II SA/Gl 721/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek ( spr. ) Sędzia WSA Rafał Wolnik Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2007 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę Wnioskiem z dnia [...] 2005 r. T. M. zwróciła się o wymeldowanie J. M. z pobytu stałego w lokalu przy ul. A w Ż., wyjaśniając że nie zamieszkuje w nim od ok. [...] r. Do wniosku dołączono odpis postanowienia Sądu Rejonowego w Ż. z dnia [...] r. sygn. akt [...] o podział majątku wspólnego. Po rozpatrzeniu wniosku decyzją z dnia [...] r. nr [...], podjętą z up. Prezydenta Miasta Ż., orzeczono o wymeldowaniu J. M. z pobytu stałego w powyższym lokalu. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ I instancji powołał przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.). W uzasadnieniu organ orzekający zrelacjonował przebieg postępowania oraz omówił zebrany materiał dowodowy, w tym zeznania świadków: S. K., P. M., M. K., K. K., J. M., G. W. oraz zeznania stron: T. M. i J. M. i na tej podstawie ustalił, że J. M. opuścił przedmiotowy lokal przed aresztowaniem w dniu [...] r. Zdaniem organu administracji, opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny i trwały, co potwierdza także informacja Prokuratury Rejonowej w J., która prowadząc przeciwko niemu postępowanie karne ustaliła, że od około roku przed aresztowaniem nie przebywał pod adresem stałego zameldowania. Nadto, organ ten zauważył, że jego aresztowanie nastąpiło w K., zaś postępowanie przygotowawcze prowadził tamt. Komisariat Policji w Z.. Wreszcie organ orzekający podniósł, że J. M. podał, iż chodzi mu bardziej o fakt posiadania zameldowania, a nie zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Na tej podstawie organ uznał, iż spełnione zostały ustawowe przesłanki do wydania decyzji w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. W odwołaniu od decyzji J. M. zanegował ustalenia organu I instancji co do daty i przyczyn opuszczenia przedmiotowego lokalu oraz zarzucił pominięcie jego wniosku o przesłuchanie świadków S. J. i A. Ś.. Odwołujący się podniósł, że został zatrzymany w domu w dniu [...] r., gdzie zamieszkiwał do tej chwili. Stąd też zarzucił, iż opuszczenie przedmiotowego lokalu nie było ani dobrowolne ani trwałe, co potwierdza pismo Policji w Ż. z dnia [...] 2005 r. oraz decyzja Prezydenta Miasta Ż. z dnia [...] r. nr [...]. Nadto, odwołujący się podniósł, że w toku postępowania został pozbawiony pomocy prawnej, gdyż przebywa w zakładzie karnym i jest obłożnie chory. Stąd też ostatecznie wniósł o "cofnięcie decyzji i przywrócenie stanu pierwotnego do czasu przydzielenia mieszkania zastępczego". Zaskarżoną decyzją, podjętą z up. Wojewody [...] orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, podzielając jego ustalenia faktyczne i pogląd prawny co do spełnienia przesłanek ustawowych z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ II instancji podał, że zeznania świadków S. J. i A. Ś., nie mają znaczenia w sprawie meldunkowej, zaś opuszczenie lokalu nie musi mieć charakteru dobrowolnego, gdyż może zostać wymuszone, o ile nie nastąpiło przywrócenie utraconego posiadania, co w niniejszej sprawie nie jest możliwe z uwagi na treść prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Ż. sygn. akt [...] o podział majątku. Podkreślając nadto rejestracyjny charakter ewidencji ludności, organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania. W skardze do sądu administracyjnego J. M. zarzucił wydanie decyzji organów administracji w oparciu o niepełny i jednostronnie oceniony materiał dowodowy oraz niezapewnienie mu obrońcy w postępowaniu administracyjnym. Skarżący powołując się na zły stan zdrowia, podniósł też, iż wskutek wymeldowania został pozbawiony możliwości leczenia i innych świadczeń, zaś decyzję oparto na błędnym orzeczeniu Sądu Rejonowego w Ż.. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. W kolejnych pismach skarżący wskazał na wadliwość decyzji i niesprawiedliwość rozstrzygnięcia oraz uniemożliwienie zadawania pytań świadkom z uwagi na pobyt w zakładzie karnym. Wreszcie, skarżący powołał się na fakt wydania w dniu [...] r. decyzji o odmowie wymeldowania z pobytu stałego, której odpis dołączył oraz domagał się zapewnienia mu udziału w rozprawie sądowej celem przesłuchania. Uczestniczka postępowania T. M. wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) – w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 6 ustawy zmieniającej z dnia 16 kwietnia 2004 r., która weszła w życie z dniem 1 maja 2004 r. (Dz. U. nr 93, poz. 887), organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Stąd też w pierwszym rzędzie wyjaśnić przyjdzie, iż dołączona do skargi decyzja Prezydenta Miasta Ż. z dnia [...] r. nr [...] o odmowie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego, zapadła w odmiennym stanie prawnym i z tego powodu niniejsza decyzja nie dotyczy sprawy już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 kpa. W aktualnym stanie prawnym, obowiązującym w dacie orzekania przez organy administracji w niniejszej sprawie, kwestia uprawnień do lokalu, istotna w poprzednim postępowaniu administracyjnym, nie stanowi już przesłanki do wydania decyzji o wymeldowaniu. Zatem zmiana stanu prawnego uprawniała organy do merytorycznego rozpoznania kolejnego wniosku T. M. o wymeldowanie skarżącego z pobytu stałego. Sąd administracyjny dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, nie stwierdził naruszenia prawa materialnego, ani też uchybienia regułom procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. W szczególności, organy administracji dopełniły wymogu należytego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z regułami z art. 7 i art. 77 § 1 kpa, zaś dokonana ocena dowodów nie narusza zasady swobodnej oceny z art. 80 kpa. Nadto, w toku postępowania umożliwiono skarżącemu możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów (art. 10 § 1 i art. 81 kpa). Faktem jest, iż z uwagi na pobyt w zakładzie karnym skarżący nie uczestniczył osobiście w przesłuchaniu świadków, jednak na jego żądanie organ I instancji doręczył mu odpisy zeznań świadków, a przed wydaniem decyzji akta postępowania zostały dostarczone do zakładu karnego, lecz skarżący odmówił zapoznania się z zebranym materiałem, bezpodstawnie domagając się udziału w tej czynności kuratora sądowego, który wyznaczony został jedynie do czynności w postaci opracowania programu po opuszczeniu przez skarżącego zakładu karnego (vide: pismo Dyrektora Aresztu Śledczego w B. z dnia [...] r. – k. [...] akt adm.). Taki stan rzeczy musi prowadzić do konstatacji, iż skarżący nie skorzystał z przysługujących mu uprawnień procesowych, co z kolei nie może skutkować przyjęciem, iż organ administracji naruszył reguły procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Wyjaśnić też przyjdzie, iż procedura administracyjna odmiennie do zasad postępowania sądowoadministracyjnego, nie gwarantuje stronie prawa pomocy w zakresie przyznania fachowego pełnomocnika. Ustanowienie i wybór pełnomocnika należy bowiem do strony (art. 32 kpa), o czym organ I instancji prawidłowo pouczył skarżącego w toku postępowania administracyjnego. Odnosząc się zaś do zarzutu skargi wydania decyzji o wymeldowaniu w oparciu o niepełny i jednostronnie oceniany materiał dowodowy, zauważyć przyjdzie, iż skarżący w toku postępowania przed organem I instancji domagał się przesłuchania świadków S. J. i A. Ś., których aktualnych adresów pobytu nie wskazał, a co więcej, z dołączonych do odpowiedzi na odwołanie uczestniczki postępowania T. M., pism sporządzonych przez skarżącego na użytek procesu o obniżenie alimentów wynika, że obydwaj świadkowie nie żyją. W tej sytuacji stwierdzić należy, iż wniosek o przesłuchanie nieżyjących osób nie mógł odnieść skutku procesowego, a co najmniej został złożony w celu przewlekłości postępowania, o ile zachodziły wątpliwości co do faktu, czy świadkowie ci żyją, skoro skarżący nie podał miejsca ich pobytu. W ocenie sądu administracyjnego, brak też podstaw do negowania ustaleń organów obydwu instancji, iż opuszczenie przez skarżącego przedmiotowego lokalu nastąpiło jeszcze przed jego aresztowaniem w [...] r. Wbrew twierdzeniom skarżącego, zeznania świadków M. K. i K. K., jednoznacznie potwierdzają, że skarżący został zatrzymany w ich mieszkaniu w K., na co trafnie wskazały organy administracji. Taki stan rzeczy potwierdza także pismo Prokuratura Rejonowego w J. z dnia [...]r. (k. [...] akt adm.), który to organ, prowadząc przeciwko skarżącemu postępowanie karne o czyn z art. 168 § 1 d.kk, ustalił, że skarżący od około roku nie przebywał pod adresem stałego zameldowania. Wbrew twierdzeniom skarżącego, wnioskująca o wymeldowanie T. M. w toku przesłuchania zeznała, iż skarżący wyprowadzał się z lokalu etapami, wynosząc rzeczy, co związane było z jego trybem życia. Nadto, sąsiadka stron potwierdziła, że skarżący przed aresztowaniem jedynie przychodził do domu, co objawiało się nocnymi awanturami (vide: zeznania świadków: G. W. – k. [...] akt adm.). Stąd też nawet przy przyjęciu, iż skarżący do czasu aresztowania sporadycznie przychodził do mieszkania, w którym był zameldowany na pobyt stały, przyjąć należy, iż taki stan rzeczy nie wyczerpuje przesłanki zamieszkiwania, rozumianej jako skoncentrowanie spraw życiowych, czyli tzw. centrum życiowe. Aczkolwiek nie sposób wskazać jednoznacznej daty opuszczenia przez skarżącego przedmiotowego lokalu, to jednak niewątpliwie skarżący nie zamieszkiwał w nim kiedy został aresztowany i osadzony w areszcie śledczym, a następnie zakładzie karnym na mocy wyroku skazującego go na karę [...] lat pozbawienia wolności. Dla rozstrzygnięcia sprawy meldunkowej nie mają też żadnego znaczenia przyczyny opuszczenia lokalu. Wreszcie, negowane przez skarżącego postanowienie Sądu Rejonowego w Ż. z dnia [...] r. sygn. akt [...] o podział majątku wspólnego, nie stanowiło podstawy prawnej wydania decyzji o wymeldowaniu, jako że jak już wyżej wyjaśniono, w aktualnym stanie prawnym, utrata uprawnień do lokalu nie stanowi przesłanki prawnej do wydania decyzji o wymeldowaniu. Godzi się też zauważyć, że w toku przesłuchania przed organem I instancji skarżący jednoznacznie podał, że chodzi mu jedynie o fakt zameldowania, gdyż nie zastanawiał się nad powrotem do spornego lokalu. Oznacza to, że intencją skarżącego jest zachowanie tzw. fikcji meldunkowej, co nie jest prawnie dopuszczalne w świetle celów ewidencji ludności jako rejestracji danych o miejscu pobytu (art. 1 ust. 2 cyt. ustawy). Dla rozstrzygnięcia sprawy meldunkowej nie ma też znaczenia kwestia uprawnień do świadczeń zdrowotnych i społecznych, których przyznanie następuje na podstawie odrębnych regulacji. Wskazać też przyjdzie, iż decyzja o wymeldowaniu nie zapada na zasadzie tzw. uznania administracyjnego, zaś sądowa kontrola decyzji sprawowana jest wyłącznie w aspekcie ich legalności. Wreszcie, wyjaśnić przyjdzie, iż nie mogło odnieść skutku żądanie skarżącego umożliwienia mu udziału w rozprawie celem złożenia wyjaśnień. Z mocy art. 91 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zarządzenie osobistego stawiennictwa strony należy do uznania sądu i ma na celu dokładniejsze wyjaśnienie sprawy. Sąd administracyjny nie prowadzi zaś postępowania dowodowego uzupełniającego w zakresie przesłuchania stron, co wynika jednoznacznie z treści art. 106 § 1 i 3 powołanej ustawy. W sytuacji, gdy skarżący w postępowaniu sądowym reprezentowany był przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, który uczestniczył w rozprawie, nie było żadnych podstaw prawnych do nakazania doprowadzenia skarżącego na rozprawę sądową. Wszak właśnie w celu przyznania mu pomocy prawnej, ustanowiono fachowego pełnomocnika z urzędu. Z tych wszystkich względów nie stwierdzając naruszenia prawa, wymienionego w art. 145 § 1 powołanej wyżej ustawy, sąd administracyjny oddalił skargę jako nieuzasadnioną na podstawie art. 152 tej ustawy.