II FSK 736/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Grzelak, Sędziowie NSA: Jacek Brolik (sprawozdawca), Włodzimierz Kubiak, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 2 marca 2006 r. sygn. akt I SA/Ol 525/05 w sprawie ze skargi Ireny A. i Bronisława A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 14 listopada 2005 r. (...) w przedmiocie łącznego zobowiązanie pieniężnego za 2004 r. oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, wyrokiem z dnia 2 marca 2006 r. /I SA/Ol 525/05/, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 14 listopada 2005 r. (...), w sprawie ze skargi Ireny i Bronisława A. na ww. decyzję, w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2004 r. Sąd I instancji wskazał w uzasadnieniu wyżej opisanego orzeczenia, iż Irena i Bronisław A. oraz Lucyna i Henryk L. są współwłaścicielami /w 1/2 udziałów/ gospodarstwa rolnego położonego na działce nr 12/3 w obrębie R. o łącznej powierzchni 44,91 ha. W toku postępowania podatkowego organ podatkowy pierwszej instancji dokonał wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2004 r. i ustalił skarżącym podatek od nieruchomości za rok 2004 w kwocie 40.937,50 zł. W odwołaniu Bronisław A. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji, poprzez ustalenie, że wyłącznie zobowiązanymi z tytułu podatku od nieruchomości są małżonkowie L., prowadzący działalność gospodarczą. Natomiast pełnomocnik małżonków Leszczyńskich w złożonym odwołaniu zarzucił naruszenie zasad wyrażonych w art. 120, 122, art. 165 par. 1, art. 187 par. 1 w zw. z art. 180 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60 ze zm., zwanej dalej Ordynacja podatkowa/ oraz dyspozycji art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. 2002 nr 9 poz. 84 ze zm., zwanej dalej "u.p.o.l."/ Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., decyzją z dnia 14 listopada 2005 r., uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie, na podstawie art. 233 par. 2 Ordynacji podatkowej ze względu na konieczność powtórzenia postępowania dowodowego. W skardze skierowanej do Sądu administracyjnego Irena i Bronisław A. podtrzymali argumentację przedstawioną w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a i c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."/. Zdaniem Sądu I instancji, organ odwoławczy odniósł się wyłącznie do zarzutów odwołania Lucyny i Henryka Leszczyńskich, pomijając tym samym argumentację zawartą w odwołaniu Bronisława A. Wobec tego, w ocenie Sądu I instancji, organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję naruszył zasadę prawdy materialnej wyrażoną w art. 122 i 187 par. 1 Ordynacji podatkowej. Sąd I instancji ustalił także, zgodnie z art. 216 w zw. z art. 160 p.p.s.a, że przedmiotem zaskarżenia jest sporna kwota należności podatkowej - 40.938 zł. Zasądził, na podstawie art. 200 i 209 p.p.s.a., od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. na rzecz Ireny i Bronisława A. 100 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania. O brakującej części wpisu stosunkowego w wysokości 1.129 zł orzeczono, na podstawie art. 223 par. 2 p.p.s.a. w zw. z par. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad pobierania wpisu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 221 poz. 2193, zwanej dalej "rozporządzeniem"/. W skardze kasacyjnej od powyższego rozstrzygnięcia pełnomocnik Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. przedstawił, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. następujące zarzuty: 1/ zarzuty przemawiające za uchyleniem w całości zaskarżonego wyroku i odrzuceniem skargi - naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 220 par. 3 p.p.s.a. w zw. z art. 216 p.p.s.a., poprzez niezastosowanie norm tych przepisów i nieodrzucenie skargi wniesionej przez skarżących, - art. 223 par. 2 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że norma ta miała zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, 2/ zarzuty przemawiające za uchyleniem w całości zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownemu rozpoznania: - naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: a/ art. 216 p.p.s.a. w zw. z art. 231 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż wpis w rozpatrywanej sprawie winien być stosunkowy, a nie stały, b/ art. 223 par. 2 p.p.s.a. poprzez ustalenie wpisu uzupełniającego i obciążenie nim strony przeciwnej, podczas gdy w niniejszej sprawie brak było ku temu jakichkolwiek przesłanek, c/ art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a i c" p.p.s.a. poprzez zastosowanie norm tych przepisów kiedy skarga jako nie mająca uzasadnionych podstaw powinna być oddalona, - naruszenie przepisów prawa materialnego: a/ par. 1 pkt 2 rozporządzenia, poprzez przyjęcie, iż norma ta miała zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, b/ par. 4 rozporządzenia poprzez niezastosowanie normy tego przepisu, kiedy to w rozpatrywanej sprawie wpis powinien być stały. Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik SKO wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i odrzucenie skargi, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania, oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Strona wnosząca skargę kasacyjną, wskazywała na brak przesłanek do zastosowania normy art. 223 par. 2 p.p.s.a. W ocenie strony, wartość przedmiotu zaskarżenia była od początku znana, a w konsekwencji tego, po bezskutecznym upływie terminu do uzupełnienia braku formalnego, skarga winna być odrzucona, co wynika bezpośrednio z normy art. 220 par. 3 p.p.s.a. Wskazano, iż w doktrynie podnosi się, że norma art. 223 p.p.s.a. może być zastosowana jedynie wówczas kiedy, w toku postępowania okaże się, że opłata została pobrana w zbyt niskiej wysokości, z uwagi na zaniżenie wartości przedmiotu zaskarżenia. Pełnomocnik Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wskazując na treść przepisów art. 216 i 231 p.p.s.a. podniósł, że wpis stosunkowy powinien być uiszczony tylko wówczas, kiedy przedmiotem zaskarżenia jest zindywidualizowana należność pieniężna. W niniejszej sprawie powinien być pobrany wpis stały, a nie stosunkowy, ponieważ przedmiotem zaskarżenia nie była należność pieniężna, ale decyzja kasacyjna organu podatkowego II instancji. Ponadto, zdaniem autora skargi kasacyjnej, skoro stan faktyczny sprawy nie był ustalony w sposób właściwy i nie zaistniały przesłanki do przeprowadzenia postępowania uzupełniającego, to nie można było zarzucić Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, iż przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, jak też procesowego. Dlatego też, zdaniem strony, uzasadniony jest zarzut naruszenia art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a i c" p.p.s.a. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Irena i Bronisław A. wnieśli o jej oddalenie oraz o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Są Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna, z braku uzasadnionych podstaw, nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem niniejszej sprawy jest problematyka związana z ustaleniem wpisów sądowych, w tym również z ustaleniem rozumienia pojęcia "wartość przedmiotu zaskarżenia", która była już wielokrotnie podejmowana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W dotychczasowym orzecznictwie przyjęto, że ustawodawca regulując kwestię opłat sądowych, dokonał podziału kategorii spraw na takie, które podlegają wpisowi stosunkowemu oraz na te, które podlegają opłacie stałej. W myśl bowiem art. 231 p.p.s.a., wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawach pobiera się wpis stały. Dychotomiczny podział obu kategorii spraw nie jest jednak podziałem prostym, gdyż użyte w przepisie sformułowanie "...w sprawach, których - przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne..." jest wyrażeniem nieostrym i stanowi daleko idące uproszczenie. Przedmiotem zaskarżenie nie mogą być bowiem należności pieniężne, ale akty i czynności wymienione w art. 3 par. 2 i 3 p.p.s.a. /B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, Zakamycze 2005, s. 231/. Powyższe skłoniło NSA w postanowieniu z dnia 22 czerwca 2006 r., I FZ 206/06 /nie publ./ do przyjęcia, że "...bardziej trafne jest określenie "spraw, w których przedmiotem, zaskarżenia są należności pieniężne" jako spraw, w których przedmiotem zaskarżenia są akty lub czynności kreujące określoną należność pieniężną, bądź stwierdzające jej istnienie". Zgodnie z art. 230 par. 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Do obowiązku Sądu I instancji, który rozstrzygał niniejszą sprawę należało właściwe, to jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa, określenie i pobranie wpisu sądowego od skargi Ireny I Bronisława A. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji, po wpłynięciu skargi, w zarządzeniu z dnia 13 stycznia 2006 r. przyjął jako wartość przedmiotu zaskarżenia podaną przez skarżących kwotę 2.256 zł. Kierując się dyspozycją art. 231 p.p.s.a. w zw. z art. 216 p.p.s.a. oraz wskazanymi powyżej wskazówkami co do rozumienia pojęcia wartości przedmiotu zaskarżenia, Sąd ustalił, że należny jest wpis stosunkowy. Zgodnie także z par. 1 /cyt./ wyżej rozporządzenia Sąd obliczył wysokość wpisu stosunkowego na kwotę 100 zł. Zarzut naruszenia art. 220 par. 3 jest nietrafny, gdyż strona wnosząca skargę w wyznaczonym przez Sąd, siedmiodniowym terminie uiściła wpis, do którego została wezwana, a zatem nie było podstaw do odrzucenia wniesionej skargi. Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 223 par. 2 p.p.s.a. należy stwierdzić, iż jest także nieuzasadniony. Niekiedy okoliczność nieuiszczenia opłaty w należnej wysokości może ujawnić się po przeprowadzeniu postępowania w danej instancji. W takiej sytuacji Sąd w orzeczeniu kończącym postępowanie w danej instancji ma obowiązek nakazać ściągnąć nieuiszczoną opłatę w całości lub w części brakującej do należnej. Nakaz kierowany jest do strony, która miała obowiązek uiszczenia opłaty, albo do strony przeciwnej, którą w wyroku lub postanowieniu o umorzeniu postępowania, kończącym postępowanie w danej instancji obciążono obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania /B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, Zakamycze 2005, s. 550/. Stroną przeciwną zatem w niniejszej sprawie jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., na którym spoczywa obowiązek zwrotu kosztów postępowania skarżącym, na podstawie art. 200 w zw. z 209 p.p.s.a. ze względu na fakt uwzględnienia skargi przez Sąd I instancji. Ponadto należy stwierdzić, że Sąd słusznie w zaskarżonym wyroku zweryfikował wartość przedmiotu zaskarżenia, przyjmując iż jest to kwota 40.938 zł stanowiąca podatek od nieruchomości, stanowiąca na podstawie art. 216 należność pieniężną. Wobec tego Sąd I instancji, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowo orzekł o brakującej części wpisu stosunkowego na podstawie art. 223 par. 2 p.p.s.a. w zw. z par. 1 rozporządzenia. Oczywistym zatem staje się wniosek, iż w niniejszej sprawie nie mogło dojść do naruszenia par. 4 rozporządzenia /dotyczącego wysokości wpisów stałych/, skoro Sąd I instancji określał wysokość wpisu stosunkowego na podstawie wskazanego powyżej par. 1 rozporządzenia. Dodać także należy, że sprawa posiadała wymierną wartość przedmiotu sporu, to jest sporną należność podatkową za 2004 r., której to oceny nie może zmienić okoliczność wydania zaskarżonej decyzji z art. 233 par. 2 Ordynacji podatkowej. Przechodząc z kolei do zarzutu naruszenia art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a i c" należy uznać, iż jest on także nieuzasadniony. W sytuacji, gdy wnoszący skargę kasacyjną zamierzał wykazać naruszenie tego przepisu procedury sądowoadministracyjnej w stopniu, o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., to powinien powiązać art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a i c" p.p.s.a. z odpowiednimi przepisami prawa materialnego /przepisy cytowanej ustawy o podatkach i opłatach lokalnych/ lub procesowego /przepisy cytowanej ustawy Ordynacja podatkowa/, które Sąd I instancji uznał za naruszone w postępowaniu przed organami administracji publicznej. Naruszenie powyższej normy nie może stanowić samoistnej podstawy kasacyjnej w oderwaniu od wykazania rozbieżności między ocenami Sądu I instancji, co do naruszenia prawa materialnego lub prawa procesowego a sposobem rozstrzygnięcia sprawy. W tym miejscu należy także przypomnieć, że nie każde naruszenie przepisów postępowania sądowego może stanowić podstawę kasacji, ale tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest wykazać, że gdyby do zarzuconego naruszenia przepisów nie doszło, wyrok Sądu I instancji byłby inny. Takich argumentów, dowodzenia i wniosków w skardze kasacyjnej zabrakło. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Sąd nie orzekł o wnioskowanych przez podatników kosztach postępowania kasacyjnego, albowiem nie wskazali i nie wykazali oni, czy i jakie koszty ponieśli w tymże postępowaniu.