VI SA/Wa 561/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Maria Jagielska Asesor WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską 1. uchyla zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2006 r.; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego K. R. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości po rozpoznaniu odwołania K. R. od uchwały komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. z dnia 9 lipca 2006 r. ustalającej negatywny wynik egzaminu konkursowego, działając na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. w zw. z art. 3310 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1059 ze zm., dalej jako: urp) utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Skarżący K. R. przystąpił w dniu 8 lipca 2006 r. do egzaminu konkursowego na aplikację radcowską przed Komisją Egzaminacyjną działającą na obszarze Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. Uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. ww. Komisja Egzaminacyjna ustaliła wynik egzaminu konkursowego na 189 punktów, co zgodnie z przepisem art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych oznaczało negatywny wynik tego egzaminu. Nie zgadzając się z powyższą uchwałą, K. R. wniósł odwołanie do Ministra Sprawiedliwości wnosząc o ustalenie, że wynik złożonego przez niego egzaminu był pozytywny. Odwołujący się wskazał, iż błędnie ocenione zostały udzielone przez niego odpowiedzi na pytania nr: 10, 122, 191, 202. W uzasadnieniu skarżący szczegółowo przedstawił swoje zarzuty dotyczące ww. pytań. W konsekwencji strona stwierdziła, iż z uwagi na kwestionowanie precyzyjności sformułowań 4 pytań testowych i odpowiedzi, które wskazane zostały przez Komisję Egzaminacyjną organ winien ustalić rzeczywistą ilość udzielonych odpowiedzi prawidłowych, ponieważ uzyskany przez niego wynik konkursowy uwzględniający punkty za ww. pytania testowe, które dotknięte są nieprawidłowościami powoduje, że wynik egzaminu winien być określony jako pozytywny. W wyniku rozpatrzenia odwołania Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] października 2006 r. utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę. W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości wskazał, że egzamin, którego skarżący był uczestnikiem, przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy o radcach prawnych i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania i odwoływania członków komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i radcowskiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2164 ze zm.). Minister uznał ponadto, iż z przebiegu egzaminu sporządzono prawidłowy protokół podpisany przez Przewodniczącego i członków Komisji Egzaminacyjnej. Również uchwała Komisji podjęta została - jak wskazał organ - zgodnie z obowiązującymi przepisami. Przechodząc do merytorycznej oceny Minister Sprawiedliwości dokonał analizy testu i karty odpowiedzi a w szczególności przeanalizował zawarte w odwołaniu zarzuty dotyczące poszczególnych pytań testowych zakwestionowanych przez stronę. W uzasadnieniu organ wskazał zarówno na podstawę prawną swojego stanowiska, jak i odniósł się do poglądów doktryny oraz judykatury. Ostatecznie organ uznał, iż zarzuty skarżącego są bezzasadne a wynik egzaminu skarżącego został ustalony prawidłowo, co w konsekwencji pozwalało stwierdzić, że wynik egzaminu jest negatywny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Ministra Sprawiedliwości, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił: błędną wykładnię treści art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych poprzez uznanie, że test rozwiązany w dniu [...] lipca 2006 r. w ramach egzaminu konkursowego na aplikację radcowską składał się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Ponowił zarzuty zawarte w odwołaniu odnoszące się do wymienionych oraz zgłosił konieczność ponownego poddania weryfikacji swojego testu egzaminacyjnego na aplikację radcowską poprzez uznanie za prawidłowych udzielonych przez niego odpowiedzi w pytaniach testowych nr 10, 122, 191, 202. Podkreślił, że przedstawione niedokładności w formułowaniu pytań testowych nr 122, 191 oraz 202 w kontekście proponowanych odpowiedzi powodują u zdającego egzamin stan dezinformacji. Skarżący stwierdził, że pytania testowe powinny być formułowane w sposób jednoznaczny, tak aby nie było wątpliwości, która z proponowanych odpowiedzi jest prawidłowa. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosząc o jej oddalenie - podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie, która odbyła się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 13 czerwca 2007 r. K. R. rozszerzył zarzuty skargi i wskazał, że również w pytaniach 39, 58 oraz 198 możliwe są dwie poprawne odpowiedzi. Podniósł, że jedną z nich zaznaczył jako prawidłową lecz nie była to odpowiedź uznana w kluczu odpowiedzi za właściwą. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny może uchylić zaskarżony akt (lub stwierdzić jego nieważność) tylko wówczas, jeśli stwierdzi, że akt ten narusza prawo materialne lub procesowe. Z powyższego wynika, iż sąd administracyjny nie ma uprawnień do dokonania ponownego sprawdzenia testu egzaminacyjnego na aplikację radcowską i arbitralnego wskazywania organowi, która z proponowanych odpowiedzi testu jest prawidłowa. Czyniąc powyższe zastrzeżenie należy stwierdzić, że skarga K. R. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2006 r. narusza prawo. W myśl przepisu art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa, zaś kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Jak wynika z uzasadnienia skargi, w ocenie K. R. Komisja Egzaminacyjna nieprawidłowo ustaliła wynik egzaminu konkursowego na aplikację radcowską z uwagi na niewłaściwą ocenę odpowiedzi udzielonych na pytania nr: 10, 122, 191, 202, 39, 58 oraz 198. Przedmiotowa skarga została oparta na zarzucie wadliwości sformułowania pytań polegającej na możliwości udzielenia więcej niż jednej poprawnej odpowiedzi. Zdaniem Sądu, odnośnie zakwestionowanych pytań nr 10, 122, 191, 198 oraz 202 Minister Sprawiedliwości prawidłowo, w sposób wszechstronny i przekonywujący odniósł się do każdego z zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. Organ w sposób pełny przedstawił obowiązujący w tej materii stan prawny oraz wyjaśnił stronie skarżącej, dlaczego jej stanowisko nie znajduje uzasadnienia. Sąd podziela dokonaną przez Ministra Sprawiedliwości materialnoprawną ocenę stawianych zarzutów i uznaje, że w tym zakresie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu zauważyć trzeba także, iż wskazane pytania testowe mieszczą się w ramach zakresu przedmiotowego egzaminu konkursowego na aplikację radcowską. Zostały one sformułowane zgodnie z zaleceniem zawartym w przepisie art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, zaś odpowiedź wskazana przez organ, jako właściwa - wynika z poprawnego w tym zakresie klucza odpowiedzi załączonego do testu. Przechodząc do zarzutu strony podniesionego wobec pytania nr 58 w pierwszej kolejności zaakcentowania wymaga, że w zaskarżonej decyzji Minister Sprawiedliwości wskazał, iż egzamin, którego skarżący był uczestnikiem przeprowadzony został zgodnie z odpowiednimi przepisami prawa. Uznać zatem należy, iż w ocenie organu test, będący przedmiotem oceny, był testem jednokrotnego wyboru, co oznacza, że tylko jedna zaproponowana odpowiedź była prawidłowa. W związku z tak dokonaną przez organ oceną koniecznym staje się odniesienie do zastrzeżeń sformułowanych przez skarżącego na rozprawie, a dotyczących pytania nr 58 (pytanie nr 56 brzmiało: Prokury może udzielić a) spółdzielnia mieszkaniowa b) J. K. - przedsiębiorca jednoosobowy, c) spółka kapitałowa w likwidacji). Nie budzi wątpliwości Sądu, że egzamin na aplikację ma polegać na sprawdzeniu wiedzy kandydata z zakresu prawa, niejednokrotnie zaś właściwe rozumienie przepisu zależy w dużej mierze od jego wykładni i interpretacji oczywistym jest, że mogą wystąpić pytania dotyczące zagadnień spornych, byleby jedna ze wskazanych odpowiedzi była prawidłowa. W niniejszej sprawie spór dotyczy pytania nr 58, które nie zostało zakwestionowane w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej lecz dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, co było - zdaniem Sądu dopuszczalne - z uwagi na przedmiot sprawy. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie zastrzeżenia budzi przyjęcie przez organ, że w pytaniu testowym nr 58 prawidłowa jest wyłącznie odpowiedź A. Wątpliwości wynikają z istnienia w doktrynie licznych poglądów, w których przyjmuje się, iż w świetle przepisów art. 1091 § 1 i nast. k.c. przedsiębiorcy będący osobami fizycznymi, mają prawo udzielenia prokury, ponieważ podlegają obowiązkowi wpisu. W szczególności warto zwrócić uwagę na stanowiska: M. Wyrwińskiego (patrz: Udzielenie prokury przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną, /w:/ Monitor Prawniczy 2005/1/22), M. Hejbudzkiego (Instytucja prokury w świetle nowelizacji kodeksu cywilnego, /w:/ Radca Prawny 2004/6/74), czy też M. Pazdana (M. Pazdan /w:/ Kodeks cywilny. Komentarz do artykułów 1-44911, Tom 1, pod red. K. Pietrzykowskiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 428), ale także na stanowisko wyrażone przez Z. Radwańskiego (vide: Prawo cywilne - część ogólna, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 332), oraz przez P. Wrześniewskiego (vide: "Rzeczpospolita" z dnia 12 stycznia 2007 r.). Można także wskazać, iż w doktrynie spotkać można również stanowisko, w którym zwraca się uwagę na wątpliwości dotyczące dopuszczalności skutecznego udzielenia prokury przez przedsiębiorcę, który formalnie już istnieje, choć nie został jeszcze zarejestrowany, ponieważ nie jest to konieczne dla jego istnienia (tak m.in. J. Strzebińczyk /w:/ Kodeks cywilny. Komentarz do artykułów 1-534, Tom 1, pod red. E. Gniewka, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004, s. 386, teza 6 i cyt. tam poglądy literatury). W tym stanie rzeczy uwzględniając fakt, iż zaskarżona decyzja nie zawiera szczegółowego uzasadnienia w kwestii pytania nr 58, ponadto wskazując na omówione wyżej rozbieżności w doktrynie (które podnosi również K. R. w piśmie z dnia [...] czerwca 2007 r. k. 36-43 akt sądowych) oraz brak odpowiedzi na ww. pytanie, która wynikałaby wprost z przepisu art. 1091 § 1 kc i art. 284 § 2 i art. 470 § 2 ksh (co sugeruje odpowiedź z klucza odpowiedzi do przedmiotowego testu), koniecznym stało się uchylenie zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. albowiem nie jest możliwe skontrolowanie (w tym zakresie) prawidłowości wydanej decyzji. Zdaniem Sądu, wskazane uchybienie może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skarżący uzyskał jeden punkt mniej od wymaganego minimum określonego w przepisie art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych. W tym stanie rzeczy, ewentualne uwzględnienie przez organ odpowiedzi udzielonej przez K. R. jako prawidłowej spowoduje, że zmieni się uzyskany przez skarżącego wynik egzaminu konkursowego z negatywnego na pozytywny. Ponownie rozpoznając sprawę Minister Sprawiedliwości uzasadni decyzję w zakresie pytania nr 58 zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. odnosząc się przede wszystkim do wątpliwości wskazanych przez Sąd w niniejszym orzeczeniu oraz zarzutów podniesionych przez stronę skarżącą w piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2007r. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uchylił decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2006 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jednocześnie na podstawie art. 152 p.p.s.a., że do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości nie będzie podlegała wykonaniu. Zasądzając od organu na rzecz K. R. zwrot kosztów postępowania, na które składał się uiszczony wpis sądowy orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.