II SA/Bk 598/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor WSA Wojciech Stachurski, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Protokolant Elżbieta Stasiewicz, po rozpoznaniu w dniu 05 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] kwietnia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę We wniosku skierowanym dnia 20 października 2004 r. do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych J. M. wystąpił o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności w okresie od 1942 r. do 1944 r. polegającej na dostarczaniu informacji jednostkom partyzanckim o zamiarach i ogólnej sytuacji oddziału niemieckiej żandarmerii stacjonującego w K. Decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił J. M. przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu organ wywiódł, iż wnioskodawca w przedłożonych dokumentach nie wykazał zaistnienia przesłanek określonych w art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.), niezbędnych do przyznania wnioskowanego uprawnienia. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się J. M. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wywodząc, iż w wyniku swej działalności w oddziale partyzanckim narażał życie i zdrowie. W konsekwencji po zakończeniu II Wojny Światowej odwołujący się i jego rodzina byli ofiarami represji władz komunistycznych. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy sporne rozstrzygnięcie. W ocenie organu J. M. nie wchodził w skład oddziału partyzanckiego oraz nie pełnił służby w organizacji konspiracyjnej, będąc co najwyżej, osobą z nią współpracującą. Wskazując na przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach... oraz orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podkreślił, iż współpraca z oddziałem partyzanckim polegająca na przekazywaniu informacji nie może być utożsamiana z pełnieniem służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach w rozumieniu przepisu art. 1 ust. 2 pkt 3 wyżej wzmiankowanej ustawy. Jak wskazano, w materiale faktograficznym zgromadzonym w sprawie oraz w zeznaniach powołanych przez wnioskodawcę świadków brak jest szczegółów działalności strony w oparciu o które możliwa byłaby weryfikacja wskazanych przez niego faktów. Nadto, z uwagi na wiek (osiem lat) wnioskodawca nie mógł pełnić służby w żadnej organizacji niepodległościowej, gdyż nie byłby w stanie podporządkować się regulaminom, rozkazom przełożonych oraz brać udziału w akcjach zbrojnych. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku J. M. wywiódł, iż między osobą działającą na rzecz ruchu oporu a uczestnikami ruchu oporu nie ma w praktyce żadnej różnicy. W dalszej części uzasadnienia skarżący podkreślił wagę swojej działalności polegającej na przekazywaniu informacji dla oddziałów partyzanckich dodając, iż po zakończeniu wojny współpracował również z pracownikiem Urzędu Bezpieczeństwa współdziałającym z partyzantami. Skarżący wskazał również, iż organ nie kwestionuje jego czynnego udziału w przekazywaniu informacji oddziałom partyzanckim. Zaakcentował, iż dziecko tak samo jak osoba dorosła było narażone na represje ze strony niemieckich okupantów w razie wykrycia przenoszonych przez nie informacji. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu skarżonego rozstrzygnięcia, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Kontrola sądu administracyjnego zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W rozpatrywanej sprawie poza sporem pozostaje, iż J. M. współpracował z jednostkami partyzanckimi działającymi na obszarze P. B. i L. dostarczając im informacji o zamiarach i ogólnej sytuacji oddziału niemieckiej żandarmerii stacjonującego w K. Ustalenia te poczynione w oparciu o materiał faktograficzny (zeznania świadków oraz oświadczenia złożone przez wnioskodawcę) zgromadzony w aktach sprawy nie są kwestionowane zarówno przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jak i przez samego skarżącego. Zgodnie z treścią art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) - zwanej dalej ustawą, za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. W ocenie Sądu w sprawie niniejszej nie wystąpiły przesłanki do przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich określone w cytowanym wyżej przepisie, tak jak to ustalił Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnienie służby w ruchu oporu było tożsame z prowadzeniem w sposób zorganizowany i systematyczny działalności przeciwko okupantowi. W zasadniczej postaci było zorganizowaną formą walki w ramach oddziałów partyzanckich utworzonych na wzór wojskowy i stosujących dyscyplinę wojskową. Mogło się sprowadzać także do wykonywania czynności usługowych np. zaopatrzeniowych, leczniczych lub związanych ze zbieraniem i dostarczaniem informacji, zawsze jednak było uzależnione od przynależności do określonej formacji wiążącej się m.in. ze złożeniem przysięgi wojskowej, otrzymaniem konkretnego przydziału organizacyjnego oraz zadań do wykonywania. (vide: wyrok NSA z dnia 12 sierpnia 1993 r., sygn. akt SA/Wr 243/93, nie publikowany; wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 stycznia 2005 r., sygn. akt V SA/Wa 2372/04, Lex Polonica Maxima). Skarżący nie wykazał, iż w latach 1942-1944 pełnił służbę w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich. Na potwierdzenie tej okoliczności nie przedstawił żadnego dokumentu źródłowego. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności zeznań świadków J. P., P. W., A. W., J. J. oraz oświadczeń skarżącego wynika jedynie, iż współdziałał on, w zakresie dostarczania informacji o sytuacji oddziału niemieckiej żandarmerii w K., z bliżej nieokreślonymi jednostkami partyzanckimi, sam nie będąc ich członkiem. Dodatkowo należy zauważyć, że na rozprawie przed sądem administracyjnym skarżący nie potrafił określić, do jakiej jednostki partyzanckiej przynależał (k. 41). Także jako bardzo nieostre i nieprecyzyjne należy ocenić informacje dotyczące składania przysięgi czy wykonywania rozkazów. Zauważyć też trzeba, że zarówno skarżący, jak i zawnioskowani przez niego świadkowie podali okres jego działalności partyzanckiej – działalność w latach 1942-1944, podczas której miał dostarczać informacje M. M. (ciotce), a ze złożonych na rozprawie w dniu 5.12.2005r. dokumentów wynika okres działalności wyżej wymienionej M. M. w ruchu oporu od 01.1942r. do 12.1942r. (k-37). Przeczy to dowodzonemu okresowi działalności kombatanckiej skarżącego. Należy uznać za zasadną argumentację organu, iż przez pojęcie działania na rzecz ruchu oporu należy rozumieć dobrowolne i okazjonalne świadczenie pomocy organizacjom ruchu oporu, która nie jest wymuszona ani rozliczana według zasad dyscypliny obowiązującej żołnierzy ugrupowań konspiracyjnych. Pojęcie to nie jest tożsame z uczestniczeniem w ruchu oporu. (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 stycznia 2005 r., sygn. akt V SA/Wa 2372/04, Lex Polonica Maxima) Z uwagi na powyższe pomoc skarżącego, będącego osobą cywilną świadczona na rzecz oddziałów partyzanckich może być uznana jedynie za działanie na rzecz ruchu oporu, nie jest zaś równoznaczna z pełnieniem służby w organizacji konspiracyjnej z uwagi na brak jakiegokolwiek przyporządkowania służbowego, określenia służbowego stanowiska oraz zakresu wykonywanych czynności. Udzielanie pomocy jednostkom partyzanckim przez ludność cywilną nie stanowi działalności kombatanckiej w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy (vide: wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2001 r,, sygn. akt V SA 807/01, publ. LEX nr 84344). W konkluzji należało więc stwierdzić, iż działalność prowadzona przez skarżącego nie może być zakwalifikowana jako pełnienie funkcji w oddziałach partyzanckich, w związku z tym nie może być uznana za działalność kombatancką w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach... W tej sytuacji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalono skargę ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), o czym orzeczono jak w sentencji.