II SA/Gl 938/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Protokolant starszy referent Magdalena Jankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi A. S.-C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu podania o ustalenie odszkodowania w sprawie dotyczącej warunków zabudowy terenu 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza Miasta C. z dnia [...] r. oraz orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 27 lutego 2003 r. sygn. akt II SA/Ka 1007/01 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach po rozpoznaniu skargi A. S. – C. stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta C. z dnia [...] r. w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla budowy stacji paliw wraz z obiektami towarzyszącymi i infrastrukturą. We wniosku z dnia [...] 2006 r. skierowanym do Urzędu Miejskiego w C. A. S.- C. wniósł o ustalenie odszkodowania należnego mu w związku ze stwierdzeniem w/w wyrokiem nieważności decyzji w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Postanowieniem z dnia [...] r. Burmistrza Miasta C. wniosek ten został A. S. – C. zwrócony z uzasadnieniem, że odszkodowania może on dochodzić przed sądem powszechnym na podstawie art. 4171 § 2 Kodeksu cywilnego. Postanowienie to zostało utrzymane następnie w mocy postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. ( dalej SKO w K.) z dnia [...]r. W uzasadnieniu tego postanowienia organ odwoławczy podzielił ustalenie organu I instancji, że właściwym do orzekania w przedmiocie odszkodowania jest Sąd powszechny, przy czym podstawę jego żądania może stanowić art. 287 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.) w brzmieniu tego przepisu ustalonym ustawą z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 162 poz. 1692, zwanej dalej ustawą zmieniającą z dnia 17 czerwca 2004 r.). W piśmie z dnia [...] 2006 r. skierowanym do Urzędu Miejskiego w C. A. S. – C. ponownie wniósł o ustalenie należnego mu odszkodowania powołując tym razem jako podstawę tego żądania art. 287 ustawy p.p.s.a. Postanowieniem Burmistrza Miasta C. z dnia [...] r. Nr [...] wydanym na podstawie art. 66 § 3 kpa wniosek ten został A. S. – C. zwrócony. W uzasadnieniu tego postanowienia organ orzekający ponownie stwierdził, że właściwym do rozpoznania żądania o odszkodowanie opartego na treści art. 4171 § 2 Kodeksu cywilnego jest sąd powszechny. W zażaleniu na to postanowienie A. S. – C. wniósł o jego uchylenie twierdząc, że we wniosku o przyznanie odszkodowania, w związku ze stwierdzeniem przez NSA OZ w Katowicach wyrokiem z dnia 27 lutego 2003 r. sygn. akt II SA/Ka 1007/01 nieważności decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, podał podstawę swego żądania wskazaną w w/w postanowieniu SKO w K. z dnia [...] r., uzasadniającą administracyjny tryb dochodzenia tego roszczenia. SKO w K. zażalenia tego nie uwzględniło i zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...], wydanym z powołaniem się m.in. na treść art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa, utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podtrzymało stanowisko zajęte wcześniej w w/w postanowieniu z dnia [...] r. W konsekwencji uznało, że żądanie żalącego się nie może być rozpoznane w postępowaniu administracyjnym. Stwierdziło nadto, że wniosek złożony przez A. S. – C. w dniu [...] 2006 r. podlegał ponownemu rozpoznaniu, a to wobec powołania się w nim przez A. S.– C. na inną podstawę prawną sformułowanego we wniosku żądania. W piśmie z dnia [...] 2000 r. A. S. – C. powołując się na treść art. 111 § 1 i § 2 kpa wniósł o uzupełnienie powyższego postanowienia SKO z dnia [...] r. Odpowiedź na ten wniosek została zawarta w piśmie SKO z dnia [...] r., doręczonym wnioskodawcy dnia [...] 2006 r. W skardze do sądu administracyjnego wniesionej [...] 2006 r. A. S. – C. wniósł o uchylenie omawianego wyżej postanowienia SKO w K. z dnia [...] r. oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Uzasadniając to żądanie podał, że z naruszeniem treści art. 161 § 3 kpa SKO przyjęło, iż właściwym do orzekania w sprawie odszkodowania jest sąd powszechny, a to w sytuacji gdy przepis ten przewiduje wydanie w tym przedmiocie decyzji, czyli rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu administracyjnym. W odpowiedzi na skargę SKO w K. wniosło o jej odrzucenie jako wniesionej po terminie, a to w sytuacji gdy skarga została wniesiona dopiero dnia [...] 2006 r. W piśmie procesowym z dnia [...] 2002 r. skarżący podniósł, że skargę złożył w terminie, gdyż ten powinien być liczony od dnia [...] 2006 r., kiedy to doręczono mu odpowiedź na jego wniosek o uzupełnienie zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że brak jest podstaw do przyjęcia, że skarga została wniesiona po terminie. Zgodnie bowiem z treścią art. 111 § 2 kpa termin do jego wniesienia biegł dopiero od dnia doręczenia skarżącemu odpowiedzi na jego wniosek o uzupełnienie zaskarżonego postanowienia. We wniosku tym wniesionym [...] 2007 r. skarżący wyraźnie powołał się na treść art. 111 § 1 i § 2 kpa. Niezależnie zatem od zasadności sformułowanych w tym wniosku żądań i zarzutów, SKO było zobowiązane na ten wniosek odpowiedzieć. Od dnia doręczenia takiej odpowiedzi, co w niniejszej sprawie nastąpiło [...] 2006 r., zaczął biec określony w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.) termin do wniesienia skargi. Skarga wniesiona dnia [...] 2006 r. nie była zatem spóźniona i podlega merytorycznemu rozpatrzeniu. Zasługuje ona przy tym na uwzględnienie jakkolwiek zasadniczo z innych niż sformułowanych w niej zarzutów, które Sąd wziął pod rozwagę z urzędu zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. Należy bowiem zważyć, że wydając zaskarżone postanowienie nie wzięły organy orzekające w ogóle pod uwagę treści art. 5 ustawy zmieniającej z dnia 17 czerwca 2004 r. które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy p.p.s.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem wejścia tej ustawy w życie tj. przed 1 września 2004 r. ma zastosowanie m.in. art. 160, w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia tej ustawy w życie. Należało zatem rozważyć czy taka sytuacja nie zachodzi w sprawie niniejszej. W konsekwencji należało przyjąć, że w uzasadnieniach swoich orzeczeń organy orzekające nie wyjaśniły należcie podstaw prawnych ich wydania, czym naruszyły treść art. 107 § 3 w zw. z art. 126 kpa. Bez jakiejkolwiek bliższej argumentacji przyjęły bowiem, że roszczenie może być dochodzone wyłącznie przed sądem powszechnym w sytuacji gdy wyrok NSA OZ w Katowicach stwierdzający nieważność decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu zapadł przed wejściem w/w nowelizacji w życie. Sąd nie przesądza przy tym, że roszczenie sformułowane przez skarżącego może być dochodzone w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w sytuacji gdy ustawa zmieniająca usunęła z treści art. 287 ustawy p.p.s.a. istniejące wcześniej odesłanie do art. 160 kpa. Kwestia ta wymagała jednak szerszej analizy, którą przeprowadzą organy orzekające przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Należy bowiem zważyć, że możliwość ustalenia przedmiotowego odszkodowania w postępowaniu administracyjnym nie budziłaby w świetle treści art. 5 ustawy zmieniającej wątpliwości w sytuacji gdyby do stwierdzenia nieważności decyzji doszło przed 1 września 2004 r. w postępowaniu administracyjnym, a nie w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Rozważenia będzie zatem wymagała kwestia czy rzeczywiście taki dualizm w dochodzeniu tego typu roszczeń był zamiarem prawodawcy. Ponieważ kwestia ta w ogóle nie została w postanowieniach organów obu instancji poruszona to nie mogła być przedmiotem głębszych rozważań i w konsekwencji przesądzenia przez Sąd w niniejszym postępowaniu. Ponieważ, jak już stwierdzono nierozważenie sprawy w tym aspekcie prawnym mogło mieć istotny wpływ na jej wynik, to postanowienia organów obu instancji należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c i art. 135 ustawy p.p.s.a. W przedmiocie wykonalności zaskarżonego postanowienia orzeczono na podstawie art. 152, zaś w przedmiocie zasądzenia kosztów na rzecz skarżącego stosownie do wyniku postępowania sądowego na podstawie art. 200 i art. 209 tej ustawy. Należy też zakwestionować stanowisko SKO, że za ponownym wydaniem postanowienia opartego na treści art. 66 § 3 kpa przemawiała okoliczność, że skarżący w swoim wniosku z dnia [...] 2006 r. powołał inną podstawę prawną swojego żądania. Trudno bowiem mówić o innej podstawie skoro w pierwszym wniosku ( z dnia [...] 2006 r.) taka podstawa w ogóle nie została wymieniona. Nadto w rozpatrywanej sprawie kwestia ta nie mogła mieć istotnego znaczenia skoro przedmiot postępowania – sprawy administracyjnej wynikający z obu wniosków był identyczny. A. S. – C. żądał bowiem w obu przypadkach ustalenia należnego mu odszkodowania w związku ze stwierdzeniem nieważności przez NSA decyzji Burmistrza Miasta C. z dnia [...] r. Tożsamość spraw w obu przypadkach nie może budzić zatem wątpliwości. Okoliczność ta nie mogła mieć jednak zdaniem Sądu wpływu na wynik sprawy skoro z uwagi na szczególne unormowanie zawarte w art. 66 § 3 kpa, w sprawie mogło być wydane jedynie postanowienie o zwrocie wniosku ( gdyby przyjąć, że właściwy w sprawie jest sąd powszechny ), niezależnie od tego, iż był on złożony już po raz drugi. W odniesieniu do zarzutów skargi należy zaś podnieść, że wbrew stanowisku skarżącego w sprawie nie mógł mieć w ogóle zastosowania powołany w niej art. 161 § 3 kpa. Do stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu nie doszło bowiem w trybie określonym w art. 161 § 1 i 2 tego aktu prawnego.