I GZ 198/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Czesława Socha po rozpoznaniu w dniu 27 września 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 sierpnia 2007 r. sygn. akt III SA/Gd 228/07 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi T. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie dotyczącej uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe postanawia: zażalenie oddalić. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2007 r., sygn. akt III SA/Gd 228/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił T. P. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z dnia 12 marca 2007 r., nr [...], w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji dotyczącej uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd I instancji podał, że zaskarżona decyzja, doręczona skarżącemu 15 marca 2007 r., zawierała prawidłowe pouczenie o prawie strony do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, za pośrednictwem Dyrektora Izby Celnej w Gdyni. Skarżący, niezgodnie z pouczeniem, osobiście złożył skargę w Oddziale Celnym w Chojnicach w dniu 13 kwietnia 2007 r. Następnie skargę tą Naczelnik Urzędu Celnego w Słupsku przekazał w dniu 23 lub 24 kwietnia 2007 r. do organu właściwego, tj. Dyrektora Izby Celnej w Gdyni. Zdaniem Sądu I instancji, zachowanie skarżącego było zawinione, a zatem nie została spełniona przesłanka przywrócenia terminu. Oceny tej nie zmienia zarzut słabego stanu zdrowia skarżącego, gdyż mógł on nadać skargę do właściwego organu w urzędzie pocztowym. Z uwagi na powyższe, wniosek T. P. z dnia 31 lipca 2007 r. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie mógł być uwzględniony. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył T. P.. Domagał się zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez jego uchylenie, przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz przyjęcie skargi do rozpoznania. Powołując się na uchybienie przepisom postępowania, zarzucił naruszenie art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Podał, że Sąd I instancji nie uwzględnił wszystkich okoliczności sprawy, a zwłaszcza stanu zdrowia skarżącego, tj. jego przewlekłej choroby i orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności. Skarżący stwierdził, że wniesienie skargi do oddziału celnego, będącego jednostką organizacyjną izby celnej, winno być potraktowane jako jej wniesienie do organu właściwego. Przy wnoszeniu skarg i innych środków zaskarżenia do sądów administracja celna winna być bowiem traktowana jako organizacyjna całość. Skarżący dodał ponadto, że Oddział Celny w Chojnicach, do którego skarga wpłynęła 13 kwietnia 2007 r., wiedząc, że skarga jest adresowana do Dyrektora Izby Celnej w Gdyni, mógł ją przesłać bezpośrednio do niego, bez pośrednictwa Naczelnika Urzędu Celnego w Słupsku. W takiej sytuacji skarga zostałaby wniesiona w ustawowym terminie. Skoro Oddział Celny w Chojnicach nie zadziałał w sposób właściwy, to doszło do naruszenia wynikającej z art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a., zasady prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do państwa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawowy problem w sprawie na obecnym etapie postępowania sprowadza się do oceny, czy na podstawie prawnej powołanej w zaskarżonym postanowieniu okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu należy zaliczyć do tych, o których mowa w art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), a nie do oceny naruszenia art. 53 § 1 i art. 54 § 1 tej ustawy. Istotnie, powołany przez Sąd I instancji powyższy art. 86 § 1 ustawy uzależnia przywrócenie terminu od kryterium braku winy. Chodzi o to, że strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Zajęcie stanowiska odmiennego uwzględniającego subiektywny miernik staranności wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności. Literatura i orzecznictwo do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności z uwagi na różnorodność zjawisk życiowych zalicza przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. Przywrócenie nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Trafnie Sąd I instancji przyjął, że powołane powody nie stanowią podstawy do przywrócenia terminu, skoro zawierają w sobie element winy. Chodzi o błędne skierowanie skargi pomimo prawidłowego pouczenia w sytuacji, gdy stan zdrowia żalącego pozwalał na samodzielne działanie, czyli nie zawierał elementu nagłego. Podniesiony zarzut niepełnosprawności trwającej od 12 czerwca 1992 r. potwierdza przyjętą ocenę, że choroba żalącego nie była nagła. Jak już wyżej podkreślono, do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności należy zaliczyć hospitalizację trwającą w okresie biegu terminu do złożenia skargi, bądź nagłą chorobę, a więc powody, które nie pozwalają na wyręczenie się inną osobą. Osobiste złożenie skargi potwierdza, że żalący mógł samodzielnie wykonywać czynności. Natomiast złożenie skargi do organu innego niż wynikało to z pouczenia wskazuje na brak staranności żalącego, a to już jest element winy. Wbrew wywodom zażalenia, treść pouczenia o miejscu złożenia skargi wskazuje na odrębność organów celnych. Jednolitość tychże organów wynika z ujęcia systemowego. Ujęcie takie nie stanowi jednak zespołu tych samych praw i obowiązków. Oznacza to, że poszczególne organy działające w ramach administracji celnej są wyodrębnione organizacyjnie i posiadają odrębny zakres praw i obowiązków. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia zasad zawartych w art. 8 k.p.a. Przeciwnie, działanie organów administracji, jak i ocena tego działania przez Sąd I instancji wskazują na przestrzeganie wspomnianych zasad. Powyższe rozważania wskazują natomiast, że zasady te naruszył żalący. Z powyższych względów, skoro zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 193 i 197 cytowanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. PG