dnia 19 czerwca 2007r. ZARZĄDZENIE 1. Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi skarżącego, 2. Za 30 dni. As. WSA Michał Ruszyński