II SA/Ke 136/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.),, Asesor WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 maja 2007r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po ponownym rozpatrzeniu sprawy M.B. na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] . nr [...] pozbawiającą M. B. uprawnień kombatanckich. Powyższe decyzje zostały wydane po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 października 2005r. sygn. akt II SA/Kr 1864/01, którym Sąd uchylił decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] w przedmiocie pozbawienia M. B. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, iż organy powinny na nowo przeanalizować zasadność i celowość przeprowadzenia wszystkich dowodów, na które wskazuje skarżący, a w przypadku uznania, że mają one znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy - dowody te przeprowadzić. W uzasadnieniu organ odwoławczy podnosił, że M. B. uprawnienia kombatanckie uzyskał z mocy orzeczenia Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w K. z tytułu udziału w walkach z reakcyjnym podziemiem w okresie od czerwca 1948r. do grudnia 1948r. M.B. pełnił w tym okresie służbę w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Fakt ten organ ustalił na podstawie danych zawartych w deklaracji członkowskiej ZBoWiD oraz zaświadczenia Wojskowej Komendy Uzupełnień w B. Z informacji Instytutu Pamięci Narodowej (pismo z dnia 2 października 2006r.) wynika, że I Brygada Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w której służył M.B. w latach 1948-1950 brała udział w walkach z poakowskim podziemiem zbrojnym (AK, WiN) oraz z Narodowym Zjednoczeniem Wojskowym i Narodowymi Siłami Zbrojnymi. Powyższe okoliczności świadczą o tym, iż zainteresowany podczas pełnienia służby wojskowej wykonywał zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych. i Sygn. akt II SA/Ke 136/07 Powołując brzmienie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach organ stwierdził, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby pełniące służbę lub funkcję i będące zatrudnione w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa lub poza nimi, jeżeli podczas lub w związku z tą działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Użyty w art. 21 ust 2 pkt 4 lit. c ustawy zwrot "zadania śledcze i operacyjne" należy zgodnie z poglądami wyrażonymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, interpretować rozdzielnie. Z tego względu pozbawienie uprawnień kombatanckich dotyczy nie tylko osób wykonujących zadania śledcze, ale również zadania operacyjne bezpośrednio związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP. Sam udział - nawet nie w pełni dobrowolny i mający miejsce w ramach służby wojskowej - w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w walkach z niepodległościowym podziemiem powoduje utratę uprawnień kombatanckich uzyskanych z tytułu utrwalania władzy ludowej, przy czym nie ma znaczenia fakt, iż oddział, w którym kombatant służył, walczył także z oddziałami UPA. Skargę na powyższą decyzję oraz na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach M. B. domagając się ich uchylenia. Zaskarżonym decyzjom zarzucił naruszenie art. 7, 8, 9, 10, 11, 12, 75, 77, 80 i 107 § 3 kpa poprzez wydanie ich bez przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego, z pominięciem wnioskowanego przez stronę dowodu, bez należytego uzasadnienia i bez zapoznania skarżącego z zebranym materiałem dowodowym. Naruszenie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit c ustawy o kombatantach skarżący upatruje w pozbawieniu statusu kombatanta. Zdaniem skarżącego wbrew zaleceniom zawartym w wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 października 2005r. sygn. akt II SA/ Kr 1864/01. organ pominął żądanie skarżącego przeprowadzenia dowodu z wykazu Ministra Obrony Narodowej (poz. 151), a zatem ponownie doszło do naruszenia podstawowych przepisów i gwarancji procesowych. Skarżący uważa, że ma prawo do statusu kombatanta opartego na przepisie art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy czyli z tytułu 2 Sygn. akt II SA/Ke 136/07 uczestniczenia w walkach w jednostkach Wojska Polskiego z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii. Za pozbawione jakiegokolwiek znaczenia skarżący uznał oświadczenia składane przez niego dla ZBoWiD z uwagi na reputację tej organizacji oraz okresu w jakim oświadczenie to zostało złożone. Ponadto M. B. zarzucił, że nie znalazł się dobrowolnie w jednostce wojskowej. Nie można mu również przypisać, iż prowadził działania "operacyjne" przeciw podziemiu niepodległościowemu, gdyż według wydanych mu rozkazów walczył z bandami UPA, a za odmowę wykonania rozkazu w tych warunkach groziła tylko kara śmierci. Wykonywanie rozkazów przez prostego żołnierza nie może być nigdy uznane za wykonywanie działań operacyjnych. Takich zadań nie miał zlecanych ani ich nie wykonywał. M.B. stwierdził, że zaświadczenie Instytutu Pamięci Narodowej nie stanowi dowodu na okoliczność uczestniczenia przez niego w walkach . W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, orzeczenia Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w Kielcach z dnia 18.06.1986r., danych zawartych w deklaracji członkowskiej ZBoWiD oraz zaświadczenia Wojskowej Komendy Uzupełnień w B. z dnia 31 maja 2000r. wynika, że uprawnienia kombatanckie M. B. uzyskał z tytułu udziału w walkach z reakcyjnym podziemiem w okresie od czerwca 1948r. do grudnia 1948r., Pozostaje okolicznością bezsporną, iż M. B. w okresie od 15.06.1948r. do 2.10.1950r. odbywał zasadniczą służbę wojskową, w tym w okresie od 15.06.1948r. do września 1948r. pełnił służbę w I Brygadzie Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego Góra Kalwaria. Przepis art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i 3 Sygn.akt II SA/Ke 136/07 okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42 poz. 371 ze zm. - cytowanej dalej jako ustawa) stanowi, że uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która w latach 1944-1956 była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Pojęcie "aparatu bezpieczeństwa publicznego" określił Sąd Najwyższy w uchwale Składu 7 z dnia 7 maja 1992r. sygn. akt II UZP 7/91 OSNCAP-US nr 10/1992, poz. 174, stwierdzając, że pojęcie to oznacza wszystkie jednostki organizacyjne Resortu Bezpieczeństwa Publicznego, które z formalnoprawnego punktu widzenia były określane jako służby bezpieczeństwa publicznego. Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego jest zaliczany do aparatu bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego. Była to specjalna formacja wojskowa powołana w 1945r. do walki z niepodległościowym podziemiem oraz zbrojnymi organizacjami ukraińskimi i niemieckimi i do zapewnienia porządku wewnętrznego ( Encyklopedia popularna PWN, Wydanie Świat Książki, Warszawa 1997r., tom 5, s.57). Pozbawienie uprawnień kombatanckich osobę, która pełniła służbę w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego, wiąże się z wykazaniem pełnienia przez nią zadań śledczych i operacyjnych w zwalczaniu osób, organizacji walczących na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. W judykaturze istnieją rozbieżności co do interpretacji zwrotu "zadania śledcze i operacyjne" użytego w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę opowiada się za poglądem zakładającym rozdzielność w/w zadań, ponieważ spójnik w tym zwrocie nie oznacza koniunkcji lecz ma znaczenie enumeratywne czyli jego funkcja sprowadza się do wyliczenia. W tym stanie prawnym do wydania decyzji pozbawiającej uprawnień kombatanckich wystarczające będzie ustalenie wykonywania jednego z zadań wymienionych w powołanym przepisie. Skład orzekający Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach akceptuje również stanowisko organu znajdujące odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (np. wyrok NSA z 25 lutego 1999r. sygn.akt V SA 1663/98 - publ. Lex nr 49270, wyrok NSA z 14 grudnia 2000r. sygn.akt V SA 423/00 Palestra 4 Sygn. akt II SA/Ke 136/07 2001/7-8/205, wyrok NSA z 24 kwietnia 2001, sygn.akt II SA/Ka 1480/99 - niepubl.), iż z punktu widzenia wymagań ustawy o kombatantach fakt udziału - nawet nie w pełni dobrowolny i mający miejsce w ramach służby wojskowej - powoduje utratę uprawnień kombatanckich uzyskanych z tytułu utrwalania władzy ludowej, bez względu na tę okoliczność, że oddział w którym kombatant służył niezależnie od zwalczania poakowskiego podziemia, walczył także z oddziałami UPA. Za niemogący odnieść zamierzonego skutku należy uznać zarzut skarżącego dotyczący pominięcia zawnioskowanego dowodu z wykazu MON i nie ustosunkowania się do niego w uzasadnieniu. W kontekście powyższych rozważań stwierdzenie organu, iż nawet ewentualne prowadzenie walk z oddziałami UPA nie miałoby wpływu na zmianę decyzji Kierownika Urzędu, jest uprawnione. Można zatem uznać, że organ choć wprost tego nie wyartykułował w istocie wskazał dlaczego żądany przez skarżącego dowód z wykazu MON poz. 151 pominął. Tym samym zarzuty naruszenia procedury administracyjnej są nietrafne. Jak ustalono skarżący, pełnił służbę wojskowa w I Brygadzie Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego jako żołnierz z poboru, prowadził działalność operacyjną przeciwko UPA oraz "reakcyjnemu podziemiu". Okoliczność ta, została potwierdzona materiałem dowodowym w trakcie postępowania o przyznanie uprawnień kombatanckich. Starając się o członkowstwo w Związku Bojowników o Wolność i Demokrację skarżący wyraźnie przyznał, iż brał udział w walkach z bandami, "Młota", "Orzełka" w okolicach Sokoła Podlaskiego, Pułtuska i Ostrołęki. Informacje zawarte w Encyklopedii "Białych Plam" - Polskie Wydawnictwo Encyklopedyczne "Polwen", Radom 2000, t.l, s. 235 potwierdzają, że oddział "Młota" był zbrojnym oddziałem podziemia poakowskiego, którym dowodził W. Ł.ps. "Młot". Przede wszystkim jednak udział I Brygady KBW Góra Kalwaria w której pełnił służbę M. B., w latach 1948-1950 w walkach zbrojnych z organizacjami niepodległościowymi: "Wolność i Niezawisłość", Narodowym Zjednoczeniem Wojskowym, Armią Krajową i Narodowymi Siłami Zbrojnymi potwierdził dla potrzeb konkretnej sprawy Instytut Pamięci Narodowej (pismo z dnia 2.10.2006r.) w oparciu o materiały archiwalne będące w posiadaniu Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów IPN. Instytut Pamięci Narodowej został utworzony na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U. z 2007r. Nr 63, poz. 424 ze zm.) w celu realizacji zadań określonych w art. 1 ustawy do których m.inn. należy 5 Sygn. akt II SA/Ke 136/07 ewidencjonowanie, gromadzenie, przechowywanie, opracowywanie, zabezpieczenie, udostępnianie i publikowanie dokumentów organów bezpieczeństwa państwa, wytworzonych oraz gromadzonych od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990r., dotyczących działalności organów bezpieczeństwa państwa. Nie ulega wątpliwości, że I PN realizujący swoje ustawowe obowiązki jest organem uprawnionym do udostępniania informacji w tym konkretnym przypadku dotyczącym działalności I Brygady KBW, należącej co zostało wcześniej podkreślone do aparatu bezpieczeństwa publicznego. Brak zatem podstaw do kwestionowania wiarygodności informacji uzyskanych z IPN, zwłaszcza, że udział skarżącego w tej jednostce nie budzi zastrzeżeń. Nie istnieją również powody dla których oświadczenia skarżącego w kwestii prowadzenia przez niego walk z "reakcyjnym podziemiem", składane na etapie ubiegania się o uprawnienia kombatanckie należałoby uznać za niewiarygodne. W świetle powyższych rozważań ocena organu, że M. B. wykonywał zadania operacyjne bezpośrednio związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP jest uprawniona, a pozbawienie skarżącego uprawnień kombatanckich należy uznać za zgodne z prawem. W związku z tym, że kontrola legalności zaskarżonej decyzji nie wykazała niezgodności z prawem w rozumieniu przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30, sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 tej ustawy.