II SAB/Bk 152/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), sędzia WSA Marek Leszczyński, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 marca 2026 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. A. na bezczynność Wójta Gminy J. w przedmiocie podłączenia działki do sieci kanalizacyjnej p o s t a n a w i a 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu M. A. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego. , M. A. (dalej: "Skarżący") wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na bezczynność Wójta Gminy J. w przedmiocie rozpatrzenia jego wniosku z dnia 19 grudnia 2024r. o wyrażenie zgodę na wykonanie wstępnego projektu podłączenia działki nr [...] w H. do gminnej sieci kanalizacyjnej. Jak wynika ze skargi i akt administracyjnych Skarżący wnioskiem z dnia 19 grudnia 2024r. (wysłanym emailem do sekretariatu gminy) zwrócił się do Wójta Gminy J. o wyrażenie zgodę na wykonanie wstępnego projektu podłączenia działki nr [...] w H. do gminnej sieci kanalizacyjnej, położonej w K. w miejscu skrzyżowania ulicy [...] i [...] lub wskazanie możliwości innego wpięcia się do kanalizacji na tym terenie. Pismem z dnia 8 stycznia 2025r. nr INW.7021.1.56.2024 Wójt Gminy poinformował Skarżącego, że stosowny wniosek o wydanie warunków przyłączenia do gminnej sieci kanalizacyjnej należy złożyć w Zakładzie Gospodarki Komunalnej w J. W oparciu o otrzymane warunki przyłączenia Skarżący będzie mógł wykonać dokumentację techniczną na własny koszt i własnym staraniem. Końcowo Wójt powołał się również na art. 15 ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków (Dz.U. z 2024 r., poz. 757) wskazując, że realizację przyłączy do sieci zapewnia na własny koszt osoba ubiegającą się o przyłączenie nieruchomości do sieci, wobec czego Gmina nie może ponosić kosztów budowy przyłączy. W piśmie z dnia 27 sierpnia 2025r., skierowanym do Urzędu Gminy J., Skarżący poinformował, że będąc właścicielem działki nr [...] w H. planuje zabudowę w/w działki, dlatego też składa wniosek o wyrażenie zgody na podłączenie ww. działki do kanalizacji gminnej, którą znajduje się na skrzyżowaniu ulic [...] i [...] w K., chyba że znajduje się inny wariat podłączenia. Pismem z dnia 24 października 2025r. Skarżący poinformował organ, że nie otrzymał odpowiedzi ma swój wniosek z 27 sierpnia 2025r. Wójt Gminy J. w piśmie z dnia 5 listopada 2025r. poinformował Skarżącego, że jego pismo z dnia 28 sierpnia 2025r. (data wpływu) zostało przesłane Dyrektorowi Zakładu gospodarki Komunalnej celem jego rozpatrzenia i jak wynika z informacji przesłanych przez ten Zakład, w dniu 12 września 2025r. Skarżącemu zostały wydane warunki przyłączenia, które osobiście odebrał w dniu 25 września 2025r. Wnioskiem z dnia 13 listopada 2025r. Skarżący zwrócił się do Wójta Gminy J. o wstrzymanie prac na części inwestycji drogowej w obrębie działki nr [...] i zaprojektowanie podłączenia do gminnej sieci kanalizacyjnej działki nr [...] poprzez działkę nr [...] w kierunku ulicy [...] w K. lub działki nr [...] i [...] w kierunku zachodnim ze spadkiem w stronę inwestycji domów szeregowych oraz sporządzenie aneksu do umowy i projektu oraz uzgodnienie z inwestorem nowej drogi wykonania w ramach tego samego projektu wybudowania części nowej kanalizacji gminnej - ok 40 m dla podłączenia kanalizacji do działki [...]. Zdaniem Skarżącego takie załatwienie sprawy jest szybkim sposobem na podłączenie jego działki do gminnej sieci kanalizacyjnej i sposób ten definitywnie usuwa i rozwiązuje powstały problem i pozbawia ewentualnych przyszłych roszczeń o zaniedbania urzędnicze oraz ewentualne spory sądowe czy cywilne, a wynikające z niewiedzy lub innych czynności urzędników. W odpowiedzi na powyższy wniosek Wójt Gminy J. w piśmie z dnia 10 grudnia 2025r. wyjaśnił, że odpowiedzi na wniosek Skarżącego z dnia 19 grudnia 2024r. udzielił pismem z dnia 8 stycznia 2025r., a sprawa pisma z dnia 27 sierpnia 2025r. została wyjaśniona Skarżącemu w piśmie z dnia 5 listopada 2025r. Dodatkowo wskazał na treść art. 15 ust. 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków oraz wyjaśnił kwestię niezasadności żądania wstrzymania prac inwestycji drogowej w obrębie działki nr [...]. W tych okolicznościach Skarżący wywiódł skargę na bezczynność Wójta Gminy J. w załatwieniu jego wniosku z dnia 19 grudnia 2024r. o wyrażenie zgody na wykonanie projektu podłączenia działki nr [...] w H. do gminnej sieci kanalizacyjnej. Skarżący wniósł jednocześnie o: zobowiązanie organu do załatwienia sprawy na jego korzyść jako pokrzywdzonego; wtrzymanie prac na inwestycji drogowej do czasu rozwiązania problemu podłączenia kanalizacji do działki nr [...] i podjęcia czynności w terminie pilnym do 7 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku Sądu; stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa- brak odpowiedzi przez 11 miesięcy oraz wskazanie winnych tych skandalicznych zaniedbań oraz ich ukarania; zobowiązanie do naprawienia szkody znacznych rozmiarów, tj. zwrotu nakładów na podłączenie mojej działki do kanalizacji gminnej po zakończeniu budowy drogi, bo są to już duże koszty; obciążenie kosztami postępowania Wójta gminy osobiście, jako osoby odpowiedzialnej; wymierzenie wójtowi grzywny za brak nadzoru i błędy w wysokości określonej przez Sąd. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie z uwagi na jej bezprzedmiotowość jako, że wskazywany przez Skarżącego wniosek został przesłany do Urzędu Gminy J. wyłącznie jako wiadomość e-mail, co oznacza, że zgodnie z art. 63 § 1 k.p.a., podania wniesione na adres poczty elektronicznej organu administracji publicznej pozostawia się go bez rozpoznania, ewentualnie o oddalenie skargi, jako bezzasadnej, z uwagi na udzieloną odpowiedź pismem z dnia z dnia 8 stycznia 2025r. znak INW.7021,1.56.2024, która została wysłana stronie skarżącej drogą pocztową listem zwykłym w dniu 9 stycznia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Na wstępie wyjaśnić należy, że merytoryczna kontrola działalności administracji publicznej na skutek złożenia skargi, zawsze poprzedzona jest badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Sąd, po wpłynięciu skargi w pierwszej kolejności zobowiązany jest do zbadania, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143, z późn. zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."). Jednym z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy w kognicji sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do treści art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie zaś z treścią art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1. decyzje administracyjne; 2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4. inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7. akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Natomiast według art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Jak wynika z cytowanych wyżej przepisów, nie każda działalność organów administracji publicznej podlega kontroli sądu administracyjnego, a skarga na bezczynność lub przewlekłość jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia, akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Bezczynność organu, a taką zarzucił w niniejszej sprawie Wójtowi Gminy J. – Skarżący, ma miejsce wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia określonych czynności, wynikających z przepisów prawa, nie wykonuje ich w terminie określonym przez te przepisy. Innym słowy bezczynność oznacza stan, w którym organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do wydania aktu administracyjnego lub podjęcia innej czynności, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma zatem na celu spowodowanie rozstrzygnięcia przez organ administracji publicznej określonej sprawy administracyjnej, tym niemniej – co należy podkreślić - może być ona złożona jedynie w odniesieniu do tych aktów lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Z treści złożonej w niniejszej sprawie - skargi wynika, że Skarżący dopatruje się bezczynności Wójta Gminy J. w sposobie prowadzenia przez ten organ postępowania w zakresie "wstępnego projektu" podłączenia działki nr [...] w Horodnianach do gminnej sieci kanalizacyjnej, czyli wydania technicznych warunków przyłączenia ww. działki do sieci kanalizacyjnej. W tym miejscu należy wyjaśnić, że kwestia przyłączania do sieci nieruchomości oraz wydawania warunków przyłączenia do sieci uregulowana została w ustawie z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków (Dz.U. z 2024r., poz. 757, dalej: "u.z.z.w."). Zgodnie z art. 3 ust. 1, art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1 tej ustawy zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy. Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne ma obowiązek zapewnić zdolność posiadanych urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych do realizacji dostaw wody w wymaganej ilości i pod odpowiednim ciśnieniem oraz dostaw wody i odprowadzania ścieków w sposób ciągły i niezawodny, a także zapewnić należytą jakość dostarczanej wody i odprowadzanych ścieków. Dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawartej między ww. przedsiębiorstwem, a odbiorcą usług. Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane zapewnić budowę urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, ustalonych przez gminę w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, w zakresie uzgodnionym w wieloletnim planie rozwoju i modernizacji, o którym mowa w art. 21 ust. 1 u.z.z.w. Zgodnie zaś z art. 15 ust. 4 tej ustawy przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne obowiązane jest przyłączyć do sieci nieruchomość osoby ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości do sieci, jeżeli są spełnione warunki przyłączenia określone w regulaminie, o którym mowa w art. 19 oraz istnieją techniczne możliwości świadczenia usług. Stosownie natomiast do treści art. 19a ust. 1 u.z.z.w.o.ś., na pisemny wniosek podmiotu ubiegającego się o przyłączenie do sieci, przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane wydać warunki przyłączenia do sieci albo uzasadnić odmowę ich wydania, w terminie: (1) 21 dni - od dnia złożenia wniosku o wydanie warunków przyłączenia do sieci, w przypadku budynków mieszkalnych jednorodzinnych, w tym znajdujących się w zabudowie zagrodowej; (2) 45 dni - od dnia złożenia wniosku o wydanie warunków przyłączenia do sieci, w pozostałych przypadkach. Z powyższego wynika, że realizacja wskazanych w ustawie obowiązków zaopatrzeniowych jest zadaniem własnym gminy, realizowanym przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, które zapewnia budowę wymaganych sieci oraz ma obowiązek przyłączyć do nich poszczególne nieruchomości, jeśli spełnione są wymagane warunki. Z zacytowanych regulacji nie wynika jednak, czego zdaje się oczekiwałby Skarżący, aby na gminie spoczywał obowiązek budowy sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, w szczególności na wniosek właścicieli nieruchomości. W konsekwencji skoro organy gminy nie są związane wnioskiem mieszkańca w przedmiocie budowy sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, to tym bardziej nie są związane ich oczekiwaniami co do sposobu realizacji tej inwestycji. W ocenie Sądu, kwestia wydania lub odmowy wydania warunków technicznych przyłączenia do sieci wodociągowej nie należy do żadnej kategorii spraw, które mieszczą się w zakresie objętym kognicją sądu administracyjnego, gdyż brak jest przepisu prawa zobowiązującego organ do wydania określonego aktu (decyzji, postanowienia) lub podjęcia czynności administracyjnej w sprawie indywidualnej. W tym miejscu należy przypomnieć, że zapewnienie nieruchomości wody dostarczanej w ramach usługi zbiorowego zaopatrzenia, podobnie jak odprowadzenie z nieruchomości ścieków w ramach usługi zbiorowego odprowadzenia, wymaga przeprowadzenia sekwencji czynności, wśród których można wyróżnić: złożenie wniosku o wydanie warunków technicznych przyłączenia do sieci (zlecenie wydania), wydanie warunków technicznych przyłączenia, złożenie wniosku o przyłączenie do sieci, przyłączenie do sieci (art. 15 ust. 4 u.z.z.w.), złożenie wniosku o zawarcie umowy oraz zawarcie umowy (art. 6 ust. 2 u.z.z.w.). Całości tej sekwencji nie można utożsamiać z pojedynczym jej elementem, zatem nie można całości procesu uznać ani za przyłączanie do sieci, ani za zawieranie umowy. Jak zaś słusznie wskazuje się w orzecznictwie spory w przedmiocie wydania warunków technicznych przyłączenia nieruchomości do sieci nie mogą zostać rozstrzygnięte na drodze administracyjnej i w rezultacie maja one charakter cywilnoprawny (por. postanowienie NSA z 6 września 2022 r., III OW 217/21, postanowienie WSA we Wrocławiu z 21 stycznia 2025 r., II SAB/Wr 1028/24, postanowienie WSA w Gdańsku z 21 lipca 2023 r., II SA/Gd 599/23, wyrok NSA z 25 listopada 2025r. III OSK 2789/22, a także wyrok NSA z 10 czerwca 2025 r. III OSK 1121/22, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, CBOSA). W konsekwencji zaskarżona w niniejszej sprawie bezczynność Wójta Gminy J. w zakresie odmowy wydania technicznych warunków przyłączenia działki nr [...] do sieci kanalizacyjnej nie mogła być przedmiotem skargi do tut. sądu administracyjnego. Bezczynność, jak to już zostało powyżej wskazane, może być bowiem przedmiotem skargi tylko wówczas, gdy po stronie organu przepisy prawa formułują konkretny obowiązek działania (wydania decyzji, postanowienia, aktu bądź czynności, ewentualnie podjęcia "czynności nakazanych prawem"). Istnienia takich przepisów prawa sąd orzekający w niniejszej sprawie nie stwierdził. Tym samym Skarżący nie może skutecznie na drodze postępowania administracyjnego domagać się od sądu administracyjnego nakazania Wójtowi Gminy podjęcia "korzystnego" z punktu widzenia skarżącego rozstrzygnięcia w tym zakresie, a tym bardziej "wtrzymania prac na inwestycji drogowej do czasu rozwiązania problemu podłączenia kanalizacji do działki nr [...]", a tym bardziej "zobowiązania organu do naprawienia szkody znacznych rozmiarów, tj. zwrotu nakładów na podłączenie działki [...] do kanalizacji gminnej po zakończeniu budowy drogi". W zakresie wspomnianych żądań wyjaśnić należy stronie skarżącej, że sąd administracyjny nie jest uprawiony do orzekania o naprawieniu szkody związanej z taką bezczynnością. Ponadto, jak wynika z akt administracyjnych, w piśmie Wójta Gminy z dnia 10 grudnia 2025r. (dostarczonym w dniu 15 grudnia 2025r.), Skarżący otrzymał szczegółowe wyjaśnienie sprawy "podłączenia do kanalizacji sanitarnej działki nr [...]". Mając na względzie powyższe, wywiedzioną w niniejszej sprawie skargę na bezczynność, jako nie podlegającą właściwości sądu administracyjnego, należało odrzucić na mocy art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 1 sentencji. Rozstrzygniecie zaś zawarte w pkt 2 znajduje swoje uzasadnienie w brzmieniu art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. obligującym Sąd z urzędu do zwrotu stronie całego uiszczonego wpisu od pisma odrzuconego.