II OSK 818/06

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2007-06-28

Skład orzekający: Małgorzata Stahl, Andrzej Jurkiewicz, Bożena Walentynowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy spółka przejmująca jest "innym podmiotem" w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, w sytuacji gdy zanieczyszczenie powierzchni ziemi spowodował jej poprzednik prawny?
Ratio decidendi
Spółka przejmująca nie jest "innym podmiotem" w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, jeśli zanieczyszczenie powierzchni ziemi spowodował jej poprzednik prawny. Sukcesja generalna, w tym przewidziana w Kodeksie handlowym, wywołuje skutki także w sferze praw i obowiązków publicznoprawnych, co oznacza, że spółka przejmująca wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej, w tym obowiązek rekultywacji zanieczyszczonej ziemi. W związku z tym, zgłoszenie zanieczyszczenia dokonane przez spółkę przejmującą, powołującą się na sprawstwo poprzednika prawnego, nie spełnia warunków ustawy i powinno zostać odrzucone.
Stan faktyczny
Spółka P. S.A. złożyła zgłoszenie dotyczące zanieczyszczenia powierzchni ziemi, wskazując, że zanieczyszczenie spowodowała poprzednia spółka C. S.A. przed wejściem w życie ustawy Prawo ochrony środowiska. Organy administracji odrzuciły zgłoszenie, uznając P. S.A. za następcę prawnego C. S.A. i tym samym obciążając ją obowiązkiem rekultywacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki, podzielając stanowisko organów. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów Kodeksu handlowego i Prawa ochrony środowiska.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Małgorzata Stahl Sędziowie Andrzej Jurkiewicz ( spr.) Bożena Walentynowicz Protokolant Monika Dworakowska po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Spółki Akcyjnej P. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 15 lutego 2006 r. sygn. akt II SA/Sz 1189/05 w sprawie ze skargi P. Spółki Akcyjnej Regionalnego Biura Finansowego w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie zgłoszenie zanieczyszczenia powierzchni ziemi oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt II SA/Sz 1189/05 oddalił skargę P. S.A. Regionalnego Biura Finansowego w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] sierpnia 2005 r., Nr [...] w przedmiocie zgłoszenia zanieczyszczenia powierzchni ziemi. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Starosta P. decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...] na podstawie art. 110 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.), art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zmianami) oraz art. 104 kpa, odrzucił zgłoszenie P. S.A. z siedzibą w P., dotyczące zanieczyszczenia powierzchni ziemi na Stacji Paliw nr [...] w K., działki nr 72/4, 85/1, 97/1. W uzasadnieniu organ wskazał, że w zgłoszeniu P. podał, że zanieczyszczenie na wskazanej nieruchomości spowodowane zostało przed dniem wejścia w życie ustawy wprowadzającej z dnia 27 lipca 2001 r. i spowodowane zostało przez inny podmiot aniżeli C. S.A. W 1999 r. w ramach restrukturyzacji sektora paliwowego, w/w nieruchomości zostały przekazane P. S.A. w stanie zanieczyszczonym. Organ I instancji stwierdził jednak, że spółka ubiegająca się o wpisanie do rejestru zawierającego informacje o terenach, na których stwierdzono przekroczenia standardów jakości gleby jest następcą C. i w związku z tym obowiązek rekultywacji obciąża P. S.A. W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka podniosła zarzut naruszenia art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) poprzez jego zastosowanie pomimo braku przesłanek do jego zastosowania oraz naruszenie art. 465 § 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. - Kodeks handlowy, poprzez jego błędną interpretację, polegającą na przyjęciu, że dotyczy on następstwa prawnego z zakresu prawa administracyjnego i w rezultacie tych uchybień naruszenie art. 12 ust. 4 ustawy o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska (...), poprzez jego zastosowanie pomimo braku ku temu przesłanek. W ocenie Spółki bezpodstawne jest stanowisko organu I instancji co do następstwa prawnego wnioskodawcy w stosunku do C. S.A., bowiem w dacie połączenia Spółek, tj. w dniu 7 września 1999r. (wykreślenie C. S.A. z rejestru handlowego) obowiązywało rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. - Kodeks handlowy (Dz. U. Nr 57. poz. 502). Spółka podniosła, iż przepis art. 465 § 3 Kodeksu handlowego dotyczył następstwa prawnego w zakresie stosunków cywilnoprawnych, natomiast poza jego zakres wykraczało następstwo prawne z zakresu prawa administracyjnego, jako regulującego w sposób władczy stosunek administracyjnoprawny. Sukcesja administracyjnoprawna została wprowadzona dopiero przepisem art. 494 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94. poz. 1037). Uregulowania tego przepisu nie mają jednakże charakteru nieograniczonego. Zdaniem Spółki, z uwagi na specyfikę oraz sposób dochodzenia naprawienia szkody, następstwo prawne w zakresie prawa administracyjnego jest dopuszczalne jedynie wtedy, gdy prawo administracyjne dopuszcza przeniesienie obowiązku administracyjnego na następcę prawnego w sposób bezpośredni. Po rozpoznaniu odwołania Spółki Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz 12 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy -Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r., nr [...], utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Odnosząc się do kwestii następstwa prawnego Kolegium wskazało, że uznanie tożsamości podmiotowej w ramach przepisu art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej ustawę Prawo ochrony środowiska, stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia w sprawie, nie uprawnia do różnej jej oceny na gruncie stosunków prawnych regulowanych rozmaitymi gałęziami prawa. Prawo administracyjne nie buduje na swoje potrzeby pojęcia podmiotowości prawnej innej niż prawo cywilne. W ocenie Kolegium, inny podmiot w rozumieniu przepisu art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej, to taki, który jest inną osobą prawną lub fizyczną aniżeli aktualnie władający. Wyjaśniono , iż przejęcie ogółu praw i obowiązków przez skarżącego jest jednoznaczne z kontynuacją podmiotowości przejętej spółki i wywody o ich odrębności podmiotowej na tle prawa administracyjnego nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie. Spór, zatem o objęcie zakresem następstwa prawnego sfery regulacji administracyjno-prawnej jest obojętny z punktu widzenia przesłanek przepisu art. 12 ust. 1 ustawy, albowiem przepis ten uzależnia dokonanie rejestracji od wykazania, że zanieczyszczenie nastąpiło przez inny podmiot w sensie jego osobowości prawnej, aniżeli dokonujący zgłoszenia, tymczasem niewątpliwie spółka przejmująca nie jest innym podmiotem w rozumieniu przepisów kodeksu spółek handlowych, ale jako sukcesor praw spółki przejętej jest kontynuatorem jej osobowości. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi P. S.A. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Strona skarżąca zarzuciła rozstrzygnięciu Kolegium naruszenie art. 12 ust. 1 ustawy o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska (...), poprzez jego błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że spółka przejmująca nie jest innym podmiotem niż spółka przejęta i jest "kontynuatorem osobowości" spółki przejętej, a ponadto naruszenie art. 12 ust. 4 tej ustawy poprzez jego zastosowanie w sprawie pomimo braku przesłanek ku temu. W skardze podniesiono również zarzut naruszenia art. 463 § 1 i art. 465 § 2 i 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. - Kodeks handlowy, poprzez ich błędną interpretację, wedle której spółka przejmująca nie jest innym podmiotem niż spółka przejęta i jest "kontynuatorem osobowości" spółki przejętej. W ocenie P. S.A., nie ulega wątpliwości, że w przypadku łączenia spółek występują dwa podmioty prawne - spółka przejmująca i spółka przejmowana. Każda z nich jest innym, odrębnym podmiotem prawa. W przypadku połączenia przez przejęcie spółka przejmowana jest wykreślana z rejestru z chwilą wpisu połączenia do rejestru (art. 465 § 2 k.h.). Spółka taka traci wówczas swój byt prawny - przestaje odtąd istnieć jako osoba prawna. Spółka przejmująca wstępuje z mocy prawa we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej. Owe prawa i obowiązki, których stroną była spółka przejęta przechodzą jednak bez wątpienia na inny podmiot - spółkę przejmującą. Pogląd jakoby spółki te były tym samym podmiotem nie znajduje żadnego uzasadnienia. W przedmiotowej sprawie - jak wynika z opisu zawartego w zgłoszeniu - zanieczyszczenia gruntu dopuściła się C. S.A., która była odrębnym od skarżącego podmiotem prawa. Połączenie spółek dokonane na podstawie przepisów obowiązującego ówcześnie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. Kodeks handlowy nie spowodowało zatem skutku w postaci przejścia na spółkę przejmującą obowiązków administracyjnoprawnych spoczywających na spółce przejmowanej. Kodeks handlowy był aktem prawnym regulującym stosunki o charakterze cywilnoprawnym, a nie stosunki publicznoprawne. Swoje wywody w tym zakresie skarżąca poparła wybranymi tezami z doktryny i orzecznictwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, iż skarga jest bezzasadna i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ją oddalił. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że przepis art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska , ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. Nr 100 ,poz.1085 ze zm. ) nakłada na zgłaszającego obowiązek dokonania zgłoszenia w zakreślonym terminie, wykazania faktu wystąpienia zanieczyszczenia gleby przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed 1 października 2001 r., przez inny podmiot i przedstawienia wyników badań potwierdzających zanieczyszczenie gleby. Art. 12 tej ustawy jest przepisem o charakterze przejściowym, ustanawiającym wyjątek od zasady określonej w art. 102 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.), który możliwość skorzystania ze szczególnego rozwiązania uzależnia od spełnienia przez zgłaszającego warunków ustawy. Sąd stwierdził, że w swoim zgłoszeniu Spółka P. wskazała jako podmiot, który spowodował zanieczyszczenie powierzchni ziemi, poprzedniego władającego tymi gruntami - C. S.A. Na podmiocie tym, w myśl przepisów art. 82 uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196 ze zm.), mógł ciążyć obowiązek podejmowania działań mających na celu usunięcie przyczyn szkodliwego oddziaływania na środowisko lub zagrożenia i przywrócenie środowiska do stanu właściwego, a więc w tym przypadku obowiązek rekultywacji zanieczyszczonej powierzchni ziemi na przedmiotowych gruntach. Nadto Sąd I instancji podzielił pogląd organów administracji, iż władający ziemią w dniu wejścia w życie ustawy - P. S.A. - jest następcą przejętej C. S.A (wynika to z przedłożonego przez Spółkę wypisu z aktu notarialnego o połączeniu spółek Pe. S.A. i C. S.A w P. S.A), a tym samym na spółkę P. przeszły wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej. W wypadku bowiem następstwa o charakterze sukcesji generalnej - co ma miejsce w przypadku połączenia spółek na podstawie art. 465 § 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. - Kodeks handlowy (Dz. U. Nr 57, poz. 502 ze zm.), z chwilą wykreślenia z rejestru spółki przejętej, spółka przejmująca wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej, w tym również w prawa i obowiązki o charakterze administracyjnoprawnym. W takim stanie rzeczy, w ocenie Sądu, brak było podstaw do uznania, że zanieczyszczenie gleby zostało spowodowane przez inny, niż zgłaszający, podmiot. Przesądzenie tego faktu stanowiło już dostateczną podstawę uzasadniającą odrzucenia zgłoszenia dokonanego przez stronę skarżącą w niniejszej sprawie. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł P. SA w P. zaskarżając go w całości jednocześnie zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, a mianowicie: 1) art. 465 § 3 kodeksu handlowego poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że spółka przejmująca wstępuje w prawa i obowiązki spółki przejmowanej o charakterze administracyjnym; 2) art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. przez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że spółka przejmująca nie jest innym podmiotem niż spółka przejęta w rozumieniu przepisu; 3) art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie pomimo braku przesłanek do jego zastosowania. Wskazując na powyższe naruszenie prawa strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych prawem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. ) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach : 1) naruszenia prawa materialnego przez błędna wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie ; 2) naruszenie przepisów postępowania , jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy . Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej , bowiem według art. 183 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej , biorąc jedynie pod uwagę nieważność postępowania . Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze . Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa , którym zdaniem skarżącego - uchybił Sąd , uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo , że wytknięte naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy . Kasacja nie odpowiadająca tym wymogom pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności . Ze względu na to ,że skarga kasacyjna jest bardzo sformalizowanym środkiem prawnym jest obwarowana przymusem adwokacko - radcowskim ( art. 175 § 1 -3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Opiera się on na założeniu , że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny . Złożona w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna odpowiada przedstawionym wymaganiom lecz podniesione w niej zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie . W niniejszej sprawie żadna z przesłanek określonych w art. 183 § 2 ustawy procesowej nie wystąpiła , stąd Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej . Przystępując do rozpoznania zgłoszonych zarzutów skargi kasacyjnej zauważyć należy , iż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , Sąd uwzględniając skargę na decyzję , uchyla decyzję w całości lub części , jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego , które miało wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa materialnego może polegać na błędnej wykładni prawa jak i ma miejsce wówczas gdy organ administracji prawidłowo ustalił treść normy prawnej , ale błędnie ją zastosował .Uchylenie decyzji na tej podstawie następuje gdy naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy i nie ma cech rażącego naruszenia ( art. 145 § 1 pkt. 2 cyt. ustawy ) . Zarzut naruszenia art. 465 § 3 k.h. Naczelny Sąd Administracyjny uznał za nieuzasadniony, albowiem słusznie uznał Sąd pierwszej instancji, że sukcesja generalna, w tym przewidziana w art. 463 i nast. Kodeksu handlowego, wywołuje skutki także w sferze praw i obowiązków publicznoprawnych. Przepis powyższy jest normą ustrojową dla spółek akcyjnych sytuującą je w całym systemie prawnym. Stąd też jeżeli przepis art. 465 § 3 k.h. będący normą rangi ustawowej mówi o wstąpieniu przez spółkę przejmującą we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej, to nie ma powodów do ograniczania jej zasięgu tylko do zakresu stosunków cywilnoprawnych. Stanowisko takie wyrażone zostało również w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 1999 r., sygn. akt II SA 7091/98, Glosa 2000/2/31; wyrok NSA z 27 listopada 1995 r., sygn. akt SA/Gd 2508/94, Przegląd Orzecznictwa Podatkowego 1997/5 poz. 169; wyrok NSA z dnia 13 stycznia 1995r., sygn. akt III SA 422/94, ONSA 1996/2 poz. 64, wyrok NSA z dnia 13 stycznia 1995r., sygn. akt III SA 863/94, Glosa 1995/3 str. 13). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma również uzasadnienia zgłoszony zarzut skargi kasacyjnej wadliwej wykładni art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska , ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. Nr 100 , poz. 1085 ) a w konsekwencji zarzut niewłaściwego zastosowania art. 12 ust. 4 wskazanej wyżej ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska ( Dz. U. Nr 62 , poz. 627 ze zm.) odmiennie od poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. z 1994r. Nr 49, poz. 196 ze zm.), ukształtowała odpowiedzialność za zanieczyszczenie ziemi i obowiązek jej rekultywacji. W uprzednio obowiązującym stanie prawnym (art. 82 ustawy), jednostki organizacyjne wykonywające działalność szkodliwie wpływającą na środowisko, w tym zanieczyszczające powierzchnię ziemi, miały obowiązek przywrócenia stanu właściwego środowiska, a obowiązki w tej mierze mogły być egzekwowane w drodze administracyjnoprawnej, jak też w sferze prawa cywilnego w przypadku wyrządzenia szkody osobom trzecim. Regulacje tej ustawy nie wiązały odpowiedzialności za zanieczyszczenie powierzchni ziemi z uprawnieniami rzeczowymi, w tym z faktu władania daną nieruchomością nie wynikał wprost obowiązek rekultywacji w sytuacji gdy władający nie był sprawcą zanieczyszczenia. W ujęciu ustawy Prawo ochrony środowiska, odpowiedzialność za zanieczyszczenie powierzchni ziemi i wiążący się z nią obowiązek rekultywacji spoczywa na władającym powierzchnią ziemi, którym stosownie do art. 3 pkt 44 tej ustawy jest właściciel nieruchomości lub inny podmiot władający gruntem, ujawniony w ewidencji gruntów i budynków na podstawie ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Stosownie do art.102 ust. 1 wymienionej ustawy, władający powierzchnią ziemi w przypadku jej zanieczyszczenia ma obowiązek przeprowadzenia rekultywacji z tym, że w przypadku koniecznego natychmiastowego jej dokonania może na koszt władającego dokonać jej starosta (art. 102 ust. 5 i ust. 7). Uwolnienie się władającego powierzchnią ziemi od obowiązku rekultywacji może nastąpić w przypadku wykazania przez niego, że zanieczyszczenie spowodował inny podmiot i wówczas na tym podmiocie spoczywa obowiązek rekultywacji, z tym zastrzeżeniem, że jeśli zanieczyszczenia dokonano za wiedzą lub zgodą władającego, ponosi on obowiązek rekultywacji solidarnie ze zbywcą (art. 102 ust. 2 i 3). Z treści art. 102 ust. 2 cytowanej ustawy wynika, że uwolnienie się władającego powierzchnią ziemi od obowiązku rekultywacji, dotyczy wyłącznie tych przypadków, w których zanieczyszczenia gleby spowodował inny podmiot ale do zdarzenia tego doszło po dniu objęcia władania. Uregulowanie to ponad wszelką wątpliwość wyklucza możliwość uwolnienia się władającego powierzchnią ziemi od obowiązku rekultywacji z powołaniem się na sprawstwo osoby trzeciej, jeżeli zanieczyszczenie miało miejsce przed objęciem władania. Oznacza to, że władający powierzchnią ziemi w świetle treści tego uregulowania nie może skutecznie powołać się na sprawstwo zanieczyszczenia swego poprzednika prawnego. W ujęciu omawianego przepisu władający powierzchnią ziemi nabywając (przejmując) określoną zanieczyszczoną nieruchomość, przejmuje obowiązek dokonania rekultywacji i na nim ciąży wykonanie tego publicznoprawnego obowiązku. Natomiast odrębną kwestią są wzajemne relacje między zbywcą i nabywcą z tytułu kosztów rekultywacji i są one zależne od treści stosunku prawnego będącego podstawą przeniesienia własności, wszelkie spory w tej mierze mogą być rozstrzygane w płaszczyźnie stosunków cywilnoprawnych Uregulowania objęte art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. , których błędną wykładnię zarzuca zaskarżonemu orzeczeniu skarga kasacyjna, przewiduje obowiązek władającego powierzchnią ziemi w dacie wejścia ustawy Prawo ochrony środowiska, tj. w dniu 1 października 2001 r. zgłoszenie właściwemu staroście faktu zanieczyszczenia powierzchni ziemi jaki spowodował inny podmiot przed wejściem w życie niniejszej ustawy z zastrzeżeniem dokonania tego zgłoszenia do dnia 30 czerwca 2004 r. Analiza treści omawianego przepisu wskazuje, iż dotyczy on przypadków, w których zanieczyszczenie powierzchni ziemi nastąpiło przed wejściem w życie ustawy Prawo ochrony środowiska i zostało opracowane przez osobę będącą względem władającego w dniu wejścia w życie tej ustawy, innym podmiotem, z czego wypływa wniosek, że delict powodujący zanieczyszczenie musi zostać popełniony wówczas, gdy władający objął we władanie daną nieruchomość, co wyklucza możliwość uznania za inny podmiot w rozumieniu tego uregulowania poprzednika prawnego władającego. Podkreślenia wymaga, że przepis ten o charakterze międzyczasowym stwarzał możliwość uwolnienia się wymienionych w nim władających od dokonania rekultywacji w przypadku zanieczyszczenia ziemi przez inne podmioty wówczas, gdy nastąpiło to przed wejściem w życie ustawy Prawo ochrony środowiska i niewątpliwie celem ustawodawcy było stworzenie również i tym władającym ochrony w przypadku wyrządzenia szkody przez osoby trzecie na równi z przewidzianą w art. 102 ust. 2 tej ustawy. Wymieniony przepis, o czym była mowa wyżej, wyklucza możliwość uwolnienia się od obowiązku rekultywacji w przypadku zanieczyszczenia ziemi przed objęciem nieruchomości we władanie, z czego wynika, że sprawstwo poprzednika prawnego władającego nie może być poczytane jako działanie innego podmiotu. Przyjąć w związku z tym należy, kierując się wykładnią celowościową i systemową, że art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. odnosi się wyłącznie do tych przypadków, w których wyrządzenie szkody polegającej na zanieczyszczeniu ziemi zostało spowodowane po objęciu władania przez władającego o jakim mowa w tym przepisie, a przed wejściem w życie ustawy Prawo ochrony środowiska. Wyklucza to uznanie jako "inny podmiot" w rozumieniu tego przepisu, poprzednika prawnego władającego. Zgodzić się należy się w związku z tym ze stanowiskiem Sądu I instancji , że następca prawny nie jest innym podmiotem o jakim mowa w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. i wobec tego skarżący nie mógł skutecznie dokonać zgłoszenia zanieczyszczenia ziemi w powołaniu na ten przepis i w ten sposób uwolnić się od obowiązku rekultywacji , skoro sprawcą zanieczyszczenia był jego poprzednik prawny . Dlatego też w opisanych okolicznościach skoro przedmiotowe zgłoszenie dokonane przez skarżącą spółkę nie spełniało warunków ustawy , tym samym zasadnie na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. odrzucono przedmiotowe zgłoszenie zanieczyszczenia powierzchni ziemi. W tych okolicznościach nie można uznać by Sąd I instancji niewłaściwie zastosował powyższy przepis ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny wobec zgłoszenia nieusprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm. ) orzeł jak w sentencji wyroku .

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło