II FSK 1456/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Krystyna Nowak, Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak (sprawozdawca), Sędzia NSA del. Aleksandra Wrzesińska - Nowacka, Protokolant Anna Dziewiż - Przychodzeń, po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 czerwca 2007 r. sygn. akt I SA/Sz 949/06 w sprawie ze skargi J. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 16 października 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie podatku od nieruchomości za 2002 r. oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2007 r., sygn. akt I SA/Sz 949/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę J. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 16 października 2006 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie podatku od nieruchomości za 2002 r. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że wnioskiem z dnia 26 czerwca 2006 r. skarżący wystąpił o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia 29 listopada 2005 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2002 r. W treści pisma J. B. podniósł, że o wydaniu wskazanej powyżej decyzji dowiedział się dopiero w czerwcu 2006 r., gdy otrzymał jej kopię. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., rozpoznając wniosek skarżącego, przeprowadziło postępowanie wyjaśniające, w wyniku którego uzyskano odpis informacji w sprawie podatku od nieruchomości zawierającej adres podatnika oraz wskazanie osoby dokonującej doręczenia w imieniu Prezydenta Miasta S. Organ pierwszej instancji, przedkładając organowi odwoławczemu żądane dokumenty, wyjaśnił, że wobec niemożności doręczenia decyzji adresatowi zawiadomienie o przesyłce zostało umieszczone w skrzynce pocztowej znajdującej się przy wejściu na posesję, doręczenia dokonywał zaś pracownik organu, któremu zlecono realizowanie takich czynności. Organ podatkowy podkreślił jednocześnie, że J. B. zastrzegł, aby doręczeń dokonywano na jego prywatny adres, a nie w miejscu pracy. Mając powyższe na uwadze Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem z dnia 16 października 2006 r. odmówiło J. B. przywrócenia terminu do złożenia odwołania uznając, że powołane przez skarżącego okoliczności nie dawały podstaw do przyjęcia, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Organ odwoławczy stwierdził, że decyzja Prezydenta Miasta S. została doręczona stronie w trybie art. 150 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Wobec niemożności doręczenia rozstrzygnięcia w sposób określony w art. 148 § 1 powołanej ustawy w dniu 1 grudnia 2005 r., a następnie ponownie w dniu 10 grudnia 2005 r., w skrzynce pocztowej adresata umieszczone zostało - przez doręczającego (wskazanego z imienia i nazwiska pracownika organu podatkowego) - zawiadomienie o złożeniu pisma na okres 14 dni w urzędzie gminy, co oznaczało, iż z upływem tego terminu, to jest z dniem 17 grudnia 2005 r. doręczenie zostało uznane za dokonane. W skardze do sądu administracyjnego J. B. domagał się uchylenia postanowienia organu odwoławczego. W odpowiedzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w motywach rozstrzygnięcia odwołał się do regulacji zawartych w art. 162 § 1 i 2, art. 144 i n., art. 150 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 150 § 1a Ordynacji podatkowej. Zdaniem Sądu, skarżący wskazując na brak swojej winy w niedochowaniu terminu, nie podał w istocie żadnych okoliczności, które wykluczałyby terminowe dokonanie czynności procesowej. J. B. zasugerował jedynie, że dwukrotne pozostawienie przesyłki w urzędzie gminy albo w ogóle nie miało miejsca, albo dokonało się niezgodnie z zasadami regulującymi doręczanie pism procesowych w postępowaniu podatkowym. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika tymczasem, że doręczenie stronie decyzji nastąpiło zgodnie z regułami określonymi w art. 144, art. 148 § 1 i art. 150 Ordynacji podatkowej, to jest poprzez dwukrotne pozostawienie w miejscu zamieszkania skarżącego zawiadomienia o złożeniu pisma w urzędzie gminy, z uwagi na niezastanie adresata w mieszkaniu przez doręczającego pismo pracownika organu podatkowego. Skoro zatem skarżący nie wskazał żadnych przeszkód uniemożliwiających zapoznanie się z zawiadomieniem, a w konsekwencji odebranie pisma w czternastodniowym terminie, to stanowisko organu odwoławczego należało - w ocenie Sądu - uznać za w pełni uzasadnione. W skardze kasacyjnej J. B. wniósł o uchylenie powyższego wyroku i rozpoznanie skargi, to jest przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2002 r., ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji z pozostawieniem temuż Sądowi rozstrzygnięcia o całości kosztów procesu. Zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zarzucono naruszenie prawa poprzez niewłaściwe zastosowanie - przy ocenie stanu sprawy - przepisów Ordynacji podatkowej, to jest art. 162, art. 210 § 1 w związku z art. 235 oraz art. 144 i n., a także art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ze względu na brak w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku właściwego wyjaśnienia rozstrzygnięcia, a w szczególności brak stanowiska w przedmiocie zgłoszonych przez skarżącego uchybień w toku postępowania przed organem podatkowym pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że argumentacja Sądu jest nietrafna i niezgodna z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Brak bowiem w dokumentacji dowodów na prawidłowe doręczenie pisma. Zdaniem skarżącego, Sąd pominął nieprawidłowości w doręczeniu decyzji, które zostały potwierdzone w toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. Autor skargi kasacyjnej wywodził, że skoro organ podatkowy nie przedstawił nie budzących wątpliwości dowodów, że doręczenie decyzji nastąpiło według zasad określonych w rozdziale 5 Ordynacji podatkowej - a takich faktycznie w dniu 22 czerwca 2006 r. nie było w jego dokumentacji - to brak było podstaw do uznania, że doręczenie nastąpiło w sposób odpowiadający unormowaniom zawartym w art. 144, art. 148 § 1 i art. 150 Ordynacji podatkowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną można oprzeć na dwóch podstawach: naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1) oraz naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2). Prawidłowa konstrukcja zarzutów kasacyjnych, jak również spełnienie innych wymagań stawianych przedmiotowemu środkowi zaskarżenia, określonych w art. 175 i 176 powołanej ustawy, daje stronie gwarancję rozpatrzenia jej racji i dokonania kontroli zaskarżonego orzeczenia we wskazanym przez nią zakresie. Skarga kasacyjna wyznacza bowiem granice rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, który bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Jeżeli zatem skarżący wskaże konkretne przepisy prawa materialnego lub prawa procesowego, które - jego zdaniem - zostały naruszone, Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny badać, czy nie doszło w danym przypadku do uchybienia innym przepisom. Niedopuszczalne jest również samodzielne precyzowanie, uściślanie lub korygowanie przez Sąd zarzutów kasacyjnych (por. wyrok NSA z dnia 30 marca 2004 r., sygn. akt GSK 10/04, publ. Monitor Prawniczy 2004/9/392, wyrok NSA z dnia 7 września 2004 r., sygn. akt FSK 102/04, niepubl.). Autor skargi kasacyjnej wniesionej w sprawie niniejszej - mimo powołania w petitum pisma procesowego obu podstaw kasacyjnych (art. 174 pkt 1 i 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) - wskazuje wyłącznie na uchybienia o charakterze procesowym. W pierwszej kolejności rozpatrzenia wymaga - jako najdalej idący - zarzut naruszenia art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niewskazanie w uzasadnieniu wyroku właściwego wyjaśnienia rozstrzygnięcia, a w szczególności brak stanowiska w przedmiocie zgłoszonych przez skarżącego nieprawidłowości mających miejsce w postępowaniu przed organem podatkowym pierwszej instancji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego brak podstaw do uwzględnienia twierdzeń skarżącego sformułowanych w powyższym zakresie. Analizowana norma prawna (art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) określa wymogi, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie wyroku. W myśl powołanego przepisu uzasadnienie orzeczenia powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Kwestionowany przez stronę wyrok zawiera wszystkie wymienione elementy. Wbrew wywodom zawartym w skardze kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji w sposób wyczerpujący przedstawił motywy, jakimi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu orzeczenia ustosunkowano się również do zarzutów skargi zwracając uwagę, że dokumentacja zgromadzona w aktach sprawy przeczy argumentacji skarżącego jakoby doręczenie przesyłki nastąpiło w sposób nieprawidłowy. Podkreślenia wymaga, że odmienna ocena okoliczności faktycznych sprawy prezentowana przez stronę nie może usprawiedliwiać zarzutu naruszenia art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który - jak wykazano powyżej - ustanawia jedynie formalne wymogi prawidłowo sporządzonego uzasadnienia wyroku. Zamierzonego przez stronę skutku nie może również wywrzeć zarzut niewłaściwego zastosowania art. 162, art. 210 § 1 w związku z art. 235 oraz art. 144 i n. Ordynacji podatkowej, z uwagi na jego wadliwą konstrukcję. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniano, że adresatem zarzutów kasacyjnych może być wyłącznie Sąd pierwszej instancji. Przedmiotem kontroli w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym jest bowiem orzeczenie sądowe, a nie decyzja administracyjna czy inny akt administracyjny (por. B. Gruszczyński [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Zakamycze 2005, str. 406 i 455 - 456; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Wyd. Prawn. LexisNexis Warszawa 2006, str. 370 oraz wyroki NSA: z dnia 19 maja 2004 r., sygn. akt FSK 80/04, publ. ONSAiWSA 2004/1/12, z dnia 29 października 2004 r., sygn. akt FSK 1206/04, Lex nr 236863). W konsekwencji powołanie w skardze kasacyjnej przepisów postępowania administracyjnego (podatkowego) wymaga ich powiązania z odpowiednimi przepisami procedury sądowoadministracyjnej, naruszenia których dopuścił się Sąd pierwszej instancji. Skarżący ograniczył się tymczasem do wskazania uchybień przepisów postępowania podatkowego adresowanych do organów podatkowych. Próba przypisania przez stronę wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu naruszenia powołanych wyżej regulacji Ordynacji podatkowej pozostaje bezskuteczna. Sąd nie może bowiem postępować wbrew przepisom, których nie stosuje. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zarzuty skargi kasacyjnej nie pozwalały na podjęcie polemiki z przyjętymi przez Sąd pierwszej instancji ustaleniami faktycznymi sprawy, które potwierdzały dokonanie doręczenia decyzji organu podatkowego zgodnie z przepisami prawa (art. 144, art. 148 § 1, art. 150 Ordynacji podatkowej). Skarżący nie zdołał tym samym zakwestionować kluczowych dla rozstrzygnięcia okoliczności, przesądzających o braku podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2002 r. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.