I OZ 970/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. i W. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 529/07 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi L. i W. M. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 22 października 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 529/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił L. i W. M. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi L. i W. M. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, iż w dniu 13 września 2007 r. L. i W. M. złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata wskazując na zamiar wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 529/07. Sąd podniósł, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). W ocenie Sądu pierwszej instancji skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ponieść kosztów ustanowienia w sprawie profesjonalnego pełnomocnika, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Sytuacja materialna i rodzinna skarżących pozwala stwierdzić, że poniesienie kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia w sprawie adwokata leży w zakresie ich możliwości płatniczych. Skarżący oraz jego małżonka posiadają stałe i regularne źródło dochodów w postaci emerytur w łącznej kwocie [...] złotych. Ponadto w rubryce 7 formularza dotyczącej majątku skarżący ujawnili, że posiadają dom o powierzchni [...] m2, mieszkanie o powierzchni [...] m2 i nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. W. i L. M. nie wykazali innych okoliczności, które miałyby wpływ na ocenę ich sytuacji majątkowej. Sąd podkreślił, że wnioskodawcy w uzasadnieniu sprzeciwu z dnia 2 października 2007 r. wskazują, że są w stanie ponieść koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, a ich wniosek w tym zakresie podyktowany jest wyłącznie zaawansowanym wiekiem. Sąd wyjaśnił, że do udzielenia pomocy prawnej powołana jest adwokatura i radcy prawni. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli L. i W. M. Skarżący podnieśli szereg kwestii dotyczących meritum sprawy. Skarżący wskazali, iż nie zgadzają się na całkowite poniesienie kosztów sądowych, ponieważ są bardzo poszkodowani zabraniem prawnie nabytego placu budowlanego. Nadto poniesienie pełnych kosztów mogłoby być uwarunkowane tylko pełna winą skarżących, podczas gdy w niniejszej sprawie winę ponosi szereg osób i urzędów. L. i W. M. podnieśli, iż nie zabezpieczono im pomocy prawnej, tylko informowano o możliwości korzystania z pomocy prawnej innych jednostek. Zaznaczyli, iż L. M. posiada wykształcenie wyższe, a W. M. wykształcenie średnie techniczne i potrafią sobie poradzić bez pomocy doradców. Na tej podstawie decydują się samodzielnie podejmować konieczne decyzje prawne w miarę swych możliwości bez dodatkowego doradztwa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "p.p.s.a." stanowi, iż pomoc prawna w zakresie częściowym przyznana może zostać osobie fizycznej jedynie w wypadku, gdy nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, iż sytuacja materialna i rodzinna skarżących wskazuje na możliwość opłacenia przez skarżących profesjonalnego pełnomocnika. L. i W. M. nie spełniają warunków uzasadniających przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżący posiadają stały miesięczny dochód, na który składają się emerytura skarżącego w kwocie [...] zł i emerytura jego żony w wysokości [...] zł; posiadają dom o powierzchni [...] m2, mieszkanie o powierzchni [...] m2 i nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. Podnieść należy, iż przy stałym miesięcznym dochodzie skarżący są w stanie zabezpieczyć środki niezbędne do pokrycia kosztów postępowania, w tym ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Ponadto podkreślić należy, iż skarżący nie kwestionują możliwości poniesienia kosztów postępowania, bowiem wskazali, że są w stanie ponieść koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Odnośnie stwierdzenia skarżących, iż dotychczas byli tylko informowani o możliwości korzystania z pomocy prawnej, stwierdzić należy – podzielając przy tym wyjaśnienia Sądu pierwszej instancji – iż do udzielenia pomocy prawnej powołani są radcowie prawni i adwokaci w ramach wykonywania zawodu. W takiej też sytuacji, skoro skarżący są w stanie ponieść koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, mogą skorzystać z jego usług. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, iż w niniejszym postępowaniu zażaleniowym przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostaje wyłącznie kwestia zgodności z prawem postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2007 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy zakresie częściowym. W postępowaniu zażaleniowym nie podlega kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzja zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Z tego względu zarzuty skierowane przeciwko tejże decyzji nie mogą mieć wpływu na rozpoznanie niniejszego zażalenia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w postanowieniu.