I SA/Łd 110/07

Dnia 26 czerwca 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Porczyńska, Sędziowie Sędzia NSA Bogdan Lubiński, Asesor WSA Cezary Koziński (spr.), Protokolant asystent sędziego Paulina Hućko, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 czerwca 2007 roku sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egezkucyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz radcy prawnego M. S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o 22 % podatku od towarów i usług (52,80 zł) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w podstępowaniu sądowym. I SA/Łd 110/07 UZASADNIENIE Na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...] z dnia [...], [...] z dnia [...] i [...] z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. prowadził administracyjne postępowanie egzekucyjne przeciwko Panu J. K., celem wyegzekwowania należności pieniężnej z tytułu podatku od nieruchomości za lata 1998 - 1999. W dniu 12 czerwca 2006 r. zobowiązany złożył w Urzędzie Miasta Ł. pismo zatytułowane "skarga na czynności komornika", w którym zawarł również prośbę "o zawieszenie egzekucji do czasu rozstrzygnięcia niniejszej skargi". W końcowej części tego pisma skarżący wskazał, że wnosi o zawieszenie postępowania egzekucyjnego ze względu na złą sytuację finansową oraz ze względu na całkowitą i nie udokumentowaną sytuację jako dłużnika. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta Ł., powołując się na przepis art. 56 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu tego postanowienia organ wskazał, iż nie zaistniał żaden z przypadków wymienionych w art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a także wierzyciel nie wniósł żądania o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Wskazano ponadto, że wysokość dokonywanych potrąceń określi Zakład Ubezpieczeń Społecznych w osobnej decyzji, a w dniu 14 czerwca 2006 r. została przekazana na konto Oddziału kwota 260,93 zł. W zażaleniu złożonym na powyższe postanowienie Pan J. K. zarzucił, iż komornik pominął milczeniem inne przypadki, kiedy Urząd może zawiesić egzekucję – w tym przypadek, gdy jest możliwe wyegzekwowanie jedynie kosztów komorniczych bez jakiejkolwiek szansy na uzyskanie kwot zmierzających do zaspokojenia roszczeń wierzyciela. Dłużnik wskazał, iż właśnie w takiej sytuacji pozostaje, ze względu na bardzo niskie dochody (renta chorobowa) i zwiększone wydatki na leczenie. Potrącanie z jego renty tak wysokiej kwoty w końcowym efekcie doprowadzi do całkowitej niewypłacalności i namnożenia zaległości w innych sferach jego zobowiązań. Z tych powodów Pan J. K. wniósł o uchylenie decyzji Komornika i ponowił swoją prośbę o zawieszenie egzekucji na czas podjęcia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji co do złożonego zażalenia w sprawie nieprawidłowego naliczania podatku od nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postanowieniem z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył treść przepisu art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a następnie stwierdził, iż w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek wymienionych w tym przepisie i brak jest podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło ponadto, że przypadek przedstawiony przez Pana J. K. w złożonym zażaleniu, dotyczy innej sytuacji w postępowaniu egzekucyjnym, a odnosi się do umorzenia postępowania egzekucyjnego. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższe rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego Pan J.K. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania na podstawie art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto wniósł o zawieszenie czynności egzekucyjnych do czasu prawomocnego rozpoznania niniejszej skargi i uchylenie dokonanych w toku postępowania czynności egzekucyjnych oraz o zobowiązanie Referatu Finansowego Ł. - P. do dokonania wymiaru podatkowego za lata 1997 -1999, zgodnie ze stanem faktycznym. W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, iż z uwagi na zły stan zdrowia wskazał błędny sposób zakończenia sprawy – wnosił o zawieszenie postępowania, zamiast o jego umorzenie. Podkreślił przy tym, że wystąpienie przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania obliguje zawsze do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów. Ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia 15 czerwca 2007 r. poparł skargę Pana J. K. i wskazał, iż przedmiotem niniejszego postępowania jest kwestionowanie przez skarżącego zasadności dalszego prowadzenia przeciwko niemu egzekucji administracyjnej z tytułu zaległości w zapłacie podatku od nieruchomości. Zdaniem pełnomocnika strony skarżącej, wobec niejednoznacznego sformułowania stanowiska przez dłużnika, organy I jak i II instancji, przed wydaniem decyzji, winny, działając zgodnie z art. 9 KPA, wyjaśnić jakie jest ostatecznie żądanie dłużnika, tzn. czy domaga się on zawieszenia (co wynika z oznaczenia wniosku), czy też domaga się umorzenia egzekucji (co wynika z uzasadnienia jego pism). Podkreślono przy ty, iż żądania strony nie można oceniać wyłącznie na podstawie jego literalnego oznaczenia, ale na podstawie całej jego treści. Wniosek zobowiązanego (w którym wskazuje istnienie przyczyn umorzenia postępowania) stanowi w istocie oświadczenie jego wiedzy co do istnienia podstaw do umorzenia postępowania. Organ egzekucyjny jest wówczas zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i wydania postanowienia bądź o odmowie umorzenia, czy też o jego umorzeniu. Wobec powyższego pełnomocnik skarżącego stwierdził, iż organ błędnie potraktował wniosek zobowiązanego i w efekcie nie wyjaśnił należycie sprawy, a z redakcji art. 56 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że z wnioskiem o zawieszenie postępowania może wstąpić wyłącznie wierzyciel; ustawa nie przyznaje zobowiązanemu prawa do żądania zawieszenia postępowania, przez co wniosek zobowiązanego o zawieszenie postępowania nie stanowi jego oświadczenia woli, ale tylko oświadczenie wiedzy dotyczące istnienia podstaw zawieszenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępnie należy wskazać, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Kontrola działalności administracji publicznej przez te sądy obejmuje orzekanie w sprawach skarg, m.in. na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zatem sądy administracyjne nie są uprawnione do podejmowania rozstrzygnięć w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego, zawieszenia czynności egzekucyjnych, uchylania dokonanych w toku postępowania czynności egzekucyjnych, jak również do zobowiązana organu podatkowego aby dokonał wymiaru podatkowego. Ta sfera działań zarezerwowana jest wyłącznie dla organów administracji publicznej. Jak wynika z treści pisma skarżącego z dnia 8 czerwca 2006 r., zatytułowanego "skarga na czynności komornika", domagał się on od organu egzekucyjnego m.in. zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Obowiązkiem organu administracji było zatem dokładne ustalenie treści żądania strony, które wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania. Treść żądania wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma znaczenie dla właściwego załatwienia sprawy. Rzeczą organu egzekucyjnego było nadanie mu stosownej kwalifikacji prawnej, zapewniającej właściwą ochronę interesów zobowiązanego. Organ egzekucyjny, do którego zgłoszony został wniosek w przedmiocie zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego, tylko wtedy miał obowiązek podjęcia z urzędu czynności wyjaśnienia treści żądania strony, gdyby miał wątpliwości co do tego, czego dotyczy wniosek. Żądanie skarżącego było precyzyjnie sformułowane i dotyczyło zastosowania instytucji przewidzianej prawem, tj. zawieszenia postępowania egzekucyjnego, w związku z tym nie było podstaw do tego aby Prezydent Miasta Ł. wzywał zobowiązanego, tak jak chciał tego pełnomocnik skarżącego, do skonkretyzowania zgłoszonego żądania. Sąd nie podzielił poglądu pełnomocnika skarżącego, że redakcja art. 56 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) daje tylko wierzycielowi możliwość wystąpienia z wnioskiem o zawieszenie postępowania. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Katalog okoliczności, które umożliwiają i obligują jednocześnie organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, jest więc wyczerpująco określony w tym przepisie, a zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie będzie możliwe, gdy żaden z wyżej wskazanych warunków nie zajdzie. Instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego polega na wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek przeszkód w jego prowadzeniu. Chodzi o przeszkody, które powstały w toku postępowania egzekucyjnego oraz co do których istnieje prawdopodobieństwo ich usunięcia. Wymienione w powołanym przepisie art. 56 § 1 pkt 1-5 przesłanki zawieszenia postępowania mają charakter obligatoryjny i nie podlega uznaniu organu egzekucyjnego to czy w danym przypadku zawiesić postępowanie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 listopada 2004 r., sygn. akt III SA 2376/03, LEX nr 164519). Z przepisu art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika zatem, że organ egzekucyjny ma obowiązek zawiesić postępowanie jedynie wówczas, gdy zostanie ujawniona jedna ze wskazanych tam przesłanek. O zaistnieniu tych przesłanek organ egzekucyjny może dowiedzieć się z urzędu, od wierzyciela, bądź też od dłużnika. Wobec tego zawieszenie administracyjnego postępowania egzekucyjnego może nastąpić na wniosek (zobowiązanego, wierzyciela) lub z urzędu (por. R. Hauser, Z. Leoński - Postępowanie egzekucyjne w administracji - Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2003 r., str. 142). Słuszne jest stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., iż w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek uzasadniająca zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko Panu J. K. Toczące się postępowanie z wniosku skarżącego o wyjaśnienie zasadności obciążenia go podatkiem od nieruchomości (żądanie przedstawione w punkcie 3 i 4 wniosku z dnia 8 czerwca 2006 r.) nie ma wpływu na toczące się postępowanie egzekucyjne, ponieważ inny jest merytoryczny zakres tych postępowań. Trudno również uznać za zasadne twierdzenia strony skarżącej, że z treści wniosku z dnia 8 czerwca 2006 r., jak i z treści zażalenia z dnia 24 lipca 2006 r. wynika, że zobowiązany domagał się umorzenia postępowania egzekucyjnego, a jedynie błędnie wnosił o zawieszenie tego postępowania. Sąd pragnie również podkreślić, iż nie było podstaw prawnych do umorzenia prowadzonego postępowania sądowego, w związku z przedstawionymi na rozprawie przez pełnomocnika skarżącego postanowieniami Komornika Sadowego Rewiru VII przy Sądzie Rejonowym dla Ł. Ś. oraz postanowieniami Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. Postępowanie egzekucyjne przeciwko Panu J. K. było prowadzone na podstawie trzech tytułów wykonawczych nr: [...] z dnia [...], [...] z dnia [...] i [...] z dnia [...], natomiast Komornik Sądowy umorzył postępowanie egzekucyjne w odniesieniu do tytułu wykonawczego "z dnia [...], sygnatura akt [...] i inne". W związku z tym nie wiadomo czy umorzenie postępowania egzekucyjnego odnosiło się do pozostałych dwóch administracyjnych tytułów wykonawczych. Z kolei postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] dotyczyło uchylenia postanowienia organu egzekucyjnego w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego i umarzało postępowania w tej sprawie. Wobec tego nie było uzasadnionych podstaw do stwierdzenia, iż postępowanie sądowe w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Pana J. K. stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu przepisu art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało skargę oddalić.