III SA/Wa 3647/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Asesor WSA Aneta Trochim-Tuchorska (spr.), Protokolant Emilia Kasperowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2007 r. sprawy ze skargi B.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2006 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] maja 2006 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. na rzecz B.S. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2006 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, art. 21 § 1 pkt 1, § 3 i § 4, art. 122 i art. 123 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz art. 6 ust. 1 i 7 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 8844) i postanowień Uchwały Rady Gminy B. Nr XXXV/182/2005 z dnia 2 grudnia 2005 r... w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości, wprowadzenia zwolnień w tym podatku (Dz.Urz.Woj.Maz. nr 275, poz. 9835), po rozpatrzeniu odwołania B.S. – Skarżącego w niniejszej sprawie, utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] maja 2006 r., nr [...] określającą wysokość należności z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2006... Decyzja została oparta na następująco ustalonym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Wójt Gminy B. decyzją z dnia [...] maja 2006 r. ustalił Skarżącemu wymiar podatku od nieruchomości za 2006 r. w kwocie 425,14 zł, w tym od gruntu – 91,96 zł oraz od budynku (zakwalifikowanego jako budynki pozostałe) – 333,18 zł. W odwołaniu od tej decyzji Skarżący wniósł o jej uchylenie i ustalenie podatku od budynku według stawki dla budynków mieszkalnych. Wskazał, iż jest właścicielem działki położonej we wsi U. o pow. 850 m2, na której posadowiony jest drewniany dom mieszkalny o pow. 59 m2, wybudowany w 1976 r. Projekt domu zakładał spełnianie funkcji mieszkalnych i takie funkcje pełni. Budynek ten jest wyposażony w energię elektryczną, jest podłączony do wodociągu wiejskiego, obecnie realizowane jest podłączenie do lokalnej kanalizacji. Wyposażony jest w urządzenia grzewcze i w pełni dostosowany do całorocznego zamieszkiwania. Podkreślił, iż budując dom nie mógł oświadczyć, że jest to budynek mieszkalny, gdyż obowiązujące wówczas przepisy nie pozwalały na równoczesne posiadanie mieszkania komunalnego i domu. Pomimo ubiegania się o wydanie zezwolenia na użytkowanie, nigdy takiego zezwolenia od władz Gminy B. nie uzyskał. Podniósł także, że od wielu lat zamieszkiwał w tym domu w okresie letnim. W związku z przejściem na emeryturę w 2005 r. zamieszkiwał w nim od maja do października, a w 2006 r. od kwietnia i zamierza mieszkać do połowy października. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wskazaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji. Organ wyjaśnił, iż od dnia 1 stycznia 2003 r. w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych zmienił się stan prawny, w ten sposób, iż wprowadzono przepis art. 1a ust. 1 pkt 1, który odwołuje się do pojęcia budynku ustalonego na gruncie prawa budowlanego. Powołując się na przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki oraz ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) organ wskazał, iż normodawca oprócz budynków mieszkalnych wymienia odrębną kategorię budynków rekreacji indywidualnej, przeznaczone do okresowego wypoczynku. Organ podkreślił, iż decydującym kryterium dla zastosowania stawki podatkowej dla danej kategorii budynków jest dokumentacja budowlana. Powołując się na zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazał, iż teren, na którym położona jest działka Skarżącego nr [...], zgodnie z zapisami planu zagospodarowania przestrzennego Gminy B. przeznaczony był i jest pod zabudowę letniskową. Z danych Urzędu Gminy B. (rejestr wydanych pozwoleń na budowę) wynika, iż Skarżący uzyskał w dniu 22 czerwca 1976 r. pozwolenie nr [...] na budowę budynku letniskowego. Podniósł także, iż sam Skarżący w wykazie nieruchomości z 1991 r. wskazał na charakter i przeznaczenie budynku, opisując go jako budynek rekreacyjny, a z informacji uzyskanej ze Starostwa Powiatowego w W. wynika, iż jak dotychczas nie uzyskał on zmiany przeznaczenia budynku letniskowego na mieszkalny i nie wnosił o dokonanie takiej zmiany. Konkludując organ odwoławczy stwierdził, iż z dokumentacji budowlanej jednoznacznie wynika, iż budynek znajdujący się na działce nr [...] ma charakter letniskowy, a nie mieszkalny. Nie służy on do zaspakajania podstawowych potrzeb mieszkaniowych – są one realizowane w W.. Zasadnym było więc obciążenie domu letniskowego według stawek podatkowych przewidzianych dla budynków pozostałych a nie dla budynków mieszkalnych. W skardze na powyższą decyzję Skarżący wniósł o jej uchylenie, jak również uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie prawa materialnego oraz błędne ustalenie stanu faktycznego. Wskazał, że jest właścicielem drewnianego domu mieszkalnego, wybudowanego w 1976 r. na podstawie zezwolenia budowlanego. Budynek ten spełnia wszystkie funkcje mieszkalne i jest wykorzystywany na cele mieszkalne. Skarżący podniósł, iż rozstrzygając o kategorii budynku jako letniskowego, organ nie powołał się na dokumentacją budowlaną (pozwolenie na budowę, czy pozwolenie na użytkowanie). Podstawą ustaleń stał się rejestr wydanych pozwoleń, który nie ma charakteru decyzji administracyjnej, nie odzwierciedla treści tych decyzji, spełnia jedynie funkcje ewidencyjne. Podniósł, że w aktach sprawy nie ma żadnej dokumentacji budowlanej, pomimo że organ stwierdził, iż z dokumentacji tej jednoznacznie wynika, że przedmiotowy budynek ma charakter letniskowy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia tego kryterium stwierdzić należy, iż narusza ona przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, od 1 stycznia 2003 r., zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, pod pojęciem budynku należy rozumieć obiekt budowlany, w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Odwołanie się do przepisów prawa budowlanego spowodowało konieczność uwzględniania regulacji prawnych przyjętych w prawie budowlanym. Pojęcie budynku mieszkalnego zostało zdefiniowane w § 3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Budynek mieszkalny jest to budynek przeznaczony na mieszkania, mający postać: a) budynku wielorodzinnego, zawierającego 2 lub więcej mieszkań; b) budynku jednorodzinnego; c) budynku mieszkalnego w zabudowie zagrodowej. Zgodnie zaś z § 3 pkt 7 tego rozporządzenia istnieją również budynki rekreacji indywidualnej, czyli budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku rodzinnego. Przyjąć zatem należy, że pojęcia "budynek mieszkalny" i "budynek rekreacji indywidualnej" nie są pojęciami tożsamymi, zaś organy podatkowe orzekające w sprawie powinny uwzględnić nowy stan prawny i uwzględnić pojęcia zdefiniowane w prawie budowlanym. Zatem nie jest wystarczające odwoływanie się do kryterium zaspokajania własnych potrzeb mieszkaniowych. W obecnie obowiązującym stanie prawnym konieczne jest sięganie do rozwiązań przyjętych w prawie budowlanym. W tym miejscu zauważyć należy, iż organy podatkowe, prowadząc ustalenia w zakresie podatku od nieruchomości, nie są jednocześnie organami uprawnionymi do samodzielnego określania kategorii budynków w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, do którego odsyła ustawa podatkowa. Określenie rodzaju budynku wymaga wiedzy technicznej, która jest niezbędna do podjęcia decyzji o prawidłowej stawce podatku od nieruchomości. Decydujące znaczenie będzie w tym względzie miała dokumentacja architektoniczno-budowlana danego obiektu (por. wyrok NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. FSK 412/04, LEX 183122, oraz "Podatki i opłaty samorządowe – Komentarz", L. Etel, S. Presnarowicz, Dom Wydawniczy ABC, str. 190-192), a więc decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, projekt budowlany, decyzja w przedmiocie pozwolenia na budowę, decyzja o dopuszczeniu budynku do użytkowania, które w sposób precyzyjny winny określać rodzaj danego budynku. Zgodnie z treścią art. 122 Ordynacji podatkowej obowiązkiem organów podatkowych jest podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W przedmiotowym artykule została wyrażona zasada prawdy obiektywnej. Jej treść oznacza, że obowiązkiem organu podatkowego jest ustalenie stanu faktycznego zgodnie z rzeczywistym stanem, a jeżeli okaże się to niemożliwe, dokonanie ustaleń zbliżonych do stanu rzeczywistego. Przepis art. 187 Ordynacji podatkowej nakazuje z kolei, wyczerpujące i wszechstronne zbadanie wszystkich okoliczności sprawy. Zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy nie uczyniły zadość obowiązkom ciążącym na nich z mocy powołanych wyżej przepisów. W szczególności nie wyjaśniły w sposób niebudzący wątpliwości kluczowej kwestii dla przedmiotowego postępowania, czy nieruchomość położona na terenie miejscowości U. jest budynkiem mieszkalnym, czy letniskowym. W aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek dokumentacji budowlanej dotyczącej spornej nieruchomości. Jako niewystarczające Sąd ocenił powoływanie się przez organ na rejestr wydanych pozwoleń na budowę, gdyż ma on jedynie charakter ewidencyjny. Także miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, wskazujący, iż teren, na którym posadowiony jest budynek Skarżącego, przeznaczony jest pod zabudowę letniskową nie jest wystarczającym dowodem przesądzającym o letniskowym charakterze budynku. Z oświadczenia Skarżącego zawartego w odwołaniu oraz w skardze wynika, iż do chwili obecnej nie uzyskał on decyzji zezwalającej na użytkowanie budynku. Nie jest rzeczą Sądu oceniać w niniejszym postępowaniu przyczyn takiego stanu sprawy. W tej sytuacji rozstrzygającym dokumentem winna być decyzja w przedmiocie zezwolenia na budowę, której w aktach sprawy brak. Z akt nie wynika także, aby organy występowały do odpowiednich organów, celem uzyskania rzeczonego dokumentu, nie wyjaśniają także z jakich powodów pominięty został ten istotny dla rozpoznawanej sprawy dowód. Podkreślić należy, iż w powoływanym przez organ wykazie nieruchomości z 1991 r. opisano ten budynek jako rekreacyjny z jednoczesnym podkreśleniem wyrazu "mieszkalny". Sąd wskazuje także, iż Skarżący w toku postępowania sądowego przy piśmie procesowym z dnia 10 kwietnia 2007 r. złożył kserokopię opisu technicznego do projektu budynku mieszkalnego letniskowego (podkreślenie Sądu), wyjaśniając, iż projekt domu to jedyny dokument, dotyczący dokumentacji budowlanej budynku na działce w U., jaki posiada. W tym miejscu wyjaśnić należy, iż sąd administracyjny dokonuje oceny zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, na podstawie stanu prawnego i akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Sąd nie ma uprawnień do merytorycznego załatwiania sprawy i zastępowania w tym procesie organów. Rzeczony dokument Skarżący winien przedłożyć organowi w toku toczącego się postępowania instancyjnego, a organ zobowiązany będzie dokonać jego oceny, przy czym ocena ta winna być dokonana bez przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów. Art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej nakłada na organ podatkowy ciężar dowodzenia określonych faktów, nie zwalnia to jednak Strony od współudziału w realizacji obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Skarżący zawarł w skardze także zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego. Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie rozpatrywanie tego zarzutu jest przedwczesne. Takie zarzuty mają rację bytu w przypadku, kiedy stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości. Tu przyczyną uwzględnienia skargi są błędy popełnione w trakcie postępowania podatkowego skutkujące niewyjaśnieniem istotnych dla sprawy okoliczności. Nie ma zatem potrzeby dokonywania kontroli legalności zaskarżonej decyzji z prawem materialnym, bowiem jego zastosowanie jest wtórne w stosunku do ustalenia stanu faktycznego. Powyższe stanowisko znajduje oparcie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2004 r., sygn. akt FSK 59/04 (niepublikowany), w którym Sąd ten stwierdził, że brak wystarczających ustaleń faktycznych czyni przedwczesnym rozpoznanie zarzutu naruszenia prawa materialnego... Sąd, stosując się do rygorów określonych w art. 141 § 4 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wskazuje, że organ rozpoznając ponownie sprawę winien uzupełnić zgromadzony w sprawie materiał dowodowy o decyzję w przedmiocie pozwolenia na budowę, jak również o załączniki do tej decyzji, w tym powoływany przez Skarżącego opis techniczny do projektu budynku. W tym celu ma przedsięwziąć odpowiednie czynności procesowe i wykazać się stosowną inicjatywą wypełniając dyspozycję zawartą w art. 122 Ordynacji podatkowej. Sąd wskazuje także, iż w sytuacji, gdy mimo podjętych czynności zebrany materiał dowodowy okaże się niewystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia, organ – stosownie do art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej - będzie miał możliwość przeprowadzenia dowodu z opinii rzeczoznawcy budowlanego, na okoliczność, czy przedmiotowy budynek jest budynkiem mieszkalnym, czy letniskowym, w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. W związku z powyższymi ustaleniami Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c", art. 135 oraz art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 w związku z art. 205 § 1 oraz art. 209 wskazanej wyżej ustawy.