I FSK 978/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krzysztof Stanik (spr.) Sędziowie sędzia NSA Juliusz Antosik sędzia NSA Janusz Zubrzycki Protokolant Dariusz Rosiak po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 kwietnia 2006 r. sygn. akt I SA/Po 513/05 w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, 2) zasądza od P. M. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu kwotę 280 zł (dwieście osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 19.04.2006 r., sygn. I SA/Po 513/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną przez P. M. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Poznaniu z dnia [...] w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe. W uzasadnieniu do tego wyroku w pierwszej kolejności przybliżono przebieg postępowania przed organami podatkowymi. W tych ramach wskazano, że decyzją z dnia [...] Pierwszy Urząd Skarbowy w Poznaniu przeniósł odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe K. M. z tytułu zaległości w podatku obrotowym za 1991, 1992 i 1993 rok, w podatku od towarów i usług za 1993, 1994 i 1995 r., w podatku akcyzowym za 1992 i w podatku obrotowym granicznym za 1992 rok w łącznej kwocie 976.893,34 zł na spadkobierców w tym P. M. W uzasadnieniu organ wskazał, że przyjęcie przez spadkobiercę spadku z dobrodziejstwem inwentarza nie powoduje ograniczenia odpowiedzialności, a zatem zgodnie z art. 40 ust. 1 i 44 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych z 19.12.1980 r. (Dz. U. z 1993 nr 108, poz. 486 ze zm.) zachodzą wszelkie przesłanki konieczne do orzeczenia odpowiedzialności P. M. za zobowiązanie podatkowe ojca K. M. W dniu 03.10.2003 r. P. M. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] Jako podstawę wniosku wskazał art. 240 § 1 pkt 6 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.) – zwana dalej "Ordynacją podatkową". Zdaniem skarżącego do wydania decyzji o orzeczeniu o odpowiedzialności potrzebne było stanowisku Sądu i wydanie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Decyzją z [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Poznaniu po wznowieniu postępowania odmówił uchylenia w całości decyzji z [...] W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyraził pogląd, że decyzja o odpowiedzialności spadkobiercy może być wydana bez względu na to, czy uzyskał on już sądowe stwierdzenie nabycia spadku lub przeprowadził formalny dział spadku, czy też nie załatwił jeszcze tych formalności. W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik P. M. zakwestionował ustalenia dokonane przez organ I instancji i domagał się jej uchylenia w całości oraz orzeczenia co do istoty sprawy. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...], przyjmując za organem pierwszej instancji, że nie istnieje przesłanka wznowienia postępowania o której mowa w art. 240 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. W skardze do Sądu administracyjnego skarżący zarzucił, że decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu została wydana z naruszeniem przepisów rozdziału 14 działu III Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy nie znajduje podstaw do zmiany swego stanowiska i wnosi o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał wniesioną skargę za zasadną, aczkolwiek z innych powodów niż w niej wskazane i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" i art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) –zwaną dalej "popsa" uchylił wydane w sprawie decyzje. Przede wszystkim Sąd wskazał, że nadesłane akta podatkowe nie są kompletne. Brak w nich postanowienia o wznowieniu postępowania oraz jednej z decyzji kasacyjnych. Zdaniem Sądu braki te wskazują na wadliwość prowadzonego postępowania i uniemożliwiają skontrolowanie zapadłych w sprawie rozstrzygnięć, a także ewentualnego zastosowania art. 135 popsa. Powyższy wyrok zaskarżony został skargą kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, w której wniesiono o jego zmianę i oddalenie skargi, ewentualnie o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, zarzucając: - naruszenie art. 145 § 1 pkt i lit. "c" w związku z art. 141 § 4 popsa, przez nie wskazanie przez Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jakie przepisy postępowania zostały przez organy naruszone w sposób na tyle istotny, że doprowadziło to do zakwestionowania ustaleń faktycznych poczynionych przez organ i uchylenia decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Poznaniu, - naruszenie art. 141 § 4 popsa przez błędne ustalenie stanu faktycznego i uznanie, że organy podatkowe nie wydały w przedmiotowej sprawie postanowienia o wznowieniu postępowania w następstwie czego doszło do uchylenia decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego, a także poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, - naruszenie art. 133 § 1 popsa w związku z art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" popsa, stosownie do których Sąd rozpoznaje sprawę i wydaje wyrok na podstawie akt sprawy - przez nie wezwanie Dyrektora Izby Skarbowej do nadesłania dokumentów, które w ocenie Sądu były niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, a w efekcie poprzez błędne uznanie, że akta na podstawie których orzekał Sąd pierwszej instancji były niekompletne, a także poprzez pominięcie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W uzasadnieniu do tak sformułowanych zarzutów wskazano, że Sąd nie wskazał, jakie konkretnie przepisy zostały przez organ naruszone, na czym to naruszenie polegało, ani też że naruszenie to miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną braki w aktach, na które zwrócił uwagę Sąd, nie uzasadniały uchylenia wydanych rozstrzygnięć, gdyż nie miały one żadnego wpływu na ostateczny wynik postępowania. Podkreślono przy tym, że o fakcie wydania postanowienia o wznowieniu postępowania świadczy fakt powołania się na nie przez organy orzekające w decyzji z dnia [...] W powiązaniu z powyższymi wywodami stwierdzono również, że Sąd chcąc zastosować w sprawie art. 135 popsa i dostrzegając braki w aktach sprawy powinien wezwać o ich usunięcie. Zgodnie bowiem z art. 133 § 1 popsa Sąd orzeka na podstawie akt sprawy, przez co należy rozumieć zarówno akta sądowe jak i akta administracyjne. Stąd też braki uniemożliwiają dalsze procesowanie Sądu aż do momentu ich usunięcia. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 141 § 4 popsa stwierdzono, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest niepełne i wewnętrznie sprzeczne, co uniemożliwia zastosowanie się do zaleceń Sądu. W ocenie autora skargi kasacyjnej uzasadnienie sądowego rozstrzygnięcia nie powinno ograniczać do – tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie – suchego przytoczenia treści przepisów prawa, bez wyjaśnienia czy zostały one w sprawie naruszone i jeżeli tak, to w jaki sposób. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 29.06.2007 r. pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu podtrzymał stanowisko dotąd zajmowane w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu niniejszej sprawy stwierdził, co następuje: Skarga kasacyjna okazała się skuteczną. W punkcie wyjścia takiej oceny zauważyć należy, że w uzasadnieniu skarżonego wyroku jako powód uchylenia skarżonej decyzji w pierwszym rzędzie wskazano tę okoliczność, iż Sądowi I instancji przedstawiono niekompletne akta sprawy. W związku z tym zauważyć należy, iż aczkolwiek postawę organu podatkowego II instancji, który nie przekazał całości akt sprawy administracyjnej, uznać należy za wysoce naganną to jednak sama w sobie nie daje jeszcze Sądowi administracyjnemu podstaw do eliminacji z obrotu prawnego podjętych w sprawie rozstrzygnięć podatkowych. Możliwość taka zachodzi bowiem tylko wtedy, gdy zaistnieją przesłanki określone w art. 55 § 2 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej "popsa", które tu nie wystąpiły. Stąd też przyjąć należy, że o ile orzekający w sprawie Sąd uważa, że brakująca część akt ma dla oceny zasadności skargi znaczenie winien podjąć działania dla uzupełnienia braku, czego w sprawie nie uczyniono. Nie można bowiem z owego braku czynić organom podatkowym zarzutu, gdyż brak ku temu podstaw w obowiązujących przepisach, które na taką sytuację przewidują jedynie instytucję sygnalizacji określoną w art. 55 § 3 popsa. Swoją drogą powyższe uchybienie jak też i dalsze, które Sąd I instancji zdaje się łączyć z wskazanymi w uzasadnieniu przepisami ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.; tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.) uznane zostały za dające podstawę do uwzględnienia skargi na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c popsa. Przepis ten wymaga jednak, ażeby kwalifikowane w ten sposób uchybienia procesowe miały istotny wpływ na wynik sprawy. Refleksji w tym zakresie w motywach skarżonego wyroku jednak brakło. Sąd I instancji w żaden sposób nie wyjaśnił bowiem jaki był wpływ owych, "pokazanych" w uzasadnieniu, uchybień na merytoryczną poprawność podjętych w sprawie rozstrzygnięć podatkowych. Braki w tym zakresie, trafnie wyeksponowane w przedmiotowej skardze kasacyjnej, sprawiają, że jako zasadne uznać należy w szczególności te spośród zarzutów, które dotyczą naruszenia przez Sąd I instancji przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 popsa. Kierując się zatem powyższymi względami stwierdzić trzeba, że żądanie przedmiotowej skargi kasacyjnej są uzasadnione w związku z czym Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 203 pkt 2 cyt. wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.