III SA/Wa 459/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Pinkowski, Sędziowie Asesor WSA Maciej Kurasz (sprawozdawca), Asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant Anna Kurdej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2007 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej przy Min. Finansów z dnia[...]kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 2006 r. Sygn. akt III SA/WA 2225/06 oddala skargę Pismem z dnia [...] czerwca 2006 r. W. P. (powoływany dalej jako "Skarżący") wniósł za pośrednictwem Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej ("GIKS) skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję GIKS z dnia [...] kwietnia 2006 r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję GIKS z dnia [...] lutego 2006 r. Nr [...] w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji w sprawie podatku od towarów i usług. Przewodniczący III Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z dnia 14 lipca 2006 r. działając na podstawie art. 220 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - określanej dalej jako "p.p.s.a.") wezwał Skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na zaskarżoną decyzję w kwocie 200 zł stosownie do § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193). W zarządzeniu wskazano, iż nieuiszczenie wpisu sądowego w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu skutkuje odrzuceniem skargi. Przedmiotowe zarządzenie zostało uznane za skutecznie doręczone po podwójnym awizowaniu na wskazany przez Skarżącego adres na podstawie art. 73 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 25 września 2006 r. Sygn. akt III SA/Wa 2225/06 na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę, ze względu na nieuiszczenie przez Skarżącego wpisu we wskazanym przez Sąd terminie. W uzasadnieniu podniósł, że z adnotacji urzędu pocztowego dokonanej na potwierdzeniu odbioru przesyłki pocztowej zawierającej odpis wezwania do uiszczenia wpisu wynika, że podjęto dwie próby doręczenia przesyłki (w dniu 27 lipca 2006 r. oraz w dniu 11 sierpnia 2006 r.). Powyższe postanowienie zostało doręczone Skarżącemu w trybie zastępczym po podjęciu dwóch prób jego doręczenia. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze względu na niewniesienie przez Skarżącego środka zaskarżenia uprawomocniło się z dniem 27 listopada 2006 r. W dniu 9 lutego 2007 r. Skarżący na podstawie art. 270 w związku z art. 271 pkt 2 oraz art. 275 p.p.s.a. wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem WSA w Warszawie z dnia 25 września 2006 r. W uzasadnieniu skargi wskazał, że był pozbawiany możności działania poprzez nie doręczenie wezwania o wpis oraz odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi. Ze względu na powyższe Skarżący powołując się na przepis art. 279 p.p.s.a. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz uchylenie tego postanowienia. Skarżący wskazał, że nie potrafi wytłumaczyć okoliczności, które zaistniały i skutkowały brakiem możliwości odebrania przesyłek zawierających zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego oraz postanowienie o odrzuceniu skargi. Skarżący wyjaśnił, iż w okresie doręczania przez urząd pocztowy przedmiotowych przesyłek rozpoczynały się działania komitetów i organizacji wyborczych, których jednym z bardzo powszechnych działań było roznoszenie ulotek wyborczych i umieszczanie ich w skrzynkach pocztowych lub innych miejscach przeznaczonych na odbiór korespondencji. Były to w ocenie Skarżącego działania niekontrolowane skutkujące powstawaniem bałaganu i zagubieniem przesyłek. Skarżący podniósł, iż Urząd Pocztowy w O. oświadczył, że w tym okresie zdecydowanie nasiliły się interwencje zgłaszane w różnej formie i dotyczące różnych przesyłek. W uzasadnieniu skargi powołano się także na orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2005 r. Sygn. akt III SA/Wa 2866/05, w którym Sąd orzekł, iż "niemożność działania czyli niemożność obrony swym praw jest pozbawieniem możliwości podejmowania w procesie czynności procesowych..." Sąd wskazał także, że "Należy przy tym wskazać, że konieczne jest wykazanie, iż zachodzi związek przyczynowy między naruszeniem prawa procesowego, a pozbawieniem strony możliwości działania. O pozbawieniu strony możliwości działania można mówić wtedy, gdy nie dano jej w ogóle możliwości działania". Skarżący wskazywał także, że z przyczyn dla niego niezrozumiałych i nieznanych, z powodu czyjegoś działania został pozbawiony możliwości przedstawienia przed WSA w Warszawie argumentów, które w jego przekonaniu uzasadniałyby zasadność jego udziału w postępowaniu podatkowym. W ocenie wnoszącego skargę stan faktyczny sprawy uzasadnia twierdzenie, że niemożność działania powstała na skutego naruszenia przepisów prawa. W obecnej chwili w ocenie Skarżącego nie można wskazać sprawcy tego naruszenia, lecz nie ulega wątpliwości, że do takiego naruszenia doszło. Do skargi załączono pismo Naczelnika Urzędu Pocztowego w O., w którym przyznał on, że nie wyklucza, iż w powodzi druków zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki pocztowej w urzędzie pocztowym mogły zostać niezauważone lub zostały zgubione. Na rozprawie Skarżący złożył pismo, w którym ponownie wskazał, że fakt nie odebrania korespondencji w przedmiotowej sprawie musi wynikać z bezprawnego działania niezidentyfikowanej osoby trzeciej, idącego w kierunku pozbawienia Skarżącego wiadomości o nadejściu korespondencji. Wnoszący skargę o wznowienie postępowania sądowego powołał się przy tym na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 1999 r. Sygn. akt III RN 27/99. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Skarga o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie zasługuje na uwzględnienie. Nadzwyczajny tryb wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego został określony w Dziale VII ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 270 p.p.s.a można domagać się wznowienia postępowania jedynie w przypadkach określonych w ustawie i w odniesieniu do spraw, które zostały zakończone prawomocnym orzeczeniem tj. orzeczeniem, od którego nie przysługuje środek odwoławczy. W sprawie niniejszej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 25 września 2006 r. Sygn. akt III SA/Wa 2225/06 na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę, ze względu na nieuiszczenie przez Skarżącego wpisu we wskazanym przez Sąd terminie. Postanowienie to zostało doręczone Skarżącemu na wskazany przez niego adres zamieszkania po podwójnym awizowaniu w trybie przewidzianym przepisem art. 73 § 1 p.p.s.a. Ze względu na to, iż Skarżący nie wniósł od przedmiotowego postanowienia skargi kasacyjnej, orzeczenie sądowe zgodnie z art. 168 § 1 p.p.s.a. uprawomocniło się. Skarżący pismem z dnia 9 lutego 2007 r. powołując się na przepis art. 270 w związku z art. 271 pkt 2 oraz art. 275 p.p.s.a. wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem WSA w Warszawie z dnia 25 września 2006 r. W uzasadnieniu skargi wskazał, że był pozbawiany prawa możności działania poprzez nie doręczenie wezwania o wpis oraz odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi. Na podkreślenie zasługuje to, iż istotą instytucji wznowienia postępowania jest dążenie do wydania orzeczenia zgodnego z rzeczywistym stanem rzeczy. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuszcza możliwość obalenia prawomocnego orzeczenia, tylko w sytuacji, gdy zapadło ono z pogwałceniem obowiązujących zasad prawa i jest sprzeczne z rzeczywistym stanem sprawy. Zgodnie z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą wznowienia jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Skarżący w złożonej skardze powołał się na przesłanki wznowienia postępowania sądowego określone w przepisie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z powołanym przepisem można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż był pozbawiany prawa możności działania poprzez nie doręczenie wezwania do uiszczenia wpisu oraz odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi. W ocenie wnoszącego skargę stan faktyczny w niniejszej sprawie uzasadnia twierdzenie, że niemożność działania powstała na skutek bezprawnego działania niezidentyfikowanej osoby trzeciej, idącego w kierunku pozbawienia go wiadomości o nadejściu korespondencji. Wskazać należy, iż pojęcie niemożności działania nie posiada bliższego określenia zarówno w teorii jak i w orzecznictwie sądowym. Istnieje spory margines dla swobody interpretacyjnej tego pojęcia. Orzecznictwo i teoria nie wypracowały tezy generalnej, wyznaczającej podstawowe cechy niemożności działania. Jednakże, zdaniem Sądu, niemożność działania, czyli niemożność obrony swych praw, jest pozbawieniem możliwości podejmowania w procesie czynności procesowych. Należy przy tym wskazać, że konieczne jest wykazanie, iż zachodzi związek przyczynowy między naruszeniem prawa procesowego a pozbawieniem strony możliwości działania. Ponadto należy stwierdzić, że o pozbawieniu strony możliwości działania można mówić wtedy, gdy nie dano jej w ogóle możliwości działania. W innych przypadkach zachodzi tylko utrudnienie działania, co nie uzasadnia wznowienia postępowania. Stwierdzić należy, że skoro pozbawienie strony możności działania musi nastąpić wskutek naruszenia przepisów prawa, to wyklucza się tu tzw. obiektywny stan tego pozbawienia, co oznacza, że wznowienie postępowania sądowego może nastąpić tylko z winy Sądu. Z tego też względu wznowienie postępowania nie może nastąpić z winy stron postępowania. Zaniechanie przez stronę postępowania działania obarcza ją ujemnymi następstwami braku obrony i wyklucza wznowienie postępowania. Mając na uwadze powyższe, należy rozważyć, czy działania Sądu mogłyby narazić Skarżącego na brak możności działania. W tej kwestii najważniejsze jest określenie czy doręczenie zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, jak również postanowienie o odrzuceniu skargi zostały prawidłowo doręczone Skarżącemu. Z akt sprawy wynika, że pisma procesowe w niniejszej sprawie zostały doręczone Skarżącemu w trybie zastępczym przewidzianym w art. 73 p.p.s.a. W myśl tego przepisu w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w artykułach poprzedzających, pismo składa się na okres siedmiu dni w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym umieszcza w skrzynce na korespondencję, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu. Na podkreślenie zasługuje to, iż z dniem 7 marca 2006 r. art. 73 w zakresie, w jakim ustanawiał siedmiodniowy termin przechowywania pisma procesowego i nie wymagał ponawiania zawiadomienia adresata o złożeniu tego pisma, został uznany za niezgodny z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 lutego 2006 r. (Dz. U. Nr 38 poz. 268). Jednakże z akt sprawy wynika, że zarówno zarządzenie o wezwaniu wpisu, jak również postanowienie odrzucające skargę zostały doręczone Skarżącemu po powtórnym awizowaniu na wskazany przez niego adres do korespondencji. Istotne dla niniejszej sprawy, jest także to, iż zwrotne potwierdzenia odbioru przesyłek były prawidłowo wypełnione, a na kopertach zawierających przesyłki są naniesione stosowne pieczęci potwierdzające prawidłowość działań urzędu pocztowego. Zważywszy powyższe Sąd uznał, iż jego działania i przyjęty sposób doręczenia były zgodne z obowiązującymi przepisami, a także ogólnymi zasadami wynikającymi z przepisów art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i nie mogły narazić Skarżącego na brak możności działania. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przesłanka braku możności działania. Skarżący bowiem składając skargę mógł uiścić ustalony w przedmiotowej sprawie stały wpis sądowy, a w dobie nowoczesnych środków komunikacji mógł uzyskać informację o stanie sprawy. Warto także wskazać, iż na czas przebywania poza adresem zamieszkania Skarżący powinien liczyć się z koniecznością ustanowienia pełnomocnika ds. doręczeń, czy też poinformować Sąd o zmianie miejsca zamieszkania lub ustanowić profesjonalnego pełnomocnika. Na podkreślenie zasługuje także to, iż Skarżący wnosząc skargę powinien liczyć się także z korespondencją ze strony Sądu, zatem powinien z należytą starannością doprowadzić do umożliwienia mu doręczenia przesyłek pocztowych. Zdaniem Sądu przedstawione przez Skarżącego okoliczności dotyczące braku doręczenia przesyłek pocztowych stanowią o jego winie w przedmiotowej kwestii. Skarżący wskazuje bowiem, że nie potrafi wytłumaczyć okoliczności, które zaistniały i skutkowały brakiem możliwości odebrania istotnych dla niego przesyłek. Warto także zauważyć, iż okoliczność, iż w okresie doręczenia przesyłek pocztowych zawierających pisma sądowe trwał okres wzmożonej działalności komitetów wyborczych nie miała wpływu dla skuteczności doręczenia przedmiotowych przesyłek. W ocenie Sądu zawinione przez stronę zaniechanie działania, poprzez brak odbioru pism sądowych kierowanych na prawidłowy adres obarcza ją ujemnymi następstwami braku obrony i wyklucza wznowienie postępowania sądowego w niniejszej sprawie. W związku z powyższym Sąd uznał zarzut Skarżącego dotyczący pozbawienia go możności działania za nieuzasadniony. Odnosząc się natomiast do podnoszonej przez Skarżącego argumentacji zawartej w orzeczeniu Sądu Najwyższego z 7 lipca 1999 r., sygn. III RN 27/99, publ. OSNP 2000/12/457, Sąd wskazuje, iż tezy zawarte w powoływanym postanowieniu Sądu Najwyższego nie znajdują odzwierciedlenia w stanie faktycznym niniejszej sprawy, bowiem stany faktyczne tych spraw są różne. Powodem uchylenia przez Sąd Najwyższy postanowienia (w sprawie III RN 27/99) było uznanie doręczenia, pisma zwróconego Sądowi przez Urząd Pocztowy z dokonaną na kopercie listu adnotacją "mieszkanie zamknięte, awizowano, nie podjęto w terminie", bez wypełnionego przez doręczyciela załączonego do listu urzędowego druku potwierdzenia doręczenia wezwania. W niniejszej sprawie, uznanie za doręczone wezwania do uiszczenia wpisu sądowego oraz postanowienia odrzucającego skargę było prawidłowe. W sprawie, doręczyciel prawidłowo wypełnił urzędowy druk potwierdzenia odbioru, dlatego też należało uznać, wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego oraz postanowienie o odrzuceniu skargi, za doręczone. Należy także stwierdzić, iż nie stanowią przesłanki do wznowienia podnoszone przez Skarżącego okoliczności, iż brak doręczenia pism sądowych w tej sprawie nastąpił z winy niezidentyfikowanych osób trzecich. Skarżący nie przedstawił żadnych przekonywujących dowodów lub innych rozstrzygnięć właściwych organów, z których by wynikało, że niemożność odebrania przesyłek pocztowych nastąpiła w wyniku umyślnego działania osób trzecich mających na celu pozbawianie Skarżącego udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zgodnie z art. 282 § 1 p.p.s.a. Sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd stosownie do okoliczności oddala skargę o wznowienie postępowania, albo uwzględniając ją zmienia zaskarżone orzeczenie albo je uchyla i skargę odrzuca lub postępowanie umarza ( § 2 cyt. wyżej przepisu). Oddalenie skargi o wznowienie postępowania następuje, jeżeli powołane przez Skarżącego przyczyny wznowienia okazały się nieistniejące. Orzeczenie takie jest wynikiem negatywnej oceny zasadności zgłoszonej podstawy wznowienia postępowania. Z tych przyczyn na podstawie art. 282 § 1 i 2 p.p.s.a Sąd orzekł, jak na wstępie.