II SA/Gd 254/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia NSA Andrzej Przybielski (spr.) Protokolant: Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. M. i H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 stycznia 2007 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa opuszczonej nieruchomości rolnej stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących B. M. i H. S. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 29 stycznia 2007r., po rozpoznaniu wniosku Starostwa Powiatowego o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji dawnego Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. z dnia 16 marca 1964r. w sprawie przejęcia na własność Skarbu Państwa, niezabudowanej nieruchomości rolnej położonej we wsi K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 157 § 1 k.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że SKO decyzją z dnia 11 lipca 2005r. stwierdziło nieważność opisanej wyżej decyzji PPRN w W. z dnia 16 marca 1964r. Starosta złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, który uwzględniony został kolejną decyzją SKO z dnia 17 października 2005r. Decyzją tą organ wyższego stopnia uchylił własną decyzję z 11 lipca 2005r. i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji PPRN w W. z dnia 16 marca 1964r. Na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosły B. M. i H. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 20 września 2006r., sygn. akt II SA/Gd 989/05 uchylił zaskarżoną decyzję jako wydaną z naruszeniem przepisów art. 27 § 1 w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. z tej przyczyny, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji (art. 127 § 3 k.p.a.) rozpoznany został przez kolegium w tym samym składzie. Rozpatrując ponownie sprawę SKO uznało, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, gdyż wydana została przez niewłaściwy organ, co w konsekwencji uzasadniało umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Dla uzasadnienia tego poglądu dotyczącego właściwości organu uprawnionego do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji dawnego PPRN w sprawie przejęcia na własność Państwa opuszczonej nieruchomości rolnej jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Kolegium powołało się na postanowienie NSA w Warszawie z dnia 12 grudnia 2006r. sygn. akt I Ow 57/06, w którym to postanowieniu jednoznacznie wskazano, że właściwym w tej sprawie jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Skargę do Sądu wniosły B. M. i H. S. zarzucając, że decyzja SKO z dnia 29 stycznia 2007r. wydana została z naruszeniem przepisu art. 153 P.p.s.a., przez nieuwzględnienie wiążącej oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania dokonanych w tej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 6 października 2004r. sygn. akt IV SA/Wa 58/04. Skarżące domagały się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz na podstawie art. 135 P.p.s.a. uchylenia zapadłego w skutek wydania zaskarżonej decyzji postanowienia SKO z dnia 5 lutego 2007r. w przedmiocie przekazania sprawy do dalszego postępowania Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W uzasadnieniu skargi wywodzono, że stosownie do art. 135 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wiążą sąd i organy administracji publicznej. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie wskazując, że skoro w opisanym wyżej postanowieniu NSA w Warszawie wskazał, że organem właściwym do rozpoznania wniosków w tego rodzaju sprawach jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi to brak było podstaw do dalszego prowadzenia postępowania nadzorczego (o stwierdzenie nieważności decyzji przez SKO). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Skargę należało uznać za uzasadnioną. Stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ którego działanie i bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenia sądu administracyjnego wywierają skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowo administracyjnego, w którym zostało wydane oraz poza zakres postępowania administracyjnego, w którym zostało wydane zaskarżone rozstrzygnięcie. Ocena taka będzie oddziaływała na przyszłe ewentualne postępowanie administracyjne w sprawie. Oddziaływanie orzeczenia Sądu administracyjnego w ponownym postępowaniu ma pierwszorzędne znaczenie w odniesieniu do orzeczeń kasatoryjnych tego Sądu w rezultacie których ma nastąpić ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy w nowym postępowaniu administracyjnym, prowadzonym w zakresie wynikającym z dokonanego uchylenia zaskarżonego aktu lub czynności i ewentualnie innych aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy. Wynika to wprost z treści art. 135 P.p.s.a. Wniosek skarżących złożony skutecznie w 1997r. rozpatrzony został po raz pierwszy odmowną decyzją Wojewody z dnia 3 października 2001r. utrzymaną następnie w mocy w dniu 22 grudnia 2003r. przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Od tej ostatecznej decyzji B. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 58/04, który wyrokiem z dnia 6 października 2004r. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody wyrażając w uzasadnieniu pogląd, że stosownie do art. 17 pkt 1 k.p.a., organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji PPRN w przedmiocie przejęcia na własność państwa bez odszkodowania gospodarstwa rolnego, jest właściwe Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Na poparcie tego stanowiska w wyroku odwołano się do postanowień NSA z dnia 8 czerwca 2004r. (Ow 83/04) i z dnia 27 lipca 2004r. (Ow 58/04), (por. wyrok k. 98-100). Jest oczywiste, że ta ocena prawna wiązała zarówno Sąd który ją wydał jak i organy administracji publicznej w tym SKO, także w zakresie dotyczący właściwości organów. Tymczasem zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją SKO pomijając tę ocenę umorzyło postępowanie pierwszej instancji wyrażając pogląd, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku skarżących jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Rozstrzygnięcie to w sposób rażący narusza przepis art. 153 P.p.s.a. Wskazać ponadto należy, że w orzecznictwie i literaturze jednolicie przyjmuje się, że związanie organu oceną prawną sądu obejmuje nie tylko organ, którego działanie było bezpośrednio przedmiotem orzeczenia Sądu, ale także każdy organ orzekający w danej sprawie do czasu ostatecznego jej rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 22 września 1999r., I SA 2019/98, ONSA 2000, nr 3, poz. 129). W literaturze wskazuje się, że zarówno organ administracji jak i Sąd, rozpatrując ponownie sprawę zobowiązani są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku bez względu na poglądy wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz T. Wosia i innych, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005r. str. 474). Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji orzekając o zwrocie kosztów postępowania stosownie do art. 200 P.p.s.a. Sąd nie orzekał w niniejszej sprawie o stwierdzeniu nieważności postanowienia SKO z dnia 5 lutego 2007r. dotyczącego przekazania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi z tej przyczyny, że sprawa ta jest przedmiotem odrębnej skargi wniesionej do WSA w Gdańsku na ostateczne postanowienie wydane przez SKO w tym przedmiocie, po ponownym rozpatrzeniu wniosku skarżących.